I SA/Sz 824/18
WyrokWSA w Szczecinie2019-01-24
Skład orzekający: Kazimierz Maczewski, Bolesław Stachura, Ewa Wojtysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo pomniejszył powierzchnię działek rolnych kwalifikowaną do płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi (ONW) i nałożył karę administracyjną, uwzględniając wyniki kontroli terenowej i zdjęć satelitarnych, pomimo twierdzeń rolnika o niezmienności powierzchni w latach poprzednich?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo pomniejszyły powierzchnię kwalifikowaną do płatności ONW oraz nałożyły karę administracyjną, opierając się na wynikach kontroli terenowej metodą FOTO i zdjęciach satelitarnych. Twierdzenia skarżącego o niezmienności powierzchni w latach poprzednich nie mogły podważyć aktualnych ustaleń kontrolnych, zwłaszcza że poprzednie decyzje nie były poprzedzone kontrolą na miejscu. Uchybienia formalne w uzasadnieniu decyzji nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi (ONW) na 2017 rok. Kontrola gospodarstwa wykazała rozbieżności między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną, w tym zadrzewienia, gruz i tereny podmokłe. W związku z tym przyznano płatność pomniejszoną o karę administracyjną. Rolnik odwołał się, twierdząc, że dane są zgodne ze stanem faktycznym i były akceptowane w latach ubiegłych. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy. Rolnik zaskarżył decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i błędny pomiar gruntów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 24 sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na 2017 r. oddala skargę.
Sygn. akt I SA/Sz [...]
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w [...] (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przyznania H. S. płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW).
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
W dniu [...] r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął wniosek H. S. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") o przyznanie płatności ONW na 2017 rok. Strona zadeklarowała do płatności działki rolne oznaczone jako: 1) [...] o łącznej powierzchni [...] ha (w tym [...] ha, [...] ha, [...] ha); 2) [...] o powierzchni [...] ha; 3) [...] o powierzchni [...] ha.
W dniach [...] oraz [...] r. w gospodarstwie Strony przeprowadzono kontrolę gospodarstwa metodą FOTO, w trakcie której stwierdzono na zadeklarowanych do płatności działkach nieprawidłowości polegające na rozbieżnościach powierzchni deklarowanych do płatności w stosunku do powierzchni stwierdzonej. Stwierdzono nieprawidłowości o kodach [...]
Na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzony został raport o nr dok. [...], do którego załączniki stanowią szkice z pomiaru działek rolnych z oznaczeniem miejsc wykonania fotografii terenu oraz dokumentacja fotograficzna. W dniu [...] r. Strona złożyła zastrzeżenia do raportu z kontroli co do działek rolnych [...] oraz [...] W odpowiedzi na zastrzeżenia Strony podtrzymano wyniki kontroli co do działki rolnej [...], natomiast uległa zmianie powierzchnia dla działek [...] oraz został zdjęty kod nieprawidłowości [...] Pozostały kody [...] oraz [...]
W dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję nr [...], w której powołując się na przepisy stosownych rozporządzeń organów Unii Europejskiej, przyznał Stronie płatność ONW na rok 2017, pomniejszoną o karę administracyjną w kwocie [...]zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności, tj. w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku kontroli wynosi [...] %, co daje [...] ha powierzchni. Wobec powyższego, zgodnie z art. 19 a ust. 1 i 2 rozporządzenia (UE) nr [...] z dnia [...] roku uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. 181 z [...]., str. 48), zastosowano zmniejszenie o powierzchnię [...] ha (wg wyliczenia [...] x [...] ha x [...] %).
Organ I instancji wskazał również, że po przeliczeniu przez stawkę płatności ONW w strefie nizinnej I określoną w rozporządzeniu ONW PROW 2014 – 2020 ([...] zł) kwota o jaką została zmniejszona kara administracyjna wynosi [...] zł. Po zastosowaniu zmniejszenia z tytułu przedeklarowania powierzchnia zatwierdzona do ONW wyniosła [...] ha ([...] ha – [[...] ha – [...] ha]).
Pismem z dnia [...] r. Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym wskazała, że dane zawarte we wniosku o przyznanie płatności za rok 2017 są zgodne ze stanem faktycznym, który został potwierdzony podczas kontroli na miejscu w ubiegłych latach. Strona podniosła, że "grunty są wypasane a zwierzęta pastwiskowane" również między kępami drzew i zakrzaczeniami, wnioskując o przeprowadzenie kontroli na miejscu w celu potwierdzenia powołanych okoliczności.
Dyrektor ARiMR w wydanej w dniu [...] r. decyzji orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, stwierdzając, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Uzasadniając podjęte w sprawie rozstrzygnięcie organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z § 2 rozporządzenia ONW Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. – płatność ONW jest przyznawana rolnikowi wówczas gdy łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
Ponadto, płatność ONW przysługuje gdy rolnik na obszarach górskich lub innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami prowadzi działalność rolniczą w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr [...] (Dz.Urz.UE.L.347, str. 608, ze zm.).
Przepis § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW stanowi z kolei, że przy ustalaniu wysokości płatności ONW uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a) rozporządzenia Nr [...], określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
W myśl art. 39 ust. 1 Rozporządzania Wykonawczego Komisji (UE) Nr [...] z dnia [...] r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69), kwalifikowalność działek rolnych weryfikuje się za pomocą wszelkich odpowiednich środków.
Organ odwoławczy stwierdził, że kontrola w gospodarstwie Strony odbyła się metodą teledetekcji (tzw. metodą FOTO) i została przeprowadzona zgodnie z art. 40 ww. rozporządzenia Komisji nr [...], w myśl którego opiera się ona na fotointerpretacji obrazów satelitarnych lub zdjęć lotniczych wszystkich działek rolnych wniosku podlegającego kontroli, w celu rozpoznania pokrycia terenu i zmierzenia powierzchni. Kontrola metodą foto, oprócz ustalenia granic działek rolnych i naniesienia ich na ortofotomapę, obejmuje również przeprowadzenie przez kontrolującego m.in. takich czynności w terenie jak stwierdzenie rodzaju użytku gruntowego na danej działce rolnej. Przeprowadzona kontrola gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, poprzez metodę FOTO, przebiega dwuetapowo. Pierwszym z nich jest wizytacja terenowa, podczas której kontrolujący obowiązani są do sporządzenia materiału dowodowego dotyczącego gruntów zadeklarowanych we wniosku danego producenta rolnego, w tym zdjęć obrazujących rodzaj stwierdzonej w dniu kontroli uprawy czy obszarów niekwalifikujących się do przyznania płatności, jak również - w drugiej części kontroli - szkiców przedstawiających miejsca ich wykonania i granic obszarów objętych pomiarem powierzchni. Na dowód przeprowadzenia powyższych czynności sporządzany jest raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni.
Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że inspektorzy terenowi ustalili, iż powierzchnia stwierdzona działki rolnej [...] wynosi [...] ha stosując jednocześnie kod nieprawidłowości [...], dla działki [...] powierzchnię [...] ha i również zastosowali m.in. kod nieprawidłowości [...], a dla działki [...] powierzchnię [...] ha stosując kody [...] [...]
Zastosowane kody nieprawidłowości - [...], związane ze stwierdzeniem w terenie powiększenia lub zmniejszenia zasięgu pola zagospodarowania w postaci określonych typów użytkowania, zarówno kwalifikowanych i niekwalifikowanych do dopłat jak zadrzewienia, zakrzewienia (w tym śródpolne skupiska drzew i krzewów nie zaliczone do lasów), sady i plantacje wieloletnie czy tereny zurbanizowane) - to nieprawidłowości, z powodu wystąpienia których dla części działek ewidencyjnych składających się na działki rolne zmianie uległa powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza (została poddana aktualizacji o najnowsze dane).
Zmniejszenia powierzchni kwalifikowanych Agencja dokonała realizując obowiązek utrzymywania w stanie aktualności baz danych o działkach referencyjnych, w tym poprzez wykorzystywanie dostępnych materiałów źródłowych stanowiących podstawę do ich modyfikacji. Jednym ze źródeł zmian danych o działkach referencyjnych są m.in. informacje pozyskane z kontroli na miejscu - jak w niniejszej sprawie.
Organ wyjaśnił, że jest to standardowa procedura obsługi wyników kontroli na miejscu, przeprowadzana dla każdej działki ewidencyjnej skontrolowanej na miejscu, dla której znany Agencji maksymalny kwalifikowany obszar (MKO) wyznaczony na ortofotomapie (znany do czasu kontroli) nie uwzględnia zmian w położeniu i wielkości kwalifikowanych elementów działki i wyłączonych z prawa do płatności, ustalonych w kontroli terenowej. Kontrola administracyjna wniosku o przyznanie płatności jedynie uwzględnia wynik takiej weryfikacji (art. 74 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr [...]) i pozwala zatwierdzić kwalifikowane powierzchnie, po aktualizacji o najnowsze dane z kontroli na miejscu.
Odnosząc się do poszczególnych działek rolnych organ odwoławczy wskazał, że dla działki rolnej [...] została przyjęta do płatności powierzchnia [...] ha (o [...] ha mniejsza od deklarowanej), ponieważ z działki ewidencyjnej nr [...] wykluczono nieużytkowane [...] ha (południowo-wschodnia część działki, przy zabudowaniach), z działki nr [...] wykluczono [...] ha (południowo-wschodnia część działki), natomiast powierzchnia działki nr [...] została powiększona o [...] ha, w stosunku do deklaracji Strony (działki położone w kompleksie z możliwością kompensacji powierzchni MKO).
Z działki rolnej [...] została wykluczona powierzchnia [...] ha, ponieważ znajdowały się tam zadrzewienia oraz leżący gruz (dowód zdjęcia: [...]). Natomiast z działki rolnej [...] został wyłączony teren podmokły, nieużytkowany rolniczo, znajdujący się w środkowej części działki (dowód zdjęcia: [...]).
Wielkość powierzchni MKO znana Agencji do czasu kontroli, uaktualniona została zatem w Systemie Identyfikacji Działek Rolnych (SIDR) o wynik kontroli na miejscu – w szczególności uwzględniający nieprawidłowości [...] związane ze zmianą pól zagospodarowania działek ewidencyjnych we wskazanej powyżej części działki.
Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku działek rolnych zadeklarowanych do płatności ONW uwzględniono przepis § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW.
Ustalony stopień nieprawidłowości stanowiący różnicę pomiędzy łączną powierzchnią zadeklarowaną do ww. płatności a powierzchnią stwierdzoną w wyniku prowadzonego postępowania wyniósł [...]% i został obliczony zgodnie ze wzorem:
powierzchnia deklarowana - powierzchnia stwierdzona : powierzchnia stwierdzona x [...], tj. [([...] W związku z tym zgodnie z art. 19a ust. 1 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr [...] z dnia [...] r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. Dodatkowo kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczonych w oparciu o obszar zgłoszony. Jednocześnie zgodnie z art. 19a ust. 2 rozporządzenia (UE) nr [...] w przypadku, gdy na beneficjenta nie była jeszcze nałożona kara administracyjna za zawyżenie deklaracji do tego konkretnego systemu pomocy lub środka wsparcia, kara administracyjna, o której mowa powyżej jest pomniejszana o 50%, jeżeli różnica między obszarem zgłoszonym, a obszarem zatwierdzonym nie przekracza 10% obszaru zatwierdzonego.
Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi [...] ha, tj. [...]%. Zgodnie z ww. art. 19a ust. 2 rozporządzenia (UE) nr [...] zastosowano zmniejszenie kary administracyjnej o powierzchnię [...] ha, obliczoną w następujący sposób: [...] ha.
Po zastosowaniu zmniejszenia z tytułu przedeklarowania, powierzchnia zatwierdzona do płatności ONW wynosi [...] ha, a zatem kwota przyznanej płatności wynosi [...] zł ([...] ha x [...] zł).
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji uznał za niezasadny wniosek Strony o przeprowadzenie ponownej kontroli na miejscu, ponieważ kontrola FOTO z roku 2017 wskazuje na najbardziej aktualne zagospodarowanie terenu, jak i pomiary działek rolnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Skarżący zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na jej treść, tj. art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności zmierzających do pełnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a tym samym oparcie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji na niedokładnym pomiarze gruntów, który był odmienny, niż w decyzjach o przyznaniu płatności za lata ubiegłe, chociaż powierzchnia nie uległa zmianie. Zarzucił ponadto, że niesłusznie nałożono na niego karę administracyjną.
Podnosząc takie zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę Skarżący stwierdził, że decyzja organu I instancji oparta została na błędnym pomiarze powierzchni gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności. W związku z tym przyznane mu płatności zostały zmniejszone w porównaniu do lat ubiegłych, a nadto nałożono karę administracyjną za podanie mniejszej powierzchni w deklaracji niż rzekomo faktycznie występującej. Obie decyzje Skarżący uznał za krzywdzące i niesłuszne. W szczególności, podważenia wymaga pomiar powierzchni, dokonany na potrzeby niniejszego postępowania. Jest on dalece niedokładny a jego skuteczność i dokładność zależy od czynnika ludzkiego, dlatego Skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji wnioskował o kontrolę na miejscu. Ponadto w piśmie z [...] r. kwestionował również kontrolę powierzchni dokonaną przez firmę "[...]".
W ocenie Skarżącego, o niedokładnym pomiarze działek świadczy fakt, że w porównaniu do lat ubiegłych, ich zmierzona powierzchnia uległa zmniejszeniu. Powierzchnia nieruchomości, jaką deklarował we wniosku, wynosiła [...] ha, dokładnie taką samą powierzchnię wskazywał we wnioskach o dopłaty w latach ubiegłych i wówczas organ I instancji nie kwestionował tak wskazanego areału.
Skarżący podkreślił, że powierzchnia nieruchomości objętych wnioskiem o dopłaty nie uległa żadnej zmianie. Nie została ona w żaden sposób zmniejszona, nie pojawiła się na niej roślinność wpływająca na jej powierzchnię, jak również nie powstały żadne akweny wodne, które rzutowałyby na pomiar. Niezrozumiałe jest dla Strony wykluczenie części powierzchni z działki rolnej [...] z uwagi na zadrzewienia i leżący gruz. Zadrzewienie bowiem nie uległo żadnej zmianie w porównaniu do lat ubiegłych, natomiast gruz znajdował się w nieznacznej ilości i jedynie tymczasowo, przez krótki okres czasu. Nie może to zatem mieć wpływu na pomiar obszaru objętego wnioskiem. Również w odniesieniu do działki rolnej [...], teren podmokły nie wpływał na użytkowanie działki, był on bowiem spowodowany ulewnymi deszczami i jesienną porą, a przez to był tymczasowy i krótkotrwały.
Kwestionując nałożenie kary administracyjnej Skarżący stwierdził, że obszar deklarowany, jaki wskazał we wniosku, opierał się na powierzchni deklarowanej w latach poprzednich, która nie była przez Agencję kwestionowana. Ponieważ powierzchnia użytkowa nieruchomości nie uległa zmianie, dlatego podał tożsamy obszar jak w latach poprzednich. Nie sposób tym samym doszukać się w tym działania zawinionego przez Stronę, co - nawet przy założeniu, że decyzja w zakresie powierzchni użytkowej gruntów zostanie utrzymana w mocy - skutkować powinno odstąpieniem od nakładania kary. Wniosek swój oparł bowiem o decyzje ARiMR z lat ubiegłych.
Do skargi załączono kopie decyzji z [...] r. i [...] r.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Po dokonanej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja ta nie narusza prawa w stopniu nakazującym jej uchylenie.
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do § 2 i § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U.2015.364) – dalej: "rozporządzenie ONW", płatność ONW, jest przyznawana do powierzchni działki rolnej "o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr [...], określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Pomiar tych powierzchni dokonywany jest zgodnie z art. 74 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] z dnia [...] r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej (...) - (Dz.U.UE.L.2013.347.549), w myśl którego, państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Te kontrole uzupełniane są przez kontrole na miejscu.
Taka "kontrola na miejscu" (metodą FOTO) przeprowadzona została w gospodarstwie Skarżącego w dniach [...] i [...] r. W trakcie kontroli w dniu [...] r. przeprowadzono wizytację terenową, podczas której kontrolujący sporządzili materiał dowodowy dotyczący gruntów zadeklarowanych we wniosku Skarżącego, w tym dokonali ustalenia granic działek rolnych i nanieśli je na ortofotomapę, ustalili rodzaj użytku gruntowego na danej działce rolnej oraz sporządzili zdjęcia obrazujące rodzaj stwierdzonej w dniu kontroli uprawy i obszarów niekwalifikujących się do przyznania płatności. Sporządzili też szkice przedstawiające miejsca wykonania zdjęć i granic obszarów objętych pomiarem powierzchni. Z przeprowadzonych czynności kontrolnych kontrolujący sporządzili raport w zakresie kwalifikowalności powierzchni.
Ponieważ kontrolujący zastosowali w raporcie kody nieprawidłowości [...] oraz [...] należało następnie również zweryfikować dany obszar z aktualną ortofotomapą. Kontrola na miejscu została przeprowadzona przez uprawnionych kontrolerów, natomiast wyznaczenia powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) dokonali przeszkoleni pracownicy ARiMR.
Brak zatem podstaw do kwestionowania wyników zarówno kontroli na miejscu, jak i kontroli administracyjnej. Podważanie przez Skarżącego wyników tej kontroli (ustalonych powierzchni kwalifikowanych) jedynie na tej podstawie, że za poprzednie lata deklarował takie same powierzchnie działek rolnych i za takie powierzchnie otrzymywał płatności w pełnej wysokości nie może być uznane za zasadne. Z dołączonych do skargi dwóch decyzji ARiMR przyznających te płatności za lata poprzednie nie wynika, aby zostały one poprzedzone kontrolą na miejscu, zatem także z tego powodu, nie stanowią one dowodu na to, iż w roku 2017 Skarżący zadeklarował prawidłowe powierzchnie działek rolnych. Przede wszystkim należy tu podkreślić, że powierzchnie kwalifikowane działek rolnych mogą ulegać zmianie z różnych powodów, np. przez zaprzestanie uprawy na części działki, w tym np. z powodu rozrostu zadrzewienia lub zakrzewienia działki lub innych przeszkód nawet niezależnych od rolnika. Oczywistym jest również, że do zaprzestania uprawy dochodzi w razie zajęcia części działki na składowanie gruzu lub materiałów budowlanych itp.
Wobec stwierdzenia w trakcie kontroli na miejscu faktu nieużytkowania części działki rolnej [...] ([...] ha), zadrzewienia i składowania gruzu na części działki rolnej [...] ([...] ha) oraz stwierdzenia terenu podmokłego ([...] ha) na działce rolnej [...], zasadne było pomniejszenie zadeklarowanej przez Skarżącego powierzchni działek rolnych o wskazane w decyzjach ARiMR powierzchnie – łącznie [...] ha.
Odnosząc się do złożonego w odwołaniu (z [...] r.) i powoływanego w skardze wniosku Strony o przeprowadzenie ponownej kontroli na miejscu, uznać należy, że prawidłowo w zaskarżonej decyzji uznano ten wniosek za niezasadny, gdyż kontrola FOTO z roku 2017 wskazuje na najbardziej aktualne zagospodarowanie terenu, jak i pomiary działek rolnych. Przeprowadzanie takiego dowodu (pomiaru działek w kontroli na miejscu) w połowie 2018 r. byłoby nieprzydatne do stwierdzenia powierzchni zagospodarowania w roku 2017, zwłaszcza że – jak wyżej wskazano – powierzchnie te mogą ulegać zmianom, zwłaszcza w przypadku stwierdzonego w 2017 r. składowania gruzu na działce rolnej [...]. W odniesieniu do stwierdzonego terenu podmokłego na działce rolnej [...] - zdaniem Skarżącego spowodowanego ulewnymi deszczami i jesienną porą, a przez to był tymczasowy i krótkotrwały – zauważyć należy, że kontrola przeprowadzona została [...] r. i w tym dniu sporządzono zdjęcia obrazujące stan tej działki, w tym przedstawiające wysoką roślinność znajdującą się na obszarze podmokłym, charakterystyczną dla takich terenów, świadczącą też o tym, że Strona w tym miejscu nie użytkowała gruntu i nie przeprowadzała zabiegów agrotechnicznych (nie wykosiła tej roślinności). Teren ten jest też zaznaczony na kopii ortofotomapy dołączonej przez Stronę do wniosku. Stwierdzone w ww. dniu kontroli nieprawidłowości na działkach [...] obrazują zdjęcia dołączone do akt sprawy. Pełną dokumentację zdjęciową i szkice zadeklarowanych działek rolnych zawiera płyta CD dołączona do akt administracyjnych sprawy.
W odniesieniu do powyższych zarzutów skargi dotyczących nieprawidłowego ustalenia powierzchni stwierdzonej wskazać też należy, że w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy dodatkowo wyjaśnił, że ortofotomapa, którą organy ARiMR się posługiwały przy rozpatrywaniu sprawy, została wykonana [...] r., czyli odzwierciedla najaktualniejszy stan na gruncie Strony, a ponadto został on zweryfikowany w tym roku podczas kontroli gospodarstwa Strony.
Sąd nie stwierdził zatem aby zawarte w decyzjach ARiMR ustalenia dotyczące stwierdzonej powierzchni działek rolnych [...] były nieprawidłowe. Sąd nie znalazł też podstaw do zakwestionowania dokonanych przez organy ARiMR wyliczeń wysokości przyznanej płatności, uwzględniającej pomniejszenia i współczynniki korygujące wynikający ze wskazanych rozporządzeń organów UE.
Odnosząc się do zarzutu Skarżącego dotyczącego niezasadnego nałożenia kary administracyjnej stwierdzić należy, że kara taka została nałożona na Stronę zgodnie z przytoczonym powyżej art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr [...], a sposób jej wyliczenia przez organy ARiMR nie budzi wątpliwości. Prawidłowo też te organy dokonały pomniejszenia tej kary o [...]% (do [...] ha) na podstawie art. 19a ust. 2 rozporządzenia (UE) nr [...], bowiem na Skarżącego nie była jeszcze nałożona kara administracyjna za zawyżenie deklaracji do tego konkretnego systemu pomocy.
Wskazać jednak należy, że Sąd dostrzegł, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie jest sporządzone w sposób przejrzysty, co utrudnia zaznajomienie się z jej treścią, (np. przytoczenie na wstępie uzasadnienia tabeli obrazującej jedynie powierzchnie zadeklarowane i stwierdzone w kontroli na miejscu, bez dodatkowego wykazania powierzchni ustalonej ostatecznie po kontroli administracyjnej – jak przedstawił to organ I instancji), to jednak takie uchybienia formalne (dotyczące wymogów z art. 107 § 3 K.p.a.) nie mogły zostać uznane za mogące mieć wpływ na wynik sprawy (sposób rozstrzygnięcia). Mimo takich uchybień możliwe było bowiem dokonanie kontroli legalności zaskarżonej decyzji i stwierdzenie w jej wyniku, że decyzja ta nie narusza prawa, które nakazywałoby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie przez organ wszelkich czynności zmierzających do pełnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wskazać należy, że w sprawie zastosowanie znajdowały przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 562 ze zm.) – dalej "ustawa EFROW". Zgodnie z art. 4 ww. ustawy EFROW, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138), zwanej dalej "Kodeksem postępowania administracyjnego" lub "k.p.a.", chyba że ustawa stanowi inaczej.
Natomiast w art. art. 27 ust. 1 ustawy EFROW ustalono reguły ogólne postępowania w sposób nieco odmienny niż w k.p.a. Jak stanowi wskazany przepis w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
W myśl natomiast art. 27 ust. 2 ustawy EFROW strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Zatem powyższe reguły zmieniają zasady postępowania wynikające z art. 7 k.p.a. który w związku z powyższym nie znajdował w niniejszej sprawie zastosowania. Organ nie był bowiem zobowiązany "do podjęcia wszelkich czynności zmierzających do pełnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy" co wynikałoby z art. 7 k.p.a. lecz jedynie do tego aby "w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy" (art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy EFROW), inicjatywa zaś dowodowa i ciężar udowodnienia faktu na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy EFROW obciążały w niniejszej sprawie Stronę. Tym samym zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. przez organ, we wskazany przez Stronę sposób, należało uznać za nietrafny. Organ zaś wywiązał się ze swojego obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wynikającego z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy EFROW.
Nie miało natomiast wpływu na wynik postępowania trafne spostrzeżenie Strony, iż zaskarżona decyzja nie wskazała w pouczeniu terminu w jakim Strona mogła wnieść na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Istotnie w tym zakresie zgodzić należy się, że Strona winna być pouczona o terminie w jakim można wnieść skargę na decyzję. Wskazać jednak trzeba, że w myśl art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.
W niniejszej sprawie Strona niezależnie od niepełnego pouczenia co do skargi, wniosła ją w terminie, a nawet gdyby wniosła ją po terminie, to nie mogłaby ponieść tego ujemnych skutków w myśl wskazanego art. 112 k.p.a.
Tym samym stwierdzona wyżej wadliwość decyzji nie miała żadnego wpływu na wynik sprawy, a w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. sąd administracyjny może uchylić zaskarżoną decyzję jeśli stwierdzone naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja nie zaszła w niniejszej sprawie.
Z przytoczonych powyżej względów, nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna niezgodna jest z przepisami prawa materialnego względnie wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu co najmniej mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 ze zm.), Sąd orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło