I SA/Sz 831/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 20 maja 2014 r. Nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2014 p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata H. S., po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł od skargi wniesionej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 20 maja 2014 r. Nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2014 złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Z uzasadnienia wniosku oraz dołączonych do wniosku dokumentów wynika, co następuje. Skarżący utrzymuje się z emerytury rolniczej w kwocie [...] zł miesięcznie, z której tytułem egzekucji potrącana jest kwota [...] zł oraz z dochodów uzyskanych z dzierżawy gospodarstwa rolnego otrzymywanych w naturze w postaci [...] kg żyta za 1 ha rocznie. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a na jego comiesięczne wydatki związane z koniecznym utrzymaniem składają się opłaty za wodę i kanalizację w kwocie [...] zł, wywóz śmieci w kwocie [...] zł, telefon w kwocie [...] zł, zakup butli gazu w kwocie [...] zł. Ponadto strona podała, że opłaca podatek od nieruchomości za III kw. w kwocie [...] zł, a także wskazała na ponoszenie wydatków na dojazdy do lekarzy, zakup leków żywności i środków czystości. Skarżący oświadczył, że nie posiada faktury za energię elektryczną za miesiąc lipiec 2014 r. W oświadczeniu o stanie majątkowym strona wpisała dom o pow. [...] m kw., gospodarstwo rolne o pow. [...] ha oddane w dzierżawę, środki pieniężne w kwocie [...] zł. Do wniosku dołączono: kopię decyzji KRUS z 15.03.2014 r. o waloryzacji emerytury, kopie umowy dzierżawy z 7.03.2012 r., dokumenty potwierdzające wydatki, zaświadczenie z 25.07.2014 r. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, że skarżący nie jest beneficjentem żadnych dopłat do rolnictwa, zaświadczenie z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 24.07.2014 r., z którego wynika, że nie korzysta ze świadczeń pieniężnych pomocy społecznej, kopię zestawienia transakcji na rachunku bankowym w C. SA w okresie od 11.06.2014 r. do 23.06.2014 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a."– prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w art. 246 P.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego, o co ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący, stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić należnych kosztów jak i opłacić pełnomocnika z wyboru. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Rozpoznając wniosek skarżącego należało mieć na względzie przede wszystkim fakt, że prawo pomocy jest instytucją, której zasadniczym celem jest umożliwienie realizacji prawa do sądu osobom ubogim, nie dysponującym wystarczającymi środkami na prowadzenie sporów przed sądem. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, oraz które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Skarżący wykazał, że do takich osób należy, dlatego jego wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika bowiem, iż skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, otrzymuje niewielkie dochody z emerytury w kwocie ok. [...] zł miesięcznie oraz niewielkie przychody w naturze z dzierżawy gospodarstwa rolnego ([...] kg żyta za 1 ha rocznie), a także ponosi jedynie uzasadnione wydatki związane z zaspokojeniem podstawowych swoich potrzeb życiowych, które nie pozwalają na zaoszczędzenie środków pieniężnych wystarczających na poniesienie kosztów sądowych i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. W rozpoznawanej sprawie, należało zatem uznać, że wyżej opisana trudna sytuacja strony uzasadnia przyznanie jej pomocy zarówno w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jak i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wobec powyższego, uznając, że skarżący wykazał istnienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.