I SA/Sz 818/16

Dnia 23 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Alicja Polańska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2017 r. wniosku F. z siedzibą w J. o zwrot uiszczonych w sprawie opłat sądowych, tj. wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie [...] zł oraz wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 r. p o s t a n a w i a: odmówić zwrotu uiszczonych opłat sądowych. Pismem z dnia 4 lipca 2016 r. "F. z siedzibą w J., będąca organizacją pożytku publicznego o której mowa w przepisach ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U.2016.239, ze zm.) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 r. W dniu 22 sierpnia 2016 r. fundacja bez wezwania uiściła wpis sądowy od skargi w kwocie [...] zł. Na zarządzenie sędziego sprawozdawcy z dnia 29 sierpnia 2016 r. do akt sprawy dołączono wydruk ze strony internetowej www.pozytek.gov.pl potwierdzający, że fundacja jest organizacją pożytku publicznego (pkt 1 zarządzenia). Jednak, na podstawie art. 239 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznano, że mimo iż skarżąca jest organizacją o której mowa w tym przepisie, to sprawa dotyczy prowadzonej przez nią działalności gospodarczej (pkt 2 zarządzenia). Wyrokiem z dnia 10 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. W ustawowym terminie fundacja złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. We wniosku podniosła, że z uwagi na to iż skarżąca ma status organizacji pożytku publicznego, wniosek ten jest zwolniony od opłaty. Jednak, w dniu złożenia wniosku, fundacja - bez wezwania - uiściła należną opłatę kancelaryjną w wysokości 100 zł. W dniu 23 stycznia 2017 r. fundacja wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku z dnia 10 listopada 2016 r. W treści skargi skarżąca podniosła, że jest zwolniona z wpisu sądowego od skargi, bowiem spór dotyczy działalności statutowej, a fundacja jest organizacją pożytku publicznego. Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 stycznia 2017 r. wezwano fundację do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł. Fundacja wykonała wezwanie sądu, aczkolwiek w piśmie z dnia 22 lutego 2017 r., stanowiącym odpowiedź na ww. wezwanie, wskazała że jest zwolniona od wpisu sądowego bowiem sprawa wywołana przedmiotową skargą dotyczy jej działalności statutowej, a jako organizacja pożytku publicznego korzysta ze zwolnienia od wpisu w tym zakresie. Nadto, wcześniejszym pismem z dnia 15 lutego 2017 r. fundacja wniosła o zwrot opłaty sądowej od skargi oraz opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, podnosząc że spełnia warunki zwolnienia od opłat sądowych o którym mowa w art. 239 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami tymi są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 p.p.s.a.). Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W tym wypadku, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania lub pod rygorem odrzucenia pisma uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania (art. 220 § 1 i § 3a p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 239 § 2 p.p.s.a. nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U.2016.239 i 395) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, tj.: odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego oraz wykazu organizacji pożytku publicznego uprawnionych do otrzymania 1% podatku dochodowego od osób fizycznych, fundacja jest organizacją pożytku publicznego o której mowa w art. 239 § 2 p.p.s.a. Jednak z uwagi na treść art. 239 § 2 p.p.s.a. wymagane jest dodatkowo ustalenie, czy sprawa ta nie dotyczy działalności gospodarczej prowadzonej przez tę organizację. Wskazania bowiem wymaga, że kwestia ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jest wyjątkiem od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą obowiązkiem jest samodzielne ponoszenie przez strony kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych. Wszystkie odstępstwa od tej zasady wynikające z regulacji szczególnych, w tym z art. 239 p.p.s.a., muszą być traktowane jako wyjątki podlegające wykładni ścisłej, a niekiedy wręcz zawężającej (por. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski: komentarz do art. 240 [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, C.H.BECK, Warszawa 2015, s. 907). W sprawie sąd stwierdził, że fundacja nie jest zwolniona z kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 2 p.p.s.a., bowiem sprawa zainicjowana wniesioną skargą dotyczy określenia fundacji zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych w związku z prowadzoną przez fundację działalnością gospodarczą. Wskazać przy tym należy, że fundacja bez wezwania uiściła wpis sądowy od skargi w kwocie [...] zł. Nadto, pomimo zmiany stanowiska co do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych, z chwilą złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, fundacja - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - uiściła stosowną opłatę kancelaryjną, a na wezwanie sądu o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej uiściła wpis. Wskazać przy tym należy, że wprawdzie w piśmie z dnia 22 lutego 2017 r., stanowiącym odpowiedź na ww. wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej, skarżąca zakwestionowała zasadność pobranego wpisu, jednak nie skorzystała z prawa do możliwości złożenia zażalenia na ww. zarządzenie. Jednocześnie podkreślić należy, że - zgodnie z art. 227 § 1 p.p.s.a. - zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy. Z brzmienia ww. przepisu wynika, że strona ma możliwość wniesienia - na ogólnych zasadach - zażalenia na każde postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane w przedmiocie kosztów postępowania na podstawie art. art. 211-263 p.p.s.a., zarówno wtedy gdy kwestionuje samą zasadę ponoszenia kosztów sądowych, jak i wówczas, gdy kwestionuje ich wysokość. Przy czym z przepisu tego wynika, również że jeśli strona wnosi środek odwoławczy co do istoty sprawy, wówczas - jeśli nie zgadza się z zarządzeniami przewodniczącego oraz postanowieniami wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych - w nich powinna zaskarżyć te postanowienia. W takiej sytuacji strona jest związana terminami do wniesienia skargi kasacyjnej lub zażalenia, które podlegają opłaceniu na ogólnych zasadach (M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski: komentarz do art. 227 [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, C.H.BECK, Warszawa 2015, s. 860). Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że skarżąca nie skorzystała z prawa do zaskarżenia zarządzeń przewodniczącego o ustaleniu wpisu, a część kosztów sądowych uiszczała bez wezwania, w związku z tym, jej prawo do zaskarżenia ww. zarządzeń - na obecnym etapie postępowania - zostało niejako skonsumowane. Dodać przy tym jednak należy, że - z brzmienia art. 227 § 1 p.p.s.a. - wynika również, że w związku z tym, iż strona skarżąca złożyła skargę kasacyjną odnoszącą się do istoty sprawy, jej elementem mógł być również środek zaskarżenia dotyczący rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji w przedmiocie kosztów. W tym stanie rzeczy, sąd - na podstawie art. 64 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 227 § 1 p.p.s.a. - uznał że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.