I SA/Sz 821/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura,, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia 20 marca 2015 r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego A. P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. prowadzi egzekucję administracyjną do majątku A. P. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] , obejmującego należność z tytułu podatku od spadków i darowizn w kwocie [...] zł. Zajęciem z dnia 25 lutego 2015 r. Organ egzekucyjny zajął udział ½ w nieruchomości stanowiącej działkę nr [..] położoną w S. przy ul. W. [...] zabudowaną budynkiem mieszkalnym, dla której Sąd Rejonowy S. P. i Z. w S. prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz wezwał Skarżącego do zapłaty w terminie 14 dni od doręczenia wezwania należności pieniężnej objętej ww. tytułem wykonawczych wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości. Wezwanie doręczono Skarżącemu w dniu 3 kwietnia 2015 r. 2. Skarżący pismem z dnia 9 marca 2015 r. zatytułowanym jako "skarga na czynności egzekucyjne z dnia 25 lutego 2015 r. zarzucił dokonanie czynności z naruszeniem przepisów prawa, powołując się na brak doręczenia upomnienia, brak doręczenia tytułów wykonawczych od urzędu skarbowego oraz Matki – jego wcześniejszego pełnomocnika. Wskazał na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Podniósł także, że nie był informowany przez urząd Skarbowy o podejmowanych czynnościach oraz, że postepowanie było przewlekłe, co uniemożliwiło skorzystanie z ulgi w spłacie zaległości. 3. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie ww tytułu wykonawczego. Postanowienie doręczono Skarżącemu w dniu 27 marca 2015 r. 4. Pismem z dnia 2 kwietnia 2015 r. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Wskazał, iż nie wnosił o umorzenie, ale skarżył czynności egzekucyjne. Wyjaśnił, że w okresie gdy toczyło się postępowanie przebywał w Zakładzie Karnym, co utrudniało mu pozyskanie wiedzy o swoich sprawach. Wskazał, iż w miarę możliwości spłaca zadłużenie. Do zażalenia dołączył kopię listu do urzędu skarbowego z dnia 20 czerwca 2011 r. oraz dowody wpłat. 5. Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji. 6. Skarżący skierował bezpośrednio do WSA w Szczecinie pismo z dnia 6 czerwca 2015 r., dołączając kopie postanowień: z dnia 3 czerwca 2015 r. w przedmiocie sprostowania pouczenia w postanowieniu wydanym w sprawie skargi na czynności egzekucyjne z dnia 15 maja 2015 r. oraz postanowienie z dnia 14 maja 2015 r. wydane w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania. Skarżący wskazał, że zamknięto mu drogę odwołania, podczas gdy nie zna się on na przepisach prawa. Wskazał, że Organ działał na niekorzyść Skarżącego inicjując postępowanie w dwóch sprawach, tj. w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz skargi na czynności egzekucyjne. 7. Pismo zostało pismem z dnia 10 czerwca 2015 r. (sygn. akt I Ko 28/15) przekazane Dyrektorowi Izby Skarbowej w S., w celu nadania biegu. 8. Dyrektor Izby Skarbowej uznał powyższe pismo za skargę na postanowienie z dnia 14 maja 2015 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę z dnia 25 czerwca 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. 9. Przedmiotem zaskarżenia jest na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. 10. Zgodnie z treścią art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej przywoływana jako: "u.p.e.a.") postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zgodnie z § 2 art. 59 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Natomiast na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a. w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (...), zaś postanowienie to wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu (§ 4). Jak wskazuje P. Pietrasz, przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą pojawić się zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem (P. Pietrasz, komentarz do art. 59 u.p.e.a., w D.R. Kijowski (red.) et al., Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz. LEX 2015). Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. W tym ostatnim przypadku zobowiązany przez wniesienie zarzutów (art. 33 u.p.e.a.), złożenie powództwa przeciwegzekucyjnego (art. 2 § 3 u.p.e.a.) oraz skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.) może wskazać istnienie podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego. Żądanie umorzenia postępowania zobowiązany może wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne z urzędu, o ile stwierdzi wystąpienie przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. P. Pietrasz podnosi przy tym, że organ egzekucyjny umarza postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu. 11. Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy wskazać należy, że postanowienie Organu I instancji oraz idące w ślad za nim zaskarżone postanowienie, wskazują w sposób nie budzący wątpliwości, że podstawą ich wydania był wniosek Skarżącego. Tymczasem, jak wynika z treści złożonego wniosku, zażalenia na postanowienie Organu I instancji oraz treści skargi – Skarżący nie wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżący potwierdził tę wypowiedź podczas rozprawy i wskazał, iż zależało mu jedynie na wypowiedzi Organu w sprawie czynności egzekucyjnej. 12. Dodatkowo podnieść należy, iż Organ I instancji przedwcześnie wydał swoje postanowienie, nie czekając na wyjaśnienia Skarżącego. Bowiem zwrócił się do Skarżącego z prośbą o wyjaśnienie i doprecyzowanie treści wniosku z dnia 9 marca 2015 r. dopiero w dniu 30 marca 2015 r., podczas gdy postanowienie datowane jest na dzień 20 marca 2015. 13. Konkludując, skoro nie było wniosku Skarżącego w przedmiocie umorzenia postępowania, to Organy Obu instancji nie mogły skutecznie odmówić umorzenia postępowania uzasadniając to wnioskiem Strony. Organy zatem powinny zwrócić się do Skarżącego z pytaniem o doprecyzowanie wniosku i w konsekwencji orzec uwzględniając jego treść. Orzekanie o istnieniu przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a. z urzędu powinno znaleźć odzwierciedlenie w treści sentencji postanowienia. 14. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.