I SA/Sz 840/10
WyrokWSA w Szczecinie2011-02-09
Skład orzekający: Zygmunt Chorzępa, Alicja Polańska, Anna Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania pomocy na zalesianie gruntów rolnych położonych na obszarze Natura 2000 lub na liście proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo odmówił przyznania pomocy na zalesianie działki rolnej, która w dniu rozstrzygnięcia decyzji znajdowała się na zatwierdzonej przez Komisję Europejską liście obszarów Natura 2000, a także na liście proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty. Pojęcie "obszar Natura 2000" w rozumieniu rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r. obejmuje również obszary mające znaczenie dla Wspólnoty, co jest zgodne z prawem unijnym i krajowym, w tym z ustawą o ochronie przyrody. W konsekwencji odmowa przyznania pomocy była zgodna z prawem.Stan faktyczny
D.B. złożyła wniosek o przyznanie płatności na zalesianie działki rolnej o powierzchni 3,62 ha położonej w Gminie M. Organ I instancji odmówił przyznania pomocy, wskazując, że działka znajduje się w obszarze Natura 2000. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, powołując się na zaświadczenie Burmistrza, które miało potwierdzać, że działka nie leży w obszarze Natura 2000. Organ odwoławczy potwierdził jednak, że działka była na liście proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty, a następnie na zatwierdzonej liście Natura 2000, co wyklucza przyznanie pomocy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.),, Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 lutego 2011 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na zalesianie oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia [...] Nr [...] o odmowie przyznania D.B. płatności na zalesianie.
Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że w dniu 29 września 2008 r. do Biura Powiatowego ARiMR w M. wpłynął wniosek D.B. o przyznanie płatności na zalesianie, w którym wnioskodawczyni zadeklarowała działkę rolną E o powierzchni 3,62 ha, położoną w Gminie M., obręb J., o numerze ewidencyjnym [...]. Do wniosku dołączono pismo Burmistrza Gminy i Miasta M. z dnia 11 września 2008 r. informujące, że zgodnie z mapą, stanowiącą załącznik do Uchwały Nr V/28/2007 Rady Miejskiej w Mirosławcu z dnia 31 stycznia 2007 r., działki o numerach [...],[...] i [...], położone w rejonie J., nie leżą w obszarze Natura 2000 pod nazwą "M" kod [...]. W toku postępowania wyjaśniającego w dniu 16 lutego 2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła opinia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. z dnia 12 lutego 2009 r., z której wynikało, że działka nr [...] nie jest zlokalizowana w granicach rezerwatu przyrody, parku krajobrazowego i, że w przypadku gruntów położonych w parkach narodowych, opinię w tej sprawie wydaje właściwy ze względu na położenie gruntów - dyrektor parku narodowego.
Decyzją z dnia [...] nr [...] , skierowaną do R.B., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. odmówił przyznania pomocy na zalesianie. Na wniosek D.B., Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w S. decyzją z dnia [...] nr [...] stwierdził nieważność ww. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. na tej podstawie, że została skierowana do osoby niebędącej stroną w postępowaniu.
Następnie, organ wskazał, że w wyniku rozpoznania wniosku D.B. o przyznanie płatności, decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. odmówił wnioskodawczyni przyznania pomocy na zalesianie wskazując, że zadeklarowana we wniosku działka rolna E o numerze ewidencyjnym [...] znajduje się w obszarze Natura 2000.
Od decyzji tej pełnomocnik D.B. wniósł odwołanie, powołując się na zaświadczenie wydane przez Burmistrza Gminy i Miasta M., z którego wynikało, iż działka nr [...] nie jest położona w obszarze Natura 2000. Zarzucił organowi, że nie wskazał z jakich względów nie uznał wydanego zaświadczenia za dowód w sprawie.
Mając na uwadze zarzuty podniesione w odwołaniu organ odwoławczy - Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. z zapytaniem, czy działka nr [...] w dniu 29 września 2008 r. (data złożenia wniosku o przyznanie płatności), była położona w obszarze Natura 2000, a jeśli tak, to czy w dalszym ciągu jest do tego obszaru kwalifikowana. W odpowiedzi, pismem z dnia 24 czerwca 2010 r., Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w S. potwierdził, że działka nr [...] od sierpnia 2007 r. znajdowała się na liście proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty. Lista ta w dniu 12 grudnia 2008 r. została zatwierdzona, co oznacza, że na dzień 24 czerwca 2010 r. działka ta nadal znajduje się w granicach obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty (TZW) [...] M.
Uzasadniając dalej swoje rozstrzygnięcie podjęte w sprawie, na wstępie organ odwoławczy wskazał, że wprawdzie organ I instancji w sentencji decyzji błędnie powołał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 48, poz. 390 ze zm.), zamiast przepisów rozporządzenia o tej samej treści, lecz z dnia 18 czerwca 2007 r., jednakże organ ten prawidłowo przywołał treść przepisów z właściwego rozporządzenia, tak więc uchybienie to nie dawało podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż w istocie rozstrzygnięcie jakie organ wydał jest prawidłowe.
Następnie, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786 ze zm.) pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi do gruntów, z wyłączeniem gruntów położonych w obszarach Natura 2000. Obszar Natura 2000 jest wyznaczany zgodnie z kryteriami Dyrektywy Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikich ptaków (dyrektywa ptasia) oraz Dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i floty (dyrektywa siedliskowa), które to dyrektywy zostały transponowane do ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.) i do przepisów wykonawczych, tj.:
* rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 lipca 2004 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz. U. Nr 229, poz. 2313),
* rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 maja 2005 r. w sprawie typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, wymagających ochrony w formie wyznaczenia obszarów Natura 2000 (Dz. U. Nr 94, poz. 795).
Ponadto, organ ten wskazał, że zgodnie z § 10 ust. 3 pkt 2 ww. rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., kierownik biura powiatowego agencji, w drodze decyzji, odmawia przyznania pomocy na zalesianie, jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku o pomoc zostanie ustalone, że grunty przewidziane do zalesienia nie odpowiadają wymaganiom określonym w § 4 ust. 2 lub 3 albo § 5 ust. 2 tego rozporządzenia, co miało miejsce w tej sprawie. Organ ten uznał bowiem, że dokument wydany w dniu 11 września 2009 r. przez Burmistrza Gminy i Miasta M. został sporządzony w oparciu o mapę będącą załącznikiem do Uchwały Nr W28/2007 Rady Miejskiej w Mirosławcu z dnia 31 stycznia 2007 r. i nie może stanowić dowodu w sprawie. Jego treści przeczy opinia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S., z której wynika, że działka ewidencyjna nr [...] w sierpniu 2007 r. znalazła się na liście proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty, o których mowa jest w art. 27 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Listę tę Komisja Europejska zatwierdziła w drodze decyzji dnia 12 grudnia 2008 r., przyjmującej - na mocy dyrektywy Rady 92/43/EWG - wykaz terenów mających znaczenie dla Wspólnoty. Kolejną decyzją z dnia 22 grudnia 2009 r., Komisja przyjęła trzeci już zaktualizowany wykaz terenów mających znaczenie dla Wspólnoty i na liście tej nadal znajduje się ww. działka.
W ocenie organu odwoławczego oznacza to, że zadeklarowana przez wnioskodawczynie działka od sierpnia 2007 r. (a więc przed dniem złożenia wniosku) znajdowała się już na liście proponowanych obszarów, a w wyniku kolejnych etapów postępowania, tj. od 12 grudnia 2008 r., została włączona do obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty i znajduje się tam nadal.
Odnośnie do zarzutów strony, że z treści ww. rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r. nie wynika wprost, iż do działek znajdujących się na liście proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty nie jest przyznawana pomoc na zalesianie, organ odwoławczy wskazał na treść art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, który do sieci obszarów Natura 2000 zalicza także obszary mające znaczenie dla Wspólnoty.
Dalej, powołując się na treść pisma Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. oraz na przepis art. 32 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, organ odwoławczy wyjaśnił, że skoro wskazany organ nadzoruje funkcjonowanie obszarów Natura 2000, prowadząc ewidencję danych niezbędnych do podejmowania działań w zakresie ich ochrony, to tym samym - informacje zawarte w jego piśmie należało uznać za wiarygodne, a charakteru tego odmówić zaświadczeniu wydanemu przez Burmistrza Gminy i Miasta M. Dodał, że w tej sytuacji przyznawanie przez organ I instancji, będącego świadomym położenia spornej działki w obszarze Natura 2000, pomocy finansowej na zalesianie, stanowiłoby naruszenie przepisów prawa, tj. § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia oraz art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, który zabrania podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000. Ponadto, organ odwoławczy stwierdził, że przepis art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody stosuje się odpowiednio do proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty, znajdujących się na liście, o której mowa jest w art. 27 ust. 3 pkt 1 tej ustawy.
Nie zgadzając się z ww. decyzją ostateczną, D.B. wniosła na nią skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, składając wniosek o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia [...] o odmowie przyznania pomocy na zalesianie, jako sprzecznych z prawem.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że jej wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie został złożony w czasie, gdy nieruchomość rolna stanowiąca działkę ewidencyjną nr [...]nie wchodziła do obszaru Natura 2000, co wynika wprost z pisma z dnia 24 czerwca 2010 r. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. Według niej, pojęcie: "proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty", o którym mowa jest w art. 27 ust. 3 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, nie jest równoznaczne z pojęciem: "obszaru Natura 2000", użytym w § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., skoro bowiem ustawodawca wyraźnie wyodrębnił te dwie sytuacje, to pozostawanie działki w obszarze Natura 2000, a nie na liście proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty, może być wyłączną, negatywną przesłanką do odmowy przyznania pomocy na zalesienie.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. nie podzielił zasadności podniesionych w niej zarzutów i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy z uwagi na położenie zadeklarowanej przez skarżącą we wniosku o płatność na zalesianie działki rolnej E o powierzchni 3,62 ha o numerze ewidencyjnym [...] połozonej w Gminie M. w obrębie J., organy Agencji prawidłowo odmówiły skarżącej przyznania pomocy, uznając że skoro w dacie złożenia wniosku ww. obszar należał do tzw. proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty, a w dacie rozstrzygania przez organ I instancji, obszar ten znajdował się już na zatwierdzonej przez Komisję Europejską liście obszarów objętych ochroną Natura 2000, to zgodnie z § 4 ust. 2 i § 10 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786 ze zm.) nie można było przyznać pomocy na zalesianie. Natomiast strona skarżąca twierdzi, że pojęcie: "proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty" nie jest równoznaczne z użytym w § 4 ust. 2 wskazanego rozporządzenia pojęciem: "obszaru Natura 2000", a zatem obszar ten nie podlegał wyłączeniu z płatności.
Według składu orzekającego w sprawie, stanowisko strony skarżącej jest błędne, a wynika z pominięcia w toku wykładni prawa hierarchii źródeł prawa oraz braku konstatacji, że skoro płatność na zalesianie pochodzi ze środków unii europejskiej, to nie może ona być przyznawana wbrew przepisom prawa wspólnotowego jak i spójnego z nim ustawodawstwa krajowego, tj. ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.) oraz wskazanego powyżej rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że możliwość wypłacania producentom rolnym środków na zalesianie z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej swą podstawę ma w postanowieniach traktatu akcesyjnego podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r., który wszedł w życie z dniem 1 maja 2004 r., zaś Fundusz Orientacji Gwarancji Rolnej zmieniony został w Europejski Fundusz Rolny na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych stanowią zatem jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej i mogą być przyznawane jedynie na podstawie ścisłego stosowania przepisów prawa unijnego oraz wewnętrznych przepisów prawa polskiego.
W rozpoznawanej sprawie przepisami prawa krajowego, regulującym kwestie przyznawania pomocy na zalesianie jest ww. rozporządzenie z dnia 18 czerwca 2007 r., które zostało wydane w oparciu o delegację ustawową wynikającą z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.). W § 4 tego rozporządzenia normodawca szczegółowo określił wymagane prawem warunki, które musi spełnić zarówno rolnik, jak i jego grunty, które zamierza przeznaczyć na zalesianie. W przypadku rolnika warunki te zostały określone w § 4 ust. 1 pkt 1-4 rozporządzenia, a w przypadku gruntów rolnych w § 4 ust. 2 pkt 1-3. W § 4 ust. 2 rozporządzenia normodawca wyłączył w sposób wyraźny z przyznania pomocy na zalesianie te grunty, które położone są w obszarach Natura 2000. Rozporządzenie to nie zawiera jednak definicji pojęcia: "obszar Natura 2000". Wobec tego, według składu orzekającego w sprawie, za podstawę materialnoprawną oceny wniosku skarżącej z dnia 29 września 2008 r. należało przyjąć takie znaczenie pojęcia: "obszar Natura 2000", w rozumieniu § 4 ust. 2 rozporządzenia, które w dacie wydania przez organ decyzji, tj. w dniu 5 lutego 2010 r., oznacza pojęcie: "obszar Natura 2000" wynikające z dyrektyw unijnych i określone w przepisach krajowych rangi ustawowej.
Z chwilą przystąpienia przez Polskę do Unii Europejskiej jako państwo członkowskie Polska przyjęła na siebie zobowiązania i regulacje wynikające z postanowień Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot przed dniem przystąpienia. Takim aktem jest w szczególności Traktat z dnia 25 marca 1957 r. ustanawiający Wspólnotę Europejską (Dz. Urz. UE C, Nr 321E, str. 37), który w art. 249 wymienia akty prawa, stanowione przez instytucje Wspólnoty. Jednym w nich jest dyrektywa, uregulowana jako akt adresowany do państw członkowskich, określająca cele lub zadania, które powinny zostać osiągnięte oraz czas, w którym państwo winno zrealizować te cele. Realizacja dyrektywy przez państwo członkowskie polega na wydaniu odpowiednich aktów prawa wewnętrznego, przy zachowaniu pewnych wymogów, które zostały sformułowane w orzecznictwie ETS. Zatem, Polska jako państwo członkowskie zobowiązane zostało wydać w celu implementacji dyrektywy przepisy prawa o charakterze ogólnie obowiązującym.
W zakresie ochrony przyrody obowiązuje Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. U.UE L z dnia 22 lipca 1992 r., zwana Dyrektywą siedliskową oraz Dyrektywa Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikich ptaków (obecnie wersja ujednolicona: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE w sprawie ochrony dzikiego ptactwa - Dz. U. UE L z dnia 26 lipca 2010 r.), zwana Dyrektywą ptasią. Dyrektywa siedliskowa w art. 4 ust. 2 przewiduje tworzenie tzw. specjalnych obszarów ochronnych, natomiast Dyrektywa ptasia w art. 4 ust. 1 przewiduje wyznaczenie tzw. obszarów specjalnej ochrony. Oba te rodzaje obszarów chronionych, zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 1 Dyrektywy siedliskowej, składają się na europejską sieć ekologiczną specjalnych obszarów ochrony, pod nazwą: "Natura 2000".
Odpowiednio do treści przepisu art. 3 ust. 2 Dyrektywy siedliskowej, każde z państw członkowskich zostało zobowiązane do wzięcia udziału w tworzeniu obszarów "Natura 2000"; proporcjonalnie do występowania na jego terytorium typów siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków, o których mowa jest w ust. 1 oraz do wyznaczenia, zgodnie z art. 4 tej Dyrektywy, terenów stanowiących specjalne obszary ochrony, przy uwzględnieniu celów określonych w ust. 1. Natomiast, przepis art. 4 Dyrektywy siedliskowej wprowadza zasady i tryb umieszczania obszarów w wykazie terenów objętych ochroną "Natura 2000". Zgodnie z nim, tereny te wyznaczane są przez poszczególne państwa członkowskie na podstawie krajowych regulacji, a kryteria tego procesu zostały określone w Załączniku III do Dyrektywy siedliskowej. Kwalifikacja ta polega na tym, że państwo członkowskie proponuje wykaz terenów ze względu na występujące tam typy siedlisk przyrodniczych oraz gatunki roślin i zwierząt, następnie przeprowadzana jest ocena znaczenia dla Wspólnoty obiektów zamieszczonych na listach krajowych. Komisja Europejska, w porozumieniu z państwem członkowskim, opracowuje projekt wykazu terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, który to projekt następnie musi zostać zatwierdzony przez Komisję, przy czym - wraz z zatwierdzeniem przez Komisję, teren taki podlega szczególnej ochronie, gwarantowanej przez Dyrektywę siedliskową, natomiast państwo członkowskie, maksymalnie w ciągu 6 lat, musi wyznaczyć taki teren jako obszar chroniony.
Wykonując powyższe zdania, zakreślone prawem unijnym, polski ustawodawca w art. 5 pkt 2b ustawy o ochronie przyrody zdefiniował pojęcie: "obszar Natura 2000" wskazując, że jest nim obszar specjalnej ochrony ptaków, specjalny obszar ochrony siedlisk lub obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, utworzony w celu ochrony populacji dziko występujących ptaków lub siedlisk przyrodniczych lub gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 201, poz. 1237), wprowadzając z dniem 15 listopada 2008 r. zmianę do powołanego art. 5 ustawy o ochronie przyrody, a nowelizacja ta niewątpliwie miała na celu dostosowanie regulacji krajowych w zakresie ochrony środowiska do obowiązujących Dyrektyw.
Ponadto, ww. nowelizacją ustawodawca przez dodanie do art. 5 punktu 2c zdefiniował pojęcie: "obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty" wskazując, że jest nim projektowany specjalny obszar ochrony siedlisk, zatwierdzony przez Komisję Europejską w drodze decyzji, który w regionie biogeograficznym, do którego należy, w znaczący sposób przyczynia się do zachowania lub odtworzenia stanu właściwej ochrony siedliska przyrodniczego lub gatunku będącego przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także może znacząco przyczynić się do spójności sieci obszarów Natura 2000 i zachowania różnorodności biologicznej w obrębie danego regionu biogeograficznego; w przypadku gatunków zwierząt występujących na dużych obszarach obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty jest obszar w obrębie naturalnego zasięgu takich gatunków, charakteryzujący się fizycznymi lub biologicznymi czynnikami istotnymi dla ich życia lub rozmnażania;
Także z dniem 15 listopada 2008 r. ustawodawca wprowadził w art. 25 ust. 1 w pkt 3 ustawy o ochronie przyrody zmianę dodając, że na sieć obszarów "Natura 2000", oprócz obszarów specjalnej ochrony ptaków i specjalnych obszarów ochrony siedlisk, składają się również obszary mające znaczenie dla Wspólnoty.
Według składu orzekającego w sprawie, dokonując implementacji Dyrektywy siedliskowej, zwłaszcza art. 4, na grunt prawa krajowego ustawodawca poprzez regulację zawartą w art. 33 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, przewidział szczególną ochronę obiektów przyrodniczych już od momentu sporządzenia listy wykazu terenów, proponowanych przez Polskę do objęcia ochroną siedliskową, nie zaś jak stanowi Dyrektywa, od chwili zatwierdzenia tych wykazów przez Komisję Europejską. Krajowy ustawodawca przyjął bowiem, że przepis art. 33 ust. 1 tej ustawy, dotyczący zakazu podejmowania działań mogących osobno lub w połączeniu z innymi działaniami znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru "Natura 2000", stosuje się odpowiednio do proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty, znajdujących się na liście, o której mowa jest w art. 27 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, a więc do czasu zatwierdzenia przez Komisję Europejską jako obszary mające znaczenie dla Wspólnoty i wyznaczenia ich jako specjalne obszary ochrony siedlisk.
Taka, ww. implementacja prawa wspólnotowego na grunt prawa krajowego, jest prawidłowa i zgodna z orzecznictwem Trybunał Sprawiedliwości, który w orzeczeniu wstępnym z dnia 13 stycznia 2005 r., sygn. akt C-117/03, publ. w LEX nr 214527, stwierdził, że: "artykuł 4 ust. 5 Dyrektywy 92/43 w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory należy interpretować w ten sposób, że przewidziane w art. 6 ust. 2-4 tej Dyrektywy środki ochronne stosuje się tylko wobec tych terenów, które zgodnie z art. 4 ust. 2 akapit trzeci tej Dyrektywy, zostały umieszczone na przyjętym przez Komisję, zgodnie z procedurą określoną w art. 21 tej Dyrektywy, wykazie terenów wybranych jako tereny mające znaczenie dla Wspólnoty". Natomiast, w orzeczeniu z dnia 14 września 2006 r., sygn. akt C 244-05, publ. w LEX nr 226939, Trybunał dodał, że: "przed umieszczeniem terenu w wykazie terenów mających znaczenie dla Wspólnoty przyjmowanym przez Komisję zgodnie z art. 4 ust. 2 Dyrektywy 92/43 w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory państwa członkowskie są zobowiązane do podjęcia środków ochrony odpowiednich dla zachowania ekologicznego charakteru terenów umieszczonych w wykazie krajowym przekazanym tej instytucji na podstawie art. 4 ust. 1 Dyrektywy 92/43. Ten system właściwej ochrony wymaga nie tylko, aby państwa członkowskie nie zezwalały na ingerencje, które mogłyby poważnie zagrozić ekologicznemu charakterowi tych terenów, lecz również tego, by podjęły one zgodnie z przepisami prawa krajowego wszelkie środki niezbędne dla uniknięcia takich ingerencji".
A, ponieważ wskazane powyżej regulacje krajowe gwarantują realizację Dyrektywy siedliskowej jeszcze pełniej, niż wynika to z samej Dyrektywy, to należało uznać, że organy Agencji przyjmując w sprawie pojęcie obszaru "Natura 2000" zawarte w rozporządzeniu z dnia 18 czerwca 2007 r., miały obowiązek stosować przepisy art. 25 ust. 1 i 33 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, uwzględniając w tym pojęciu również obszary mające znaczenie dla Wspólnoty, co jest zgodne z prawem wspólnotowym. Okoliczność zaś, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie (w dniu 29 września 2008 r.) przed zmianą ustawy o ochronie przyrody, która nastąpiła z dniem 15 listopada 2008 r., nie ma istotnego znaczenia w sprawie, gdyż ww. ustawa zmieniająca ustawę o ochronie przyrody nie przewidziała przepisów przejściowych, co oznacza konieczność bezpośredniego stosowanie przepisów ustawy zmienionej od dnia wejścia w życie zmian do tej ustawy. Ponadto, skoro prawo wspólnotowe stanowi część krajowego porządku prawnego, to organy Agencji stwierdzając, że sprawa jest sprawą wspólnotową, powinny ustalić brzmienie norm prawa wspólnotowego, które mogą być zastosowane do jej rozpoznania i rozstrzygnięcia lub mogą być wzięte pod rozwagę przy interpretacji prawa polskiego, co też uczyniły.
Kolejnym argumentem przemawiającym za przyjęciem ww. wykładni pojęcia: "gruntów położnych na obszarach Natura 2000", określonego w § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., jest treść § 4 ust. 2 pkt 4a nowego rozporządzenia z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 48, poz. 390 ze zm.) W obowiązującym od dnia 25 marca 2009 r. rozporządzeniu, w § 4 ust. 2 pkt 4a ustawodawca wyraźnie wskazał, że pomoc na zalesianie przyznawana jest rolnikom do obszarów położnych poza obszarami "Natura 2000" lub obszarami znajdującymi się na liście, o której mowa jest w art. 27 ust. 3 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody (listę proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty). Wprowadzona zmiana, ma - według składu orzekającego w sprawie - charakter doprecyzowujący.
Mając na uwadze powyższą argumentację, za chybiony należało uznać pogląd zaprezentowany przez stronę skarżącą, że dopóki sporna działka nie znalazła się na liście obszaru "Natura 2000", a jedynie był to teren proponowany do obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty, to nie mieściła się ona w pojęciu obszaru "Natura 2000", użytym w § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r.
Ponadto, uznać należało, że prawidłowo organy Agencji przyjęły, iż skoro przepisy ww. rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r. przewidują w § 10 ust. 2 pkt 2, że kierownik biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o pomoc, weryfikując ten wniosek, ustala spełnienie warunków określonych w § 4 albo 5 tego rozporządzenia, to nie w sposób było pominąć istotnej dla sprawy okoliczności, jaką była zmiana stanu faktycznego sprawy od czasu złożenia przez skarżącą wniosku (29 września 2008 r.) do czasu wydania decyzji przez organ I instancji. W toku postępowania administracyjnego ustalono bowiem, że działka ewidencyjna nr [...] w sierpniu 2007 r. była na liście proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty, jednakże Komisja Europejska w drodze decyzji z dnia 12 grudnia 2008 r. przyjmującej na mocy Dyrektywy Rady 92/43/EWG zatwierdziła wykaz terenów mających znaczenie Wspólnoty i z datą tą ww. działka znalazła się na wskazanej liście; kolejną decyzją z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie przyjęcia na mocy dyrektywy Rady 92/43/EWG trzeciego już zaktualizowanego wykazu terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, działka ta nadal znajdowała się w granicach obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty, to w dacie rozstrzygania przez organ I instancji wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie, działka ewidencyjna nr 106/1 była na zatwierdzonej przez Komisję Europejską liście terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, a co za tym idzie stanowiła sieć obszarów "Natura 2000". Tym samym, organ weryfikując wniosek skarżącej zobowiązany był fakt ten wziąć pod uwagę z urzędu i odmówić przyznania pomocy na zalesianie.
W odniesieniu do zarzutów strony skarżącej związanych z niewykazaniem przez organ, z jakich względów nie uznał wydanego zaświadczenia przez Burmistrza Gminy i Miasta M. za dowód w sprawie, wskazać należy, że wbrew zarzutom skargi organ postąpił zgodnie z normami zawartymi w przepisach art. 75 § 1 i 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.). Przepis art. 75 § 1 K.p.a. stanowi bowiem, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Natomiast, w myśl art. 76 § 1 K.p.a., dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzanych przez organy jednostek organizacyjnych lub podmioty, w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw wymienionych w art. 1 pkt 1 i 4. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie hierarchizują w żadnym stopniu jakichkolwiek wniosków dowodowych. A zatem, każdy dowód jaki mógłby przybliżyć organ prowadzący postępowanie ku prawdzie, powinien być przeprowadzony, chyba że przeprowadzone już postępowanie dowodowe potwierdziło okoliczności, które mają być dowiedzione wnioskami dowodowym zgłaszanymi przez stronę. Realizując te normy, organ dopuścił jako dowód w sprawie zarówno ww. zaświadczenie, jak i opinię Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. z dnia 12 lutego 2009 r. Pierwszy z tych dokumentów wskazuje, że zgodnie z załączoną do uchwały Rady Gminy z dnia 31 stycznia 2007 r. Nr V/28/2007 mapą, działka nie leży w obszarze "Natura 2000", drugi zaś wskazuje, że działka nie jest zlokalizowana w granicach rezerwatu przyrody, parku krajobrazowego, co z oczywistych względów nie jest równoznaczne z pojęciem obszaru "Natura 2000". Dokumenty te nie stanowiły jedynego dowodu w sprawie i jak każdego rodzaju dowód organ administracyjny mógł podważyć. W procesie dowodzenia organ administracyjny uznał bowiem, że inny dokument urzędowy, a mianowicie nadesłany w dniu 28 czerwca 2010 r. przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S., z którego wynika, że sporna działka w dacie złożenia wniosku znajdowała się na liście proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty, natomiast z dniem 12 grudnia 2008 r. znalazła się ma zatwierdzonej liście, jest tym dokumentem, który przesądził o rozstrzygnięciu sprawy. Jak słusznie wywiódł organ, skoro stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie środowiska, to Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska opracowuje projekt listy obszarów "Natura 2000", zgodnie z przepisami prawa Unii Europejskiej, a następnie - stosownie do art. 32 ust. 1 tej ustawy - nadzoruje funkcjonowanie obszarów "Natura 2000", prowadząc ewidencję danych niezbędnych do podejmowania działań w zakresie ich ochrony, a regionalny dyrektor ochrony środowiska koordynuje funkcjonowanie obszarów "Natura 2000" na obszarze swojego działania (ust. 3), to tym samym, stanowisko tego organu wyrażone w piśmie z dnia 28 czerwca 2010 r., stanowi dowód w sprawie, jako że organ ten był jedynym kompetentnym organem, który w sposób wiarygodny ustala, czy sporny grunt należy do obszaru "Natura 2000", a nie jak chciała tego strona skarżąca Burmistrz Gminy i Miasta M. Nie można zatem dopatrzeć się w działaniu organów Agencji obu instancji naruszenia procedury administracyjnej w zakresie postępowania dowodowego i, z tych też powodów, podniesiony zarzut należało uznać za nieuzasadniony.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd stwierdził że nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż jest ona zgodna z prawem, a skargę jako nieuzasadnioną - na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło