I SA/Sz 833/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.),, Asesor WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Joanna Marska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2008 r. sprawy ze skargi B. i A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za grudzień 2006 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza M. z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2007 r. Burmistrz M. wszczął, między innymi, w stosunku do B. i A. C. postępowanie w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za okres od 1 października do 31 grudnia 2006 r. Uzasadniając to postanowienie, organ podatkowy powołał się na okoliczność nabycia przez podatników prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia 30 sierpnia 2006 r. (na współwłasność z R. Ł.) zabudowanej nieruchomości stanowiącej działkę nr 127 położoną w M. oraz wskazał, że pomimo dwukrotnego wezwania, B. i A. C. nie złożyli wymaganej informacji w sprawie podatku od nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że informację w zakresie podatku od nieruchomości na 2006 rok złożył tylko jeden ze współwłaścicieli tej nieruchomości – R. Ł. (informacja IN-1 z dnia 25 kwietnia 2007 r.), deklarując działkę o powierzchni 1.505 m² oraz magazyn zbożowy o powierzchni 829,59 m². W załączeniu do przekazanej informacji w sprawie podatku od nieruchomości za 2007 rok, B. i A. C. przedłożyli organowi podatkowemu wyjaśnienia z dnia 25 kwietnia 2007 r. dotyczące stanu technicznego nieruchomości wraz z opinią projektanta obiektów budowlanych z dnia 7 marca 2007 r. oraz akt notarialny z dnia 10 listopada 2006 r. obejmujący umowę zniesienia współwłasności tej nieruchomości na rzecz B. i A. małżonków C.. Podatnicy przedłożyli również zaświadczenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. nr (...) z dnia 7 maja 2007 r. o stanie technicznym nabytego magazynu zbożowego położonego na działce nr 127 w M., które to zaświadczenie potwierdzało, iż budynek-magazyn zboża (spichlerz), zlokalizowany na działce oznaczonej geodezyjnie nr 127 (...): "wpisany do rejestru zabytków pod numerem (...), w obecnym stanie technicznym, w związku z występującymi pęknięciami zewnętrznych ścian konstrukcyjnych nie może być użytkowany zgodnie z przeznaczeniem". W wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego, Burmistrz M. decyzją z dnia (...) nr (...), wydaną z powołaniem się na przepisy art. 207 i art. 210 Ordynacji podatkowej oraz przepisy art. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4, art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), jak też uchwałę nr XXXIX/2006/2005 Rady Miejskiej w M. z dnia 30 listopada 2005 r. w sprawie podatku od nieruchomości(...), ustalił B. i A. C. zobowiązanie w podatku od nieruchomości za okres od 1 do 31 grudnia 2006 r. w kwocie 1.114,00 zł przyjmując, na podstawie "złożonych informacji w sprawie podatku od nieruchomości", jako podstawę opodatkowania: - grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób kwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków o powierzchni 1.505 m² z zastosowaną stawką 0,59 zł, - budynki lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 815,84 m² z zastosowaną stawką 15,30 zł. Organ podatkowy, przywołując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia treść umowy obejmującej zniesienie współwłasności ww. nieruchomości oraz brzmienie przepisów art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej, a także okoliczność posiadania przez A. C. statusu przedsiębiorcy, stwierdził, że posiadane przez B. i A. C. grunty i budynki, jako będące w posiadaniu przedsiębiorcy, należy traktować jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i opodatkować stawką podatkową przewidzianą dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. W odwołaniu od ww. decyzji (oraz od decyzji za 2007 rok) podatnicy, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz nie zgadzając się z dokonaną przez organ podatkowy kwalifikacją posiadanych przez nich gruntów i budynków (art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy), wskazali, że niezłożenie deklaracji w toku postępowania przed organem podatkowym związane było z odmową przyjęcia jej przez pracownika organu podatkowego. Według podatników, zawarta w przepisie art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej okoliczność wyłączająca zakwalifikowanie gruntów i budynków jako związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej ma zastosowanie również do gruntów, budynków i budowli będących w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Podatnicy nie zgadzali się z przyjętym przez organ stwierdzeniem, że sam fakt posiadania gruntów i budynków przez osobę będącą przedsiębiorcą oznacza, niemal automatycznie, że w odniesieniu do takich budynków należy obciążyć podatnika podwyższoną stawką podatku od nieruchomości. Podnieśli także, iż obiekt będący przedmiotem spornego opodatkowania, to stary spichlerz zbożowy będący pod opieką konserwatora zabytków, który w stanie zniszczonym i zdewastowanym nie był, jak wskazano, użytkowany przez okres ok. 20 lat i był: "najbardziej szpetnym budynkiem M. położonym przy głównej ulicy..." Dalej, powołując się na przepis art. 6 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, podatnicy wskazali w odwołaniu, że z uwagi na zły stan techniczny obiektu, potwierdzony przedłożonym w toku postępowania zaświadczeniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które to zaświadczenie zostało "zbagatelizowane" przez organ podatkowy, nie zaistniała okoliczność powodująca powstanie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości z podwyższoną stawką tego podatku. Przywołując także brzmienie przepisu art. 81 § 2 Ordynacji podatkowej, podatnicy oświadczyli, że złożone w dniu 13 sierpnia 2007 r. (wraz z odwołaniem) deklaracje podatkowe w zakresie podatku od nieruchomości za 2006 rok, należy potraktować jako deklaracje korygujące złożone uprzednio pod wpływem błędu deklaracje z kwietnia 2007 roku, wnosząc jednocześnie o potraktowanie złożonego odwołania jako uzasadnienia przyczyn tej korekty. W następstwie rozpoznania odwołania podatników, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia (...) nr (...) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji, że – z uwagi na posiadanie przez każdego z odwołujących się małżonków C. statusu przedsiębiorcy oraz z uwagi na regulacje prawne stanowiące, iż wszystkie grunty, budynki (z wyjątkiem mieszkalnych) oraz budowle są z mocy prawa związane z działalnością gospodarczą przez sam fakt posiadania ich przez przedsiębiorcę – prawidłowo zastosowano wobec podatników wyższą stawkę podatku od nieruchomości. Organ odwoławczy stwierdził również, że, aby związek przedmiotu opodatkowania z działalnością gospodarczą był zerwany, grunt, budynek lub budowla musi być w takim stanie technicznym, który nie pozwala na wykorzystanie ich do jakiejkolwiek (podkreślenie organu) działalności gospodarczej. Organ ten wskazał także, że względy techniczne, o których mowa jest w przepisie art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej, zaistnieją wówczas, gdy wykorzystywanie budynku, gruntu, lub budowli zagrozi bezpieczeństwu, zdrowiu, czy życiu człowieka. Kryteria stanu technicznego budynku, czy budowli, jak podniósł organ odwoławczy, wynikają przede wszystkim z przepisów prawa budowlanego, ale, jak dodano, nie oznacza to, że tylko organy nadzoru budowlanego są w stanie kompetentnie się wypowiadać na ich temat. Organ podkreślił też, że decyzje organów nadzoru budowlanego mogą stanowić dowód w sprawie, żaden natomiast przepis prawa nie uzależnia rozstrzygnięcia podatkowego od decyzji budowlanej, czy decyzji jakiegokolwiek innego organu, gdyż źródłem ustaleń dla organu mogą być ekspertyzy, czy opinie rzeczoznawców, biegłych, itp. oraz decyzje i poświadczenia wydane przez organ nadzoru budowlanego, czy sanepid, przy czym – podkreśliło – ciężar wykazania braku możliwości wykorzystania budynku do prowadzonej działalności gospodarczej spoczywa na samym podatniku. Odnosząc się do podniesionego przez podatników stanu technicznego budynku, organ odwoławczy stwierdził jedynie w uzasadnieniu decyzji, że podatnicy, wbrew obowiązkowi, nie złożyli w ustawowym 14-dniowym terminie informacji podatkowej wraz ze stosownymi wiarygodnymi dowodami stwierdzającymi nieprzydatność budynku do jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Nie było zatem, zdaniem organu odwoławczego, podstaw do obniżenia w grudniu 2006 roku stawki podatku od nieruchomości za budynek. Nie zgadzając się z powyższą decyzją ostateczną, podatnicy zaskarżyli ją skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S., domagając się uchylenia w całości tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza M.. Podatnicy zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie: - przepisów prawa materialnego, tj. art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. podatkach i opłatach lokalnych, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie, - przepisów prawa procesowego, poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie podatkowym na podstawie przepisów art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi, przedstawiając przebieg zdarzeń w sprawie poprzedzających wszczęcie przez organ postępowania podatkowego, podatnicy wskazali, że w umowie objętej aktem notarialnym Rep. (...)z dnia 10 listopada 2006 r., przenoszącym własność nieruchomości, dokonano na wniosek Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. wpisu zawierającego informację, iż będącą przedmiotem własności skarżących nieruchomość, tj. spichlerz wraz z otoczeniem, wpisana jest do rejestru zabytków Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. w pod numerem (...). Skarżący wskazali również, że w toku prowadzonego przez organ I instancji postępowania złożyli, pod wpływem błędu i z winy pracownika organu, deklaracje IN-1, ZN1-A- ze wskazaniem opodatkowania według stawki podatku od nieruchomości związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej. Odnosząc się natomiast do prawnych argumentów uzasadnienia zaskarżonej decyzji ostatecznej, podatnicy, przytaczając brzmienie przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ponownie zwrócili uwagę na interpretację tego przepisu, która prowadzi, ich zdaniem, do wniosku, że określona w tym przepisie okoliczność wyłączająca kwalifikowanie gruntów, budynków i budowli jako związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej: "...chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych" ma zastosowanie również do gruntów, budynków i budowli będących w posiadaniu przedsiębiorcy. Przytaczając w dalszej części uzasadnienia skargi brzmienie przepisu art. 6 ust. 1 ustawy podatkowej, regulującego powstanie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości oraz przepisu art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy, przewidującego zwolnienie od podatku od nieruchomości gruntów i budynków wpisanych do rejestru zabytków, skarżący ponownie wskazali, że posiadany przez nich spichlerz wraz z otoczeniem, mocą decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. z dnia 18 maja 2006 r., wpisany został do rejestru zabytków i dodali, że jest on utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków oraz, że nie była w nim prowadzona działalność gospodarcza. Ponadto, powołując się na przepisy art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej oraz na okoliczność nieustosunkowania się organów podatkowych do przekazanej im informacji o posiadaniu obiektu zabytkowego, podatnicy zarzucili organom podatkowym naruszenie tych przepisów wskutek niepodjęcia działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zaniedbanie obowiązku zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. wniosło o oddalenie skargi, podnosząc dodatkowo, że organy podatkowe nie miały podstaw do rozpatrywania sprawy pod kątem istnienia przesłanek określonych w przepisie z art. 7 ust.1 pkt 6 ustawy podatkowej, gdyż skarżący nie wnosili o zwolnienie objęte tym przepisem, ani nie udokumentowali tego, że budynek jest wpisany do rejestru zabytków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja jak też poprzedzająca ją decyzja organu podatkowego I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego określonych w art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązujących organy podatkowe do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, którym to wymogom organy podatkowe obu instancji nie sprostały. W rozpatrywanej sprawie spór pomiędzy stronami dotyczy rozstrzygnięcia, czy w 2006 roku zaistniały okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające opodatkowanie posiadanej przez podatników w grudniu 2006 r. zabudowanej nieruchomości podatkiem od nieruchomości według stawki przewidzianej dla gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Z akt sprawy wynika, że podatnicy, uzasadniając wyłączenie opodatkowania nieruchomości według stawki przewidzianej dla gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, powoływali się pierwotnie na zły stan techniczny budynku wyłączający zastosowanie podwyższonej stawki podatku, a następnie – na etapie postępowania odwoławczego – prezentowali stanowisko, zgodnie z którym, nieruchomość powinna być opodatkowana według stawki podatku od nieruchomości właściwej dla budynków mieszkalnych (deklaracja na podatek od nieruchomości na 2006 rok sporządzona 13 sierpnia 2007 roku), natomiast na etapie skargi sądowoadministracyjnej podatnicy podnieśli, że nieruchomość kwalifikuje się do objęcia jej zwolnieniem ustawowym od tego opodatkowania, przewidzianym w przepisie art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), podkreślając, że w toku postępowania organy podatkowe posiadały informację o tym, że nieruchomość jest wpisana indywidualnie do rejestru zabytków. Zauważyć należy, że z akt sprawy wynika, iż skarżący złożyli deklarację na podatek od nieruchomości za 2006 rok dopiero na etapie postępowania odwoławczego, w dniu 13 sierpnia 2007 r., deklarując: grunty "pozostałe" o powierzchni 1.505 m² oraz budynki mieszkalne o powierzchni 681,54 m²; zaś przedłożone uprzednio przez skarżących deklaracje dotyczyły roku podatkowego 2007. Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należy, że przepis art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy podatkowej, w brzmieniu obowiązującym w 2006 roku, przewidywał zwolnienie od podatku od nieruchomości gruntów i budynków wpisanych indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Ponadto, zgodnie z przepisem art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy, użyte w ustawie określenie: grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oznaczało w 2006 roku: "grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych". Powyższe unormowanie wyznaczało więc kierunek postępowania i obligowało organy podatkowe, prowadzące wszczęte z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia B. i A. C. zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości od nabytej przez nich w 2006 nieruchomości, do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do stanu prawnego i technicznego nieruchomości (pomimo braku informacji podatkowej podatników na 2006 rok), tym bardziej, że podatnicy złożyli w dniu 25 kwietnia 2007 r. oświadczenie o stanie technicznym posiadanej nieruchomości oraz zaświadczenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. nr 41/2007 z dnia 7 maja 2007 r. o stanie technicznym nabytego magazynu zbożowego położonego na działce nr 127 w M., które to zaświadczenie potwierdzało, iż budynek-magazyn zboża (spichlerz), zlokalizowany na działce oznaczonej geodezyjnie nr 127 (...), "wpisany do rejestru zabytków pod numerem (...), w obecnym stanie technicznym, w związku z występującymi pęknięciami zewnętrznych ścian konstrukcyjnych nie może być użytkowany zgodnie z przeznaczeniem". Ponadto, informacja o tym, że nieruchomość jest wpisana indywidualnie do rejestru zabytków, wynikała także z treści § 1, przedłożonego przez podatników w dniu 25 kwietnia 2007 r., aktu notarialnego. A, mimo to, organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania w celu ustalenia, czy nieruchomość nie korzysta z ustawowego zwolnienia przewidzianego w przepisie art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy podatkowej. Wyjaśnienie tej kwestii, być może, byłoby wystarczające dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, gdyby okazało się, że nieruchomość z takiego zwolnienia korzysta. Wówczas, zbędne byłoby prowadzenie czynności mających na celu określenie stanu technicznego budynku. Mając zatem na uwadze podniesione wyżej okoliczności, skład orzekający w sprawie uznał za uzasadnione zarzuty skarżących podatników dotyczące zaniechania przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego w sprawie i wydanie rozstrzygnięcia bez ustalenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Taki brak wystarczających ustaleń faktycznych w sprawie, czyni przedwczesnym rozpoznanie zarzutu skarżących naruszenia prawa materialnego. Sąd orzekający w sprawie, nie przesądzając merytorycznie sprawy i, stosując się do dyrektywy określonej w przepisie art. 141 § 4 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), wskazuje, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu podatkowym organy powinny, uwzględniając dane zawarte w przedłożonych przez podatników dokumentach, przeprowadzić postępowanie podatkowe mające na celu ustalenie, w pierwszej kolejności – czy okoliczności sprawy uzasadniają zastosowanie ustawowego zwolnienia przewidzianego w przepisie art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy podatkowej, a drugiej kolejności, w przypadku stwierdzenia braku postaw do zastosowania tego zwolnienia – przeprowadzić postępowanie mające na celu ustalenie stanu technicznego nieruchomości w 2006 r. celem określenia prawidłowych stawek opodatkowania. Wobec tego, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu podatkowego I instancji wydane zostały z naruszeniem ww. przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku. O niewykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 152, zaś o kosztach postępowania na podstawie przepisu art. 200 tej ustawy.