I SA/Sz 823/25
WyrokWSA w Szczecinie2026-04-08
Skład orzekający: Anna Sokołowska, Jolanta Kwiecińska, Bolesław Stachura
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawidłowo odmówiły przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, opierając się wyłącznie na automatycznie wygenerowanej kalkulacji szkód, bez należytej weryfikacji danych i uwzględnienia dowodów przedstawionych przez stronę?Ratio decidendi
Organy ARiMR naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 80 K.p.a. i art. 76 § 1-3 K.p.a. w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR, poprzez bezkrytyczne przyjęcie automatycznie wygenerowanej kalkulacji szkód jako jedynego dowodu i brak należytej oceny oraz weryfikacji twierdzeń, wniosków i dowodów przedstawionych przez stronę. Zaniechanie to uniemożliwiło stronie realną obronę i kontrolę decyzji, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o pomoc finansową dla producenta rolnego z powodu szkód w uprawach spowodowanych suszą w 2023 r. Organy ARiMR odmówiły przyznania pomocy, uznając, że szkody wyniosły 11,83% średniej produkcji roślinnej, co nie spełnia wymogu 30%. Skarżący kwestionował prawidłowość kalkulacji szkód, przedstawiając liczne dowody i wnioski dowodowe. Organy odwoławcze dwukrotnie utrzymały w mocy decyzje o odmowie, opierając się głównie na automatycznie wygenerowanej kalkulacji. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak weryfikacji danych i nieuwzględnienie przedstawionych dowodów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] i Miasta S. z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego B. B. [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z 6 sierpnia 2025 r. nr [...] Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: "Organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] i Miasta S. z siedzibą w S. (dalej: "Organ I instancji") z 17 kwietnia 2025 r. Nr [...] w sprawie odmowy udzielenia pomocy finansowej producentowi rolnemu B. B. (dalej: "Strona" lub "Skarżący"), w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych.
Jako podstawę prawną decyzji Organ odwoławczy wskazał na przepisy
art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 t.j.; dalej: "K.p.a."), w związku z § 13zze ust. 1-5, ust. 8, ust. 10-14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2015.187 ze zm.; dalej: "Rozporządzenie").
Jak wynika z akt sprawy 15 marca 2024 r. Strona złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Do wniosku Strona dołączyła: kalkulację z szacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w roku 2023, informację o uprawach i szkodach w wyniku suszy, wydruk z Sentinel
oraz wniosek z 4 marca 2024 r. skierowany do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o ponowną kalkulację szkód w gospodarstwie rolnym za 2023 r.
Organ I instancji decyzją z 5 czerwca 2024 r. nr [...] odmówił Stronie przyznania wnioskowanej pomocy. Organ wskazał, że szkody
w uprawach rolnych Strony w gospodarstwie rolnym wynikające z przedstawionej kalkulacji z szacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w 2023 r. wynoszą 11,83 % średniej produkcji roślinnej a więc nie spełniają warunku przyznania pomocy - powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy.
Strona zaskarżyła ww. decyzję odwołaniem wnosząc o jej uchylenie oraz uzupełnienie postępowania dowodowego o dowody złożone wraz z odwołaniem, tj.:
- Wydruk danych satelitarnych Sentinel-2 L2a z 18 kwietnia 2023 r.,
- Wydruk danych satelitarnych Sentinel-2 L2a z 8 maj 2023 r.,
- Wydruk danych satelitarnych Sentinel-2 L2a z 3 maja 2023 r.,
- Mapa gospodarstwa rolnego Skarżącego zwierająca oznaczenia jego terenów
ze wskazaniem obszarów wskazanych w dokumencie zatytułowanym
" Informacja o uprawach i szkodach w wyniku suszy" oraz zakresu uznanej szkody,
- Mapa topograficzna, stanowiąca wydruk z portalu https://polska.geoportal2.pl/, ukazująca kierunki spływu wody,
- Wydruk danych z profesjonalnej stacji pogodowej umiejscowionej na terenie gospodarstwa rolnego za kwiecień 2023 r.,
- Wydruk danych z profesjonalnej stacji pogodowej umiejscowionej na terenie gospodarstwa rolnego za maj 2023 r.,
- Dane bilansu wodnego sporządzonego przez IUNG za okres od 1 kwietnia
do 31 maja 2023 r.,
- Mapa ukazująca obszary występowania zagrożenia suszą w okresie
od 1 kwietnia do 31 maja 2023 r. dla zbóż jarych,
- Wydruk ze strony https://www.gov.pl/web/susza/szacowanie-strat-w-uprawach-rolnuych-spowodowanvch-wystapieniem-suszv-w-2021
- Wydruk z Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej dostępnego pod adresem https://susza.iung.pulawy.pl/, zakładki zawierającej mapy zagrożenia suszą;
- Wydruk z Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej dostępnego pod adresem https://susza.iung.pulawy.plA zakładki zawierające dane dotyczące poszczególnych gmin,
- Wydruk z Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej dostępnego pod adresem https://susza.iung.pulawy.pl/, zakładki zawierającej mapę obrazującą Klimatyczny Bilans Wodny,
- pismo do Organu I instancji z 14 marca 2023 r.,
- pismo do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Ponadto Strona wniosła o wyjaśnienie sposobu, w jaki został wyliczony zakres uznanej szkody poniesionej przez Stronę w 2023 r., który został następnie wskazany przez IUNG Organowi I instancji; ponowną weryfikację i potwierdzenie prawidłowości posiadanych przez Organ I instancji danych dotyczących zakresu uznanej szkody wynikającej z suszy poniesionej przez Stronę w 2023 r.; przedstawienie danych lub ich źródła, na podstawie których wyliczony został zakres uznanej szkody Strony
w 2023 r., który został następnie wskazany przez IUNG; wskazanie w jakim stopniu System Monitorowania Suchy Rolniczej był wykorzystany do określania zakresu szkody wynikającej z suszy w okresie od marca do lipca 2023 r.; wyjaśnienie na jakich danych, pomiarach lub narzędziach opierało się działanie Systemu Monitorowania Suszy Rolniczej w okresie od marca do sierpnia 2023 r.; wskazanie danych w zakresie dokładności Systemu Monitorowania Suszy Rolniczej; wskazanie jaka metoda obliczeniowa, jakiego rodzaju wskaźniki oraz jaka wartość wskaźników zostały wykorzystane przy dokonywaniu obliczeń, których wyniki zawiera Kalkulacja,
a w przypadku braku wiedzy w powyższym zakresie, o zwrócenie się do ministra właściwego do spraw informatyzacji jako udostępniającego oprogramowanie
lub innego właściwego podmiotu; wrócenie się do IERiGŻ o udzielenie wskazanych informacji.
Na wezwanie Organu, pismem z 5 września 2024 r. Strona oświadczyła,
że postępowanie w sprawie pozyskania protokołu z szacowania szkód nie przeniosło oczekiwanego efektu; w odpowiedzi Strona otrzymała odpowiedź, że przepisy prawa nie przewidują ponownej weryfikacji zgłoszonych strat. Jednakże odpowiedź ta nie jest zasadna, albowiem Stronie nie chodziło o ponowną weryfikację strat tylko weryfikację prawidłowości danych wskazanych w kalkulacji, której Strona nie mogła sama dokonać z uwagi na brak udostępnienia Stronie danych stanowiących podstawę wyliczenia uznanej szkody jak i sposobu jej wyliczenia – tym samym Strona pozbawiona została dostępu do dowodów/danych na podstawie których Organ I instancji wydał decyzję praz samodzielnego zweryfikowania prawidłowości decyzji.
Następnie pismem z 9 października 2024 r. wezwano Stronę do złożenia wyjaśnień na jakim etapie jest postępowanie w przedmiocie uzyskania przez Skarżącego od IUNG ponownej weryfikacji i potwierdzenia prawidłowości danych wskazanych w kalkulacji oraz uzyskania informacji od Ministra Cyfryzacji
w zakresie wskaźników i metod wyliczenia, których wyniki zawiera kalkulacja
z szacowania szkód w następstwie czego 14 listopada 2024 r. Strona przedłożyła pismo otrzymane z IUNG, Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwa Cyfryzacji.
Organ odwoławczy decyzją z 4 lutego 2025 r. Nr [...] uchylił decyzję Organu I instancji z 5 czerwca 2024 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji Organ odwoławczy wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie Organ I instancji przeprowadzi ponowną analizę
i ocenę całej posiadanej dokumentacji w kontekście spełnienia przez Stronę warunków przyznania wnioskowanej pomocy i wskaże Stronie w sposób jasny, zrozumiały
i logiczny przesłanki, którymi kierował się przy wydaniu ponownej decyzji, "które dowody zostały uznane za udowodnione, a które nie."
Następnie 17 kwietnia 2025 r. Organ I instancji wydał decyzję
Nr [...] o odmowie przyznania Stronie wnioskowanej pomocy. Organ I instancji wskazał stan faktyczny oraz przywołał przepisy Rozporządzenia oraz dokonując procesu subsumpcji wskazał, że zasadniczym dokumentem na podstawie którego należy rozpatrywać wniosek o przyznanie pomocy finansowej jest protokół oszacowania szkód. Organ I instancji, uznał, że przedstawione przez Stronę wraz z odwołaniem dowody ilustrowały suszę w poszczególnych regionach kraju, w tym i "w jakiś stopniu" w gospodarstwie rolnym Strony,
co pozwoliłoby Organowi na weryfikację danych posiadanych w kalkulacji
z oszacowania zakresu i wysokości szkód. Organ uznał jednak, że ww. kalkulacja została przeprowadzona prawidłowo, zgodnie ze sztuką i przepisami a przedłożony materiał "owszem wskazuje na niedociągnięcia w kwestii kalkulacji szkód, tj. aplikacji suszowej", ale w tym przypadku – choć obszerny – nie wpływa na ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie, albowiem to protokół szacowania szkody, o którym stanowi par. 13zzd ust. 5 Rozporządzenia, stanowi podstawę przyznawania wnioskowanej pomocy.
Strona zaskarżyła decyzję Organu I instancji odwołaniem.
Zaskarżoną do tutejszego Sądu ww. decyzją z 6 sierpnia 2025 r. nr [...] Organ odwoławczy utrzymał w mocy ww. decyzję Organu I instancji
z 17 kwietnia 2025 r.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny sprawy oraz przepisy § 13zze ust. 1, ust. 4, ust. 7 pkt 2, § 13zzd
ust. 14 Rozporządzenia. Organ odwoławczy następnie wskazał, że:
1) "dokonując analizy całego materiału dowodowego oraz biorąc pod uwagę zastrzeżenia Skarżącego, Organ II instancji zwraca uwagę,
że przedstawiona kalkulacji oszacowania szkód w pozycji: Wartość oszacowania szkód/szkody w produkcji roślinnej/procent średniej rocznej produkcji przedstawia wartość 11,83 %, a więc nie spełnia przedstawionego powyżej warunku - "powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej
w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy". Dołączony przez Stronę wydruk kalkulacji oszacowania szkód, o której mowa w §13zzd ust. 7 Rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
(Dz. U z 2015 r. poz. 187 ze zm.), generowany jest automatycznie
w przypadku gdy szkody spowodowane wystąpieniem suszy wynoszą
nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji roślinnej, o której mowa
w ust. 6 § 13zzd";
2) przedstawione przez Skarżącego dowody przedstawiają jedynie ogólne wyjaśnienia dotyczące strat spowodowanych suszą w 2023 r., które w żaden sposób nie wpływają na określenie w przedstawionej kalkulacji wysokości szkód;
3) w pismach przedstawionych z IUNG jasno wynika, że podmiot ten nie jest uprawniony do prowadzenia dodatkowych przeliczeń i nie może tego czynić w "oderwaniu" od aplikacji suszowej, która jest podstawowym narzędziem do zgłaszania i obliczania szkód w gospodarstwie. Sam Skarżący twierdzi, że dane przekazane przez IUNG mogły doprowadzić do zaniżenia wyliczonego zakresu szkód i on sam nie jest w stanie zweryfikować poprawności przyjętych na potrzeby wyliczeń danych;
4) przedstawione wydruki z danych satelitarnych Sentinel -2 L2a oraz wydruki ze stacji meteorologicznych ilustrują susze w poszczególnych regionach kraju. Nie wskazano jednakże precyzyjnego procentowego szacunku szkód w gospodarstwie Strony co pozwoliłoby Organowi na weryfikację danych posiadanych w kalkulacji z oszacowania zakresu i wysokości szkód
w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą;
5) Strona mimo pisma do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie pozyskała poprawionego protokołu szacowania szkód. Ministerstwo Rolnictwa
i Rozwoju Wsi jednoznacznie wskazało, że przepisy prawa nie przewidują ponownej weryfikacji zgłaszanych przez producentów rolnych strat
w uprawach rolnych powstałych w wyniku wystąpienia suszy. Wobec tego załączony wraz w wnioskiem o przyznanie pomocy wydruk kalkulacji przedstawiający wartość 11,83 % nie spełnia wymogów rozporządzenia;
6) Na wysokość szkód średniej rocznej produkcji roślinnej ma wpływ nie tylko procentowa wysokość szkód w poszczególnych uprawach, ale również wysokość przychodów z poszczególnych upraw, w tym przychodów z upraw, w których nie jest szacowana szkoda.
Z uwagi na powyższe Organ odwoławczy uznał, że nie doszło do naruszenia przez Organ I instancji przepisów materialnych i proceduralnych.
Strona zaskarżyła ww. decyzję Organu odwoławczego w całości skargą wniesioną do tutejszego Sądu wnosząc o: uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c P.p.s.a. zaskarżonej Decyzji Organu II instancji w całości, a także
o uwzględnienie na podstawie art. 141 § 4 P.p.s.a. wskazań co do dalszego postępowania, w szczególności działań, jakie organ powinien podjąć w celu weryfikacji Kalkulacji i Informacji o zakresie szkody oraz danych, na podstawie których wyliczono wartości wskazane w tym dokumentach; na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.
o skierowanie sprawy do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym; na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. o zasądzenie od Organu II instancji
na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym wynagrodzenia kosztów zastępstwa według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to § 13zze ust. 1 Rozporządzenia, poprzez jego niezastosowanie wskutek błędnego uznania, że Skarżący nie spełnił warunków przyznania pomocy finansowej, a następnie odmowę przyznania pomocy finansowej Skarżącemu zgodnie z Wnioskiem o przyznanie pomocy, podczas
gdy Skarżący spełniał warunki przyznania pomocy, w szczególności poniósł
w 2023 r. szkody przekraczające 30% średniej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 25 pkt. 8 Rozporządzenia Komisji nr 2022/2472 w zw. z § 13zze ust. 2 Rozporządzenia, poprzez
ich niezastosowanie, co doprowadziło do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania § 13zze ust. 4, podczas gdy z art. 25 pkt 8 Rozporządzenia Komisji nr 2022/2472 wynikała możliwość stosowania do obliczania produkcji rolnej beneficjenta wskaźników tylko jeżeli zastosowana metoda obliczeniowa umożliwia oznaczenie realnych strat beneficjenta w danym roku;
3) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to § 13zze ust. 4 Rozporządzenia, poprzez jego błędną wykładnię, a w efekcie niewłaściwe zastosowanie, skutkujące odmową przyznania Stronie pomocy finansowej w związku ze szkodami, które powstały w uprawach rolnych w Gospodarstwie Rolnym w związku z suszą
w 2023 r., podczas gdy prawidłowa (proeuropejska) wykładnia § 13zze ust. 4 Rozporządzenia, zgodna z treścią art. 25 pkt 8 Rozporządzenia Komisji
nr 2022/2472, prowadziłaby do odpowiedniego skorygowania wartości wskazanych w Kalkulacji i przyznania pomocy finansowej Skarżącemu;
4) naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na rozstrzygnięcie,
a to art. 76 § 1 - 3 KPA w zw. z art. 10a ust. 1 Ustawy o ARiMR, poprzez uznanie, że Skarżący nie może kwestionować informacji znajdujących się w Kalkulacji
i Informacji o zakresie szkody, a organy skutecznie weryfikować prawidłowości danych wskazanych w tych dokumentach, podczas gdy dokumenty te są wyłącznie dokumentami urzędowymi, służącymi dokonywaniu ustaleń w postępowaniu
w ramach rozpoznawania wniosku o udzielenie pomocy, a art. 76 § 3 KPA dopuszcza przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego,
co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ doprowadziło do braku uwzględnienia przy wydawaniu Decyzji Organu II instancji (tak jak to zrobił także Organ I instancji) dowodów przedstawionych przez Skarżącego, a w konsekwencji odmowy przyznania płatności wskutek oparcia się przez Organ II instancji wyłącznie na Kalkulacji;
5) naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na rozstrzygnięcie,
a to § 13zze ust. 1, 4 i 7 w zw. z § 13zzd ust. 5 i 7 poprzez uznanie, że z przepisów tych wynika, że dokumentem, na podstawie której przyznaje się pomoc,
jest wyłącznie Kalkulacja i Informacja o zakresie szkody, podczas z Rozporządzenia czy innych przepisów nie wynika taki wniosek, co doprowadziło do braku uwzględnienia przy wydawaniu II Decyzji Organu II instancji dowodów przedstawionych przez Skarżącego, a w konsekwencji odmowy przyznania płatności wskutek oparcia się przez Organ II instancji wyłącznie na Kalkulacji;
6) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 10a 1a pkt 2 Ustawy o ARiMR, poprzez zaniechanie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności brak rozpatrzenia materiału dowodowego przedstawionego przez Skarżącego w oparciu o z góry powzięte przez Organ II instancji przeświadczenie o jego nieprzydatności i uznanie, że przedstawione przez Skarżącego dowody przedstawiają jedynie ogólne wyjaśnienia dotyczące strat spowodowanych suszą w 2023 r., które w żaden sposób nie wpływają na określenie w przedstawionej Kalkulacji wysokości szkód, podczas gdy dopiero rozpatrzenie całego materiału dowodowego (w tym danych,
na podstawie których powstała Kalkulacja) pozwoliłoby na ocenę zakresu szkody poniesionej przez Skarżącego, a w konsekwencji uznanie za wykazanych twierdzeń Skarżącego co do zakresu szkody i przyznanie pomocy finansowej;
7) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie,
a to art. 80 KPA w zw. z art. 10a ust. 1 Ustawy o ARiMR, poprzez:
- przekroczenie przez Organ II instancji zasady swobodnej oceny dowodów,
w szczególności uznanie, że Kalkulacja i Informacja o zakresie szkody stanowią jedyne dowody mogące stanowić podstawę rozstrzygnięcia, ponieważ
na wydrukach z danych satelitarnych Sentinel i wydrukach ze stacji meteorologicznych nie wskazano procentowego zakresu szkód w gospodarstwie Skarżącego, co zdaniem Organu II instancji pozwoliłoby na weryfikację danych posiadanych w Kalkulacji i Informacji o zakresie szkody, podczas gdy Organ
II instancji zobowiązany był rozpatrzyć wszystkie dowody w ich wzajemnym powiązaniu formułując ocenę danego konkretnego dowodu;
- dokonanie niewłaściwej oceny materiału przedłożonego przez Skarżącego
w postępowaniu, uznając w sposób bezkrytyczny ustalenia wynikające
z Kalkulacji za prawidłowe i w sposób autorytatywny obniżając moc dowodową dowodów przedstawionych przez Skarżącego, podczas gdy Organ II instancji powinien był dokonać weryfikacji Kalkulacji i jej oceny także przez pryzmat przedstawionych przez Skarżącego dowodów, niezależnie od przedstawienia
i prób pozyskania przez Skarżącego poprawionego protokołu oszacowania szkód od innych instytucji;
co doprowadziło do uwzględnienia przy wydaniu decyzji wyłącznie nieprawidłowych, niezgodnych ze stanem rzeczywistym lub też nieadekwatnych danych,
a w konsekwencji błędnego uznania, że Skarżący nie spełnił warunków przyznania pomocy finansowej;
8) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 84 KPA w zw. z art. 10 Ustawy o ARiMR, poprzez brak powołania biegłego celem sporządzenia opinii w przedmiocie zakresu wysokości szkody poniesionej przez Skarżącego w 2023 r. wskutek suszy w oparciu o przedstawiony przez Skarżącego materiał dowodowy i dane, na których opierały się wyliczenia Kalkulacji, mimo
że Organ II instancji uznał, że nie jest w stanie samodzielnie zweryfikować danych w Kalkulacji na podstawie dowodów przedstawionych przez Skarżącego;
9) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie, a to art. 81 a § 1 KPA, poprzez brak rozstrzygnięcia wątpliwości co do stanu faktycznego
w zakresie poniesionej przez Skarżącego szkody w 2023 r. wskutek suszy
na korzyść Skarżącego zgodnie z jego żądaniem, mimo że Organ II instancji uważał, że nie jest w stanie zweryfikować danych znajdujących się w Kalkulacji
na podstawie dowodów przedstawionych przez Skarżącego ani nie podjął żadnych czynności w kierunku takiej weryfikacji, co doprowadziło do bezzasadnej odmowy przyznania Skarżącemu płatności;
10) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie,
a to art. 8 § 1 KPA w zw. z art. 10a ust. 1 Ustawy o ARiMR, poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą zaufania do władzy publicznej,
w szczególności poprzez:
- wydanie II Decyzji Organu II instancji jedynie na podstawie Kalkulacji oraz Informacji o zakresie szkody, mimo zgłaszanych przez Skarżącego zastrzeżeń co do ich prawidłowości i dostarczenia przez Skarżącego materiału dowodowego na poparcie podnoszonych przez niego twierdzeń;
- zaniechanie przez Organ II instancji jakiejkolwiek weryfikacji danych wskazanych w Kalkulacji i Informacji o zakresie szkody wyłącznie ze względu na fakt, że z poszczególnych dowodów przedstawionych przez Skarżącego
nie wynikał wprost procentowy szacunek szkód poniesionych przez Skarżącego;
- brak podjęcia przez Organ II instancji jakichkolwiek czynności zmierzających
do pozyskania i ujawnienia Skarżącemu danych i algorytmu, na podstawie których sporządzona została Kalkulacja i Informacja o zakresie szkody,
co uniemożliwiło Skarżącemu weryfikację Kalkulacji;
co doprowadziło do błędnej odmowy przyznania pomocy finansowej Skarżącemu;
11) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie,
a to art. 8 § 1 KPA w zw. z art. 10a ust. 1 Ustawy o ARiMR, poprzez naruszenie zasady równego traktowania i zaufania do władzy publicznej, w szczególności poprzez wydanie II Decyzji Organu II instancji jedynie na podstawie nieudostępnionych Skarżącemu, niesprecyzowanych i nieweryfikowalnych wskaźników lub danych, użycie których to wskaźników lub danych sprzeczne jest
z art. 25 pkt 8 Rozporządzenia Komisji nr 2022/2472, co doprowadziło do błędnej odmowy przyznania pomocy finansowej Skarżącemu, mimo spełniania przez Skarżącego warunków jej przyznania;
12) naruszenie art. 138 § 1 KPA w zw. z art. 10a ust. 1 Ustawy o ARiMR poprzez utrzymanie w mocy II Decyzji Organu II instancji, podczas gdy Organ II instancji powinien był orzec co do istoty sprawy i przyznać Skarżącemu pomoc finansową zgodnie ze złożonym Wnioskiem o przyznanie pomocy.
W obszernym uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżący przedstawił argumentację celem ich poparcia.
W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Skarżący w piśmie z 22 grudnia 2025 r., stanowiącym replikę w odniesieniu
do odpowiedzi na skargę, podtrzymał zarzuty skargi w całości oraz przedstawił dodatkową argumentację celem ich poparcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1
cyt. ustawy, kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2026.143 t.j.; dalej: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność
z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 P.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 P.p.s.a. podlega oddaleniu.
W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jak z kolei stanowi art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Uwzględniając powyższe regulacje Sąd uznał, że skarga jest zasadna
a zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym
jej wyeliminowanie z obrotu prawnego jednocześnie z decyzją Organu I instancji.
Istotę sporu między stronami stanowi kwestia zasadności odmowy Skarżącemu przez Organy ARiMR przyznania wnioskowanej pomocy finansowej w związku
z powstaniem w gospodarstwie rolnym Skarżącego szkody w uprawach rolnych spowodowanej wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych
w postaci suszy.
Zasady przyznawania ww. pomocy uregulowane zostały w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2015.187 ze zm.; dalej: "Rozporządzenie").
W ocenie Organów ARiMR przedstawiona przez Skarżącego kalkulacja oszacowania szkód w pozycji: Wartość oszacowania szkód/szkody w produkcji roślinnej/procent średniej rocznej produkcji przedstawia wartość 11,83 %, a więc
nie spełnia przedstawionego warunku - "powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy. Organ odwoławczy wskazał, że dołączony przez Stronę wydruk kalkulacji oszacowania szkód, o której mowa w §13zzd ust. 7 Rozporządzenia, generowany jest automatycznie w przypadku gdy szkody spowodowane wystąpieniem suszy wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji roślinnej, o której mowa w ust. 6 § 13zzd.
Z kolei w ocenie Skarżącego w miesiącach kwietniu i maju 2023 r., wskutek suszy, poniósł on istotne straty. Straty dotyczyły pierwszego pokosu traw, który ma największe znaczenie dla ogółu przychodów uzyskiwanych z produkcji rolnej
w Gospodarstwie Rolnym, stanowiąc znakomitą większość (co najmniej 2/3) osiąganej produkcji rolnej. Późniejsze pokosy w Gospodarstwie Rolnym są niemożliwe lub mało produktywne ze względu na objęcie Gospodarstwa Rolnego obszarem Natura 2000
i wprowadzenie ograniczeń polegających w szczególności na zakazie koszenia
w określonych porach oraz nakazie prowadzenia ekstensywnej uprawy łąk. Ograniczenia te wynikają z Planu Zadań Ochronnych. W związku ze złożeniem Wniosku o oszacowanie szkód, zostały wytworzone Kalkulacja oraz Informacja
o zakresie szkody. W Informacji o zakresie szkody wskazano w zakresie poszczególnych działek, ze wskazaniem ich powierzchni, zakres uznanej szkody.
W dokumencie tym nie wskazano, w jaki sposób ustalono zakres uznanej szkody, jednak wskazany zakres był w sposób rażący sprzeczny z rzeczywistym zakresem szkód i publicznie dostępnymi informacjami dotyczącymi oceny suszy na terenach obejmujących Gospodarstwo Rolne w okresie od 1 kwietnia do 31 maja 2023 r.
W Kalkulacji, w sposób automatyczny i bez wskazywania przyjętej metody obliczeń
i przyjętych wartości, obliczono, że średnia wartość produkcji roślinnej
w Gospodarstwie Rolnym Skarżącego wynosi [...] zł oraz że szkoda
w produkcji roślinnej wyniosła w 2023 r. [...] zł. Na tej podstawie automatycznie wyliczono w Kalkulacji, że szkoda w produkcji roślinnej poniesiona przez Skarżącego stanowiła 11,83% średniej rocznej produkcji roślinnej.
Zdaniem Skarżącego wysokość szkody wskazana w Kalkulacji nie była prawidłowa, a w konsekwencji nie był prawidłowo wskazany procent, w jakim szkoda w produkcji roślinnej stanowiła część średniej rocznej produkcji z ostatnich trzech lat. W 2023 r. Skarżący uzyskał znacznie niższe przychody ze sprzedaży wszystkich skoszonych traw niż wskazane w Kalkulacji, ponieważ zakres szkód był większy
niż wynikałoby to z Informacji o zakresie szkody, a na Gospodarstwo Rolne od wielu lat nałożone są istotne ograniczenia, które uniemożliwiają osiąganie wskazanej
w Kalkulacji średniej rocznej produkcji. Jednocześnie automatyczne wygenerowanie Kalkulacji nie pozwalało na naniesienie jakichkolwiek zmian przez Skarżącego
ani weryfikację czy zaskarżenie w jakikolwiek sposób wartości wskazanych
w Kalkulacji. Kalkulacja ta została sporządzona niewłaściwe, co potwierdzają liczne dowody przedłożone przez Skarżącego (które odnosiły się do zakresu uznania szkody w związku z suszą).
Skarżący podkreślał, że Organ I i II instancji przy wydawaniu decyzji kierował się wyłącznie Kalkulacją i Informacją o zakresie szkody bez uwzględnienia stanowiska Skarżącego jak i odniesienia się do przedłożonych przez niego dowodów. Organ
II instancji nie uwzględnił w żaden sposób przedstawionych przez Skarżącego dowodów, uznając, że przedstawiają jedynie ogólne wyjaśnienia dotyczące strat spowodowanych suszą w 2023 r., które w żaden sposób nie wpływają na określenie przedstawionej w Kalkulacji wysokości szkód, ponieważ nie wskazano precyzyjnego procentowego szacunku szkód.
Skarżący podkreśla ponadto, że decyzja Organu II instancji została wydana wyłącznie w oparciu o Kalkulację i Informację o zakresie szkody, które zostały sporządzone o dane i algorytm, do których Skarżący nigdy nie miał dostępu.
W konsekwencji decyzja została oparta na swoistej "czarnej skrzynce", której poprawności nie sposób zweryfikować. Taki sposób działania Organu pozbawia Skarżącego realnej możliwości obrony i narusza zasadę zaufania do władzy publicznej.
Skarżący wskazuje również, że postępowanie prowadzone przez Organy miało charakter pozorny - ograniczało się do powielania ustaleń zawartych w dokumencie urzędowym - Kalkulacji i kierowania odpowiedzialności na inne instytucje. Organy
nie podjęły żadnych samodzielnych działań w kierunku weryfikacji danych, mimo licznych wniosków Skarżącego. Taki sposób działania Organu pozbawia stronę realnej możliwości obrony i narusza zasadę swobodnej oceny dowodów i przepisów odnoszących się do znaczenia dokumentów urzędowych i możliwości podważania ustaleń w nich zawartych. Praktyka organów prowadzi do sytuacji, w której beneficjent pomocy zostaje pozbawiony wsparcia pomimo udokumentowania strat przekraczających 30%.
Skarżący stoi na stanowisku, że przyjęta w Kalkulacji metoda wyliczeń,
nie uwzględniająca ograniczeń związanych z obszarami ochronnymi, jest wadą systemową programu pomocy suszowej, która w sposób generalny dyskryminuje gospodarstwa prowadzące ekstensywną produkcję na obszarach Natura 2000 i innych terenach objętych ograniczeniami środowiskowymi. Takie gospodarstwa, choć ponoszą realne i znaczące straty, są systemowo pozbawiane prawa do pomocy.
Jest to wprost sprzeczne z celem Rozporządzenia Komisji 2022/2472, którego art. 25 pkt 8 nakazuje, by stosowane metody obliczeń odzwierciedlały realne straty beneficjenta, a nie średnie statystyczne nieuwzględniające ograniczeń produkcyjnych.
W powyższym sporze Sąd przyznał rację Skarżącemu w zakresie zarzutów wiązanych z ograniczeniem się Organów ARiMR wyłącznie do ustaleń zawartych
w dokumencie urzędowym – ww. Kalkulacji i Informacji o zakresie szkody a tym samym braku rozpoznania przedmiotowej sprawy.
Odnosząc się do podstawy prawnej zaskarżonej decyzji Sąd wskazuje, zgodnie z § 13zze ust. 1 Rozporządzenia w 2023 i 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa
i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:
1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem
w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472;
3) w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r.:
a) gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, i wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły te szkody, z pominięciem roku
o najwyższej i najniższej wielkości produkcji, lub
b) suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały obliczone za pomocą publicznej aplikacji i wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy. "
Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana na warunkach określonych
w przepisach rozporządzenia 2022/2472 oraz zgodnie z przepisami o postepowaniu
w sprawach dotyczących pomocy publicznej (par. 13zze ust. 2 Rozporządzenia).
Zgodnie z kolei z § 13zze ust. 4 Rozporządzenia średnia roczna produkcja roślinna, o której mowa w ust. 1 pkt 3 lit. b, jest ustalana na podstawie danych Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - Państwowego Instytutu Badawczego o średniej wielkości produkcji roślinnej, udostępnianych przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra.
Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na stronie internetowej (par. 13zze ust. 5 Rozporządzenia). Ponadto zgodnie z § 13zze ust. 7 pkt 2 Rozporządzenia do wniosku Strona dołącza uwierzytelniony przez producenta rolnego wydruk protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 13zzd ust. 5 Rozporządzenia, który zawiera zatwierdzone przez Wojewodę informacje o powierzchni upraw rolnych,
na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich
wraz z wygenerowaną z aplikacji publicznej informacją o uprawach i szkodach
w wyniku suszy lub uwierzytelniony przez producenta rolnego wydruk kalkulacji oszacowania szkód, o której mowa w §13zzd ust. 7 Rozporządzenia, która zawiera informację o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich wraz z wygenerowaną z aplikacji publicznej informacją o uprawach i szkodach w wyniku suszy.
Sąd wskazuje ponadto, że zgodnie z przepisem art. 10a ust. 1 ustawy z dnia
9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2025.1363 t.j.; dalej: "ustawa o ARiMR") jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. Jak z kolei stanowi przepis art. 10a ust. 1a ustawy o ARiMR W postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Jak z kolei stanowi art. 10a ust. 1b ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie
z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa
na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W myśl zatem tak art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR zasadniczo w postępowaniu organy ARiMR nie stosują tych przepisów K.p.a., które nakładają na nie obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W postępowaniach tych inicjatywa dowodowa pozostawiona jest, co do zasady, stronie, co nie wyłącza jednak obowiązku organów wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego na mocy art. 80 K.p.a. Takie ukształtowanie ciężaru dowodu podyktowane jest także tym, że postępowanie toczy się z inicjatywy strony ubiegającej się o przyznanie określonego uprawnienia. W interesie strony jest zatem wykazanie przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku.
Ponadto Organ ARiMR zobowiązany jest zgodnie z treścią art. 107 § 3 K.p.a. wskazać adresatowi decyzji fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł, co oczywiście zawiera także obowiązek przedstawienia tych dowodów stronie, a także sądowi administracyjnemu, na wypadek uruchomienia kontroli sądowoadministracyjnej przez stronę.
Z akt sprawy wynika, że do wniosku o udzielenie pomocy finansowej Skarżący załączył m.in.: Informację o uprawach i szkodach w wyniku suszy, Kalkulację
z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w roku 2023, z której wynikało, że szkody w produkcji roślinnej Skarżącego wyniosły 11,83 %, a więc nie spełniają warunku przyznania pomocy (powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy). Sąd podkreśla, że jak wynika z akt sprawy Skarżący już na etapie składania wniosku jak i w toku postępowania przez Organami ARiMR konsekwentnie podnosił brak rzetelności danych zawartych w ww. Kalkulacji
w odniesieniu do wysokości szkody w produkcji roślinnej Skarżącego w 2023 r. spowodowanej wystąpieniem suszy. Sąd podkreśla również, że twierdzenia Skarżącego w powyższym zakresie nie pozostawały gołosłowne, Skarżący nie ograniczył się bowiem wyłącznie do zanegowania danych zawartych w ww. Kalkulacji. Już na etapie składania wniosku Skarżący przedłożył złożony przez siebie wniosek
z 4 marca 2024 r. skierowany do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o ponowną kalkulację szkód w gospodarstwie rolnym za 2023 r. oraz mapy zawierające klimatyczny bilans wody za okres od 1 kwietnia do 31 maja 2023 r. i obszary występowania zagrożenia suszą. Ponadto w skierowanym do Organu I instancji piśmie z 14 marca 2024 r. Skarżący informował Organ o błędach w ww. Kalkulacji w zakresie wysokości szkody i jednoznacznie wskazał, że o stratach w wyniku suszy w jego gospodarstwie rolnym powyżej 30% świadczą niepodważalne dowody, tj. dane
z profesjonalnej stacji pogodowej umiejscowionej dokładnie na ternie gospodarstwa Skarżącego (za kwiecień i maj), dane satelitarne z systemu Sentinel dla wilgotności gleby (niewdrożone przez IUNG) oraz dane z bilansu wodnego IUNG za kwiecień i maj 2023 r. w Gminie G..
Sąd podkreśla ponadto, że w toku postępowania w odwołaniu od decyzji Organu I instancji z 5 czerwca 2024 r. o odmowie Skarżącemu wnioskowanej pomocy Skarżący złożył szereg wniosków oraz wniosków dowodowych na okoliczność nierzetelności danych zawartych w ww. Kalkulacji w zakresie wysokości szkody. I tak m.in. Skarżący wniósł o wyjaśnienie sposobu, w jaki został wyliczony zakres uznanej szkody poniesionej przez Stronę w 2023 r., który został następnie wskazany przez IUNG Organowi I instancji; ponowną weryfikację i potwierdzenie prawidłowości posiadanych przez Organ I instancji danych dotyczących zakresu uznanej szkody wynikającej z suszy poniesionej przez Stronę w 2023 r.; przedstawienie danych lub ich źródła, na podstawie których wyliczony został zakres uznanej szkody Strony
w 2023 r., który został następnie wskazany przez IUNG; wskazanie w jakim stopniu System Monitorowania Suchy Rolniczej był wykorzystany do określania zakresu szkody wynikającej z suszy w okresie od marca do lipca 2023 r.; wyjaśnienie na jakich danych, pomiarach lub narzędziach opierało się działanie Systemu Monitorowania Suszy Rolniczej w okresie od marca do sierpnia 2023 r.; wskazanie danych w zakresie dokładności Systemu Monitorowania Suszy Rolniczej; wskazanie jaka metoda obliczeniowa, jakiego rodzaju wskaźniki oraz jaka wartość wskaźników zostały wykorzystane przy dokonywaniu obliczeń, których wyniki zawiera Kalkulacja,
a w przypadku braku wiedzy w powyższym zakresie, o zwrócenie się do ministra właściwego do spraw informatyzacji jako udostępniającego oprogramowanie
lub innego właściwego podmiotu; wrócenie się do IERiGŻ o udzielenie wskazanych informacji.
Skarżący na okoliczność braku rzetelności danych zawartych w ww. Kalkulacji przedłożył również szereg dokumentów, w tym m.in. wydruki danych map satelitarnych Sentinel-2 L2a z 18 kwietnia, 8 maja i 13 maja 2023 r., mapę Gospodarstwa Skarżącego zawierającą oznaczenie terenów gospodarstwa ze wskazaniem obszarów wskazanych w dokumencie "Informacje o uprawach i szkodach w wyniku suszy" oraz zakresu uznanej szkody, mapę topograficzną wskazująca kierunki spływu wody, dane z profesjonalnej stacji pogodowej umiejscowionej na terenie gospodarstwa Skarżącego za kwiecień 2023 r. i maj 2023 r., dane z bilansu wodnego sporządzonego przez IUNG za okres 1 kwiecień 2023 r. – 31 maj 2023 r., dowody z wydruków
z Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej.
Sąd zauważa również, że Skarżący przedłożył Organom ARiMR pisma z IUNG, Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwa Cyfryzacji jak i podał argumentację za brakiem podstaw do uznania, że pisma te stanowią podstawę
do przyjęcia prawidłowości danych zawartych w ww. dokumencie Kalkulacji w zakresie wysokości szkody (pismo Skarżącego z 12 listopada 2024 r. z załącznikami).
Powyższe wnioski i dowody Skarżącego stanowiły w istocie podstawę uchylenia przez Organ odwoławczy ww. decyzji Organu I instancji o odmowie przyznania Skarżącemu Wnioskowanej pomocy. Przy czym Organ odwoławczy w uzasadnieniu tej decyzji wprost wskazał na konieczność przeprowadzenia ponownej analizy
i oceny całej posiadanej dokumentacji w kontekście spełnienia przez Skarżącego warunków przyznania wnioskowanej pomocy i wskazanie Skarżącemu w sposób jasny, zrozumiały i logiczny przesłanki, którymi Organ kierował się przy wydaniu ponownej decyzji, "które dowody zostały uznane za udowodnione, a które nie."
W ponownie wydanej decyzji z 17 kwietnia 2025 r. Organ I instancji w istocie ograniczył się do opisu stanu faktycznego, przytoczenia przepisów prawa oraz uznał, że przedstawione przez Skarżącego wyjaśnienia są ogólne. Organ ten wskazał równocześnie, że Skarżący twierdził, że z braku szczegółowych danych
dla gospodarstwa rolnego nie jest w stanie sam zweryfikować poprawności przyjętych na potrzeby wyliczeń zawartych w ww. dokumentach urzędowych danych. Zatem jak wskazał ten Organ zasadniczym dokumentem na podstawie którego należy rozpatrywać wniosek o przyznanie pomocy finansowej jest protokół oszacowania szkód, Kalkulacja zakresu szkody spowodowanej suszą w 2023 r. została przeprowadzona prawidłowo zgodnie ze sztuką i przepisami choć materiał dowodowy wskazuje na niedociągnięcia w kwestii kalkulacji szkód, tj. aplikacji suszowej,
co jednak pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, albowiem to protokół oszacowania szkód, o którym stanowi § 13zzd ust. 5 Rozporządzenia jest podstawą przyznania pomocy nie zaś dokumenty przedłożone przez Skarżącego.
Podobnie de facto postąpił również Organ odwoławczy, który w zaskarżonej decyzji z 6 sierpnia 2025 r., utrzymując w mocy decyzję Organu I instancji w istocie nie odniósł się w sposób wyczerpujący do wniosków i dowodów przedkładanych przez Skarżącego. Podobnie jak i Organ I instancji Organ odwoławczy wskazał stan faktyczny i przytoczył przepisy prawa jedynie ogólnie odnosząc się do wniosków
i dowodów przedkładanych przez Skarżącego na okoliczność braku rzetelności danych zawartych w ww. Kalkulacji w zakresie szkody w gospodarstwie rolnym Skarżącego w 2023 r. Organ nie odniósł się w jakikolwiek sposób do specyfiki gospodarstwa Skarżącego objętego Obszarem Natura 2000, nie wyjaśnia też jakie konkretnie dane i algorytmy posłużyły do wyliczenia zawartej w ww. Kalkulacji wielkości szkody pomimo, że Skarżący wielokrotnie podnosił w toku postępowania,
że nie zostały mu one ujawnione i poprzez brak tej wiedzy pozbawiony został narzędzi do weryfikacji danych zawartych w ww. Kalkulacji, która stała się podstawą odmowy przez Organy ARiMR wnioskowanej płatności. Sąd zauważa jednocześnie,
że jakichkolwiek wyjaśnień w tym zakresie nie zawiera również decyzja Organu I instancji. Wreszcie Organ odwoławczy de facto nie odniósł się w jakikolwiek realny sposób do zarzutów odwołania tak w zakresie naruszenia przepisów postępowania jak i prawa materialnego oprócz ogólnego stwierdzenia, że nie doszło do naruszenia przepisów materialnych i proceduralnych.
Mając na uwadze powyższe Sąd wskazuje, że w przypadku szkód spowodowanych wystąpieniem w 2023 r. suszy prawodawca w § 13zze ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia, jednoznacznie uwarunkował udzielenie przedmiotowej pomocy finansowej od wielkości oszacowanych w gospodarstwie szkód obliczonych za pomocą publicznej aplikacji i jeżeli wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy, do powierzchni na której zgodnie z protokołem/kalkulacją sporządzonym/sporządzoną w formie dokumentu elektronicznego powstały szkody w uprawach. Zatem niewątpliwie, co do zasady, organy ARiMR rozpatrują wnioski o pomoc w przypadku strat spowodowanych suszą na podstawie dołączonych protokołów/kalkulacji z oszacowania zakresu i wysokości szkód i weryfikują spełnienie wymaganych warunków zawartych w rozporządzeniu.
Sąd w tym miejscu przypomina, że w czerwcu 2020 r. rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2020 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wprowadzono publiczną aplikację, w której producent rolny po zalogowaniu się do tej aplikacji podpisem zaufanym składa wniosek o oszacowanie strat w uprawach rolnych, w których klimatyczny bilans wodny w danym okresie, wskazuje na możliwość spadku plonów w związku z suszą. Jeśli straty wyniosły co najmniej 30 % średniej rocznej produkcji - aplikacja generuje protokół,
zaś w innym przypadku tworzy kalkulację.
Jednakże wskazać trzeba, że świetle regulacji zawartej w Rozporządzeniu uwierzytelniony przez producenta rolnego wydruk protokołu oszacowania szkód albo kalkulacji oszacowania szkód jest obligatoryjnym załącznikiem wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu (§ 13zze ust. 7 pkt 2), jednakże ani Rozporządzenie, ani ustawa o ARiMR nie zawierają przepisów regulujących tryb zmiany bądź jakąkolwiek procedurę służącą kwestionowania ustaleń zawartych
w ww. dokumentach. Powyższe dokumenty są zatem wyłącznie sformalizowanym dowodem, służącym dokonywaniu ustaleń w postępowaniu organów ARiMR rozpoznających wniosek o udzielenie pomocy. Dokumenty te są sporządzane przez uprawniony organ w zakresie swego działania, stąd są dokumentem urzędowym,
co powoduje, że wiąże go domniemanie zgodności z prawdą potwierdzanych nim informacji (art. 76 § 1 K.p.a.). Domniemanie to jest jednak wzruszalne, ponieważ ustawa dopuszcza przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego (art. 76 § 1 K.p.a.). Zasady te mają zastosowanie w postępowaniu organów ARiMR (art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR).
Sąd podkreśla, że jak już powyżej wskazano, Organy ARiMR nie miały obowiązku z urzędu weryfikować ustaleń zawartych w ww. Kalkulacji w odniesieniu do wysokości szkody w gospodarstwie Skarżącego, ponieważ w postępowaniach przed organami ARiMR wyłączone jest stosowanie art. 77 § 1 K.p.a. (art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR), lecz obowiązane były ocenić i zweryfikować twierdzenia, wnioski i dowody przedkładane Skarżącego, czego jednak – jak wynika z powyżej przedstawionych okoliczności - nie dokonały. Organy ARiMR ograniczyły się w istocie jedynie
do lakonicznych i ogólnikowych twierdzeń w tym zakresie. W ocenie Sądu takie działanie świadczy nie tylko o nieprawidłowym traktowaniu dokumentu urzędowego przez organ, tj. przyjmowaniu go w sposób bezkrytyczny de facto jako niepodważalnego dowodu w sprawie. Działanie to – mając na uwadze powyżej wskazane stanowisko Skarżącego, w szczególności składane twierdzenia, wnioski
i dowody - w ocenie Sądu wskazuje w istocie na brak rozpoznania istoty sprawy przez Organy ARiMR jak i brak wyjaśnienia Skarżącemu przesłanek wydanego rozstrzygnięcia. Z kolei brak wykazania przez Organy ARiMR, w tym
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w sposób wyczerpujący przesłanek którymi kierowały się odmawiając Skarżącemu przyznania wnioskowanej płatności wobec twierdzeń, wniosków i dowodów złożonych Skarżącego na okoliczność błędnego ustalenia wielkości szkody w ww. Kalkulacji, specyfiki gospodarstwa rolnego Skarżącego (Obszar Natura 2000) jak i brak wskazania danych i algorytmów, które posłużyły wyliczeniu wielkości szkody w ww. Kalkulacji (pomimo wielokrotnych wniosków Skarżącego w tym zakresie) w istocie uniemożliwiają tak Skarżącemu
jak i Sądowi dokonanie realnej, rzetelnej kontroli zaskarżonej decyzji.
Wskazać ponadto należy, że sam Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazywał na "niedociągnięcia w kwestii kalkulacji szkód, tj. aplikacji suszowej",
co jednakże uznał za nieistotne w sprawie, pomimo przedkładania przez Skarżącego dowodów i składania wniosków w tym zakresie, albowiem uznał, że dowody
te nie mogą stanowić podstawy przyznania wnioskowanej płatności skoro dokumentem w tym zakresie jest jedynie protokół oszacowania szkód, o którym mowa
w par. 13zzd ust. 5 Rozporządzenia (pomimo, że do wniosku załączona została
ww. Kalkulacja).
Reasumując, w ocenie Sądu, Organy ARiMR de facto nie oceniły argumentów wielokrotnie podnoszonych przez Skarżącego w toku postępowania administracyjnego o tym, że wskazana w ww. Kalkulacji wysokość szkody w gospodarstwie Skarżącego jest błędna (zaniżona) jak i nie przeprowadziły wnioskowanych przez Skarżącego
na tą okoliczność dowodów oraz nie zrealizowały składanych przez Skarżącego wniosków. Organ w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił dlaczego przyjął wielkość szkody w gospodarstwie Skarżącego wskazaną w ww. Kalkulacji jak i nie wyjaśnił Skarżącemu sposobu jej wyliczenia (przyjęte dane i zastosowane algorytmy).
Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, Organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 80 K.p.a. i art. 76 § 1 – 3 K.p.a. w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR, art. 10a ust. 1a pkt 1 i 2 ustawy o ARiMR w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji zaskarżona decyzja narusza również przepis art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR.
Z uwagi na powyższe Sąd uznał za przedwczesne odnoszenie się do zarzutów skargi w pozostałym zakresie.
W ponownym postępowaniu Organy ARiMR dokonają wyczerpującej oceny twierdzeń, wniosków i dowodów przedłożonych przez Skarżącego w zakresie braku prawidłowości wielkości szkody (zaniżenia) w uprawach rolnych spowodowanej wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych (susza) przyjętej
w ww. Kalkulacji dla gospodarstwa rolnego Skarżącego, w tym w zakresie specyfiki prowadzonego przez Skarżącego gospodarstwa objętego Obszarem Natura 2000. Organy rozważą zastosowanie art. 81a § 1 K.p.a., ale tylko w razie stwierdzenia,
że wątpliwości faktyczne w zakresie wielkości wysokości powyższej szkody wystąpiły i są nieusuwalne. Powyższe ustalenia Organów znajdą pełne odzwierciedlenie
w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, w tym również w odniesieniu do danych
i algorytmów zastosowanych przy określeniu wysokości szkody przyjętej
w ww. Kalkulacji.
Ostatecznie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie I. wyroku. O kosztach postępowania (pkt II. wyroku), Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło