I SA/Sz 828/04

WyrokWSA w Szczecinie2005-11-16

Skład orzekający: Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia WSA Marzena Kowalewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo pominęły dowody przedstawione przez stronę, które miały wykazać, że niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki nastąpiło bez winy strony, co mogłoby zwolnić ją z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki?
Ratio decidendi
Organy podatkowe naruszyły zasady postępowania podatkowego, w szczególności obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, poprzez bezzasadne pominięcie dowodów przedstawionych przez stronę. Dowody te, zmierzające do wykazania, że niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy strony z powodu aresztowania i zabezpieczenia dokumentacji spółki, były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i mogły stanowić przesłankę zwalniającą stronę z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności M Z, prezesa jednoosobowego zarządu spółki, za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług. Organy podatkowe uznały M Z za odpowiedzialnego, ponieważ spółka nie zapłaciła podatku, a egzekucja wobec niej okazała się bezskuteczna. M Z twierdził, że złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, ale został on zwrócony, a dokumentacja spółki została zabezpieczona przez Policję i Prokuraturę, co uniemożliwiło mu uzupełnienie wniosku i wskazanie mienia do egzekucji. Organy podatkowe pominęły te dowody, uznając je za nieskuteczne lub nieistotne.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w S na rzecz skarżącego kwotę tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz Sędzia WSA Marzena Kowalewska Protokolant Edyta Wojtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2005r. sprawy ze skargi M Z na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za okres [...] I u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K z dnia [...] . Nr [...] II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III z a s ą d z a od Dyrektora Izby Skarbowej w S na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K decyzją z dnia [..]., wydaną na podstawie art. 107, art. 108, art.109 i art. 116 Ordynacji podatkowej orzekł o odpowiedzialności M Z za zaległości podatkowe spółki z o.o. [...] z tytułu zobowiązań w podatku od towarów i usług za [...] w wysokości – po sprostowaniu błędu rachunkowego odrębnym postanowieniem –[...]w tym należność główna w kwocie [...] Ustalono, że Spółka nie dopełniła obowiązku zapłaty należnego podatku VAT za wskazane okresy, wynikającego z decyzji podatkowych wydanych przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej. Egzekucja tych należności wobec Spółki okazała się bezskuteczna, gdyż na zajętym rachunku bankowym brak było środków pieniężnych; spisano protokół o stanie majątkowym lecz nie ustalono żadnych nieruchomości, ruchomości, wierzytelności ani innych praw majątkowych Spółki, do których można by było skierować egzekucję. W okresie powstania zobowiązań Spółki M ZI pełnił obowiązki prezesa jednoosobowego jej zarządu. W tych okolicznościach organ podatkowy uznał, że M Z ponosi odpowiedzialność solidarną całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe Spółki przy uwzględnieniu, że nie wykazał że: - we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), albo - niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, - nie wskazał też mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości. W odniesieniu, do twierdzenia M Z, że w dniu [...]. zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, organ I instancji nie uznał, tego zgłoszenia za skuteczne, gdyż zgodnie z odpisem z Rejestru Handlowego [...]w rubryce 7 brak informacji o upadłości, ponadto z informacji Sądu Rejonowego w G wynika, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został zwrócony zarządzeniem z [...] W odwołaniu od decyzji organ I instancji M Z domagał się jej uchylenia i umorzenia postępowania. Skarżący zarzucił bezzasadne pominięcie wnioskowanego przez niego dowodu z akt sprawy ze skargi Spółki wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w W na decyzje podatkowe, z których wynika sporna zaległość oraz pominięcie innych dowodów, w szczególności z dokumentów złożonych w celu wykazania, że bez swej winy nie miał możliwości uzupełnienia wniosku o ogłoszenie upadłości ponieważ cała dokumentacja Spółki została zabezpieczona przez Policję i oddana do dyspozycji Prokuratury, która - mimo licznych pism – odmówiła jej zwrotu. Dyrektor Izby Skarbowej w S decyzją z dnia[...]. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podzielając w pełni dokonane ustalenia i ocenę prawną. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ostateczne decyzje podatkowe wydane wobec Spółki przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej w dniu [....] nie mogą być kwestionowane w postępowaniu o odpowiedzialności osób trzecich i z tego powodu za niesłuszny uznał zarzut pominięcia wnioskowanych dowodów. W skardze wniesionej o Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M Z domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie art. 120 -122, art. 180, art. 187, art. 188, art. 191 oraz art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 5 Prawa upadłościowego z 24 października /Dz.U. z 1991r. Nr 118, poz. 512 ze zm./. Skarżący przedstawił przebieg zdarzeń tak jak w odwołaniu i zarzucił, że organy podatkowe bezzasadnie pominęły wnioskowane przez niego dowody, których celem było wykazanie istotnych w sprawie okoliczności, iż z powodu aresztowania oraz zabezpieczenia w dniu[...]. w postępowaniu karnym całej dokumentacji Spółki, nie był w stanie uzupełnić w wymaganym zakresie złożonego w dniu[...]. wniosku o ogłoszenie jej upadłości, co oznacza, że bez jego winy nie doszło do ogłoszenia upadłości. Z tych samych przyczyn nie mógł wskazać mienia Spółki /wierzytelności/ nadającego się do egzekucji. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł , co następuje: Skarga jest uzasadniona. Z akt sprawy wynika, że skarżący w postępowaniu przed I instancją zgłosił twierdzenie i przedstawił dokumenty /k.[...] /, z których wynikało, że w dniu [...]. złożył do Sądu Rejonowego w G wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki z wyjaśnieniem przyczyn z powodu, których nie jest w stanie przedstawić wymaganych dokumentów. W postępowaniu odwoławczym skarżący ponownie załączył te same oraz inne dokumenty /k.[...] /, z których wynika, że nie dysponował dokumentacją Spółki i nie mógł uzupełnić wniosku o ogłoszenie jej upadłości oraz, że było to przyczyną zwrotu wniosku. Dowody te zmierzały do wykazania przesłanek zwalniających skarżącego od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki przewidzianych w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003r. /art. 21 ustawy z 12 września 2002r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa /.../ - Dz.U. Nr 169, poz. 1387/, były więc istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, wobec czego ich pominięcie stanowi o naruszeniu podstawowych zasad postępowania podatkowego działania na podstawie przepisów prawa /art. 120/, w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy /art. 122 i art. 180/ i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego z uwzględnieniem wniosków strony /art. 187 § 1, art. 188/ iw sposób budzący zaufanie do organów podatkowych /art. 121/. Okoliczność, że wniosek skarżącego z[...]. o ogłoszenie upadłości Spółki został zwrócony, a tym samym nie nastąpiło prawnie skuteczne zgłoszenie tego wniosku, nie oznacza, że skarżący nie może zabiegać o uwolnienie się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki na tej podstawie, że niezłożenie wniosku /zwrot/ nastąpiło bez jego winy. Przedłożone przez skarżącego w postępowaniu podatkowym dokumenty na sytuację taką wskazywały, wymagały więc uwzględnienia i rozpatrzenia na tle całokształtu materiału dowodowego, przy czym konieczne było ustalenie, w jakim czasie wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki powinien być zgłoszony – stosownie do art. 5 § 2 Prawa upadłościowego /z 1934r./. Wskazane wyżej naruszenie przepisów o postępowaniu było istotne i miało wpływ na wynik sprawy, doprowadziło bowiem – na skutek pominięcia dowodów – do przedwczesnego uznania, że nie zachodzi przesłanka zwalniająca skarżącego od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki w rozumieniu art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej. Z tych przyczyn zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" i art. 134 § 1 ustawy o p.p.s.a. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło