I SA/Sz 850/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2007 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o d d a l a skargę Po przeprowadzeniu postępowania wznowionego na wniosek Pana M.A., decyzją nr [...] z dnia [...] . Naczelnik Urzędu Celnego odmówił uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] . skierowanej do głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu – [...] wskazanego w polu [...] karty zgłoszenia tranzytowego, odbiorcy towaru - Pana M. A. wskazanego w polu 8 karty oraz przewoźnika towaru – J. P. wskazanego w TC10 świadectwie przekroczenia granicy, określającej kwotę wynikającą z długu celnego na [...] zł i odsetki w kwocie [...] zł w związku ze stwierdzeniem niezakończenia procedury tranzytu i usunięcia towaru spod dozoru celnego. Naczelnik Urzędu Celnego decyzją nr [...] z dnia [...] . uchylił decyzję nr jw. z dnia [...] . w części dotyczącej uznania za dłużnika J. P. oraz w stosunku do niego umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] uznając, że zakończenie procedury tranzytu dopiero [...] . to jest po doręczeniu decyzji organu z [...] określającej należności celne, nie jest nowym dowodem wpływającym na przedmiotowe rozstrzygnięcie. Ponadto decyzją nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego odmówił uchylenia lub zmiany decyzji nr [...] z dnia [....] w trybie art. 265(1) Kodeksu celnego. Dyrektor Izby Celnej [...] decyzją nr [...] z dnia [...] . utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Pismem z dnia [...] M. A. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektor Izby Celnej nr [....] z dnia [...] na podstawie art.247 §1 pkt3 Ordynacji podatkowej. Zarzucił naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 i 6 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez w powołaniu publikatora tej ustawy i ustawy Kodeks celny –brak wskazania roku wydania, inną treść powołanych i cytowanych artykułów Załącznika I do Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej w porównaniu do brzmienia wskazanego w Dzienniku Ustaw Nr 46, poz. 290 z 1998 r. Ponadto zarzucił brak ustosunkowania się do naruszenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w decyzji z dnia [...] . art. 122, 123, 124, 180, 187 Ordynacji podatkowej i art. 6 § 1 i 2, 185 Kodeksu celnego. Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej [...] , nie znajdując podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, odmówił stwierdzenia nieważności swojej decyzji [...] z dnia [...] . Od powyższej decyzji Strona pismem z dnia [...] . złożyła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie przepisów art. 120-125, art. 139, art.140, art. 180, art., 187, art.210 Ordynacji podatkowej i art. 6 § 1 i 2, art. 185 Kodeksu celnego. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że decyzja, zgodnie z przepisem art. 207 § 2 Ordynacji podatkowej, jest rozstrzygnięciem sprawy co do istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończącym sprawę w danej instancji przez organ administracji państwowej. Stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z art. 128 Ordynacji podatkowej, toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 tej ustawy. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z przepisem poprzez proste ich zestawienie ze sobą. Zdaniem organu odwoławczego podczas prowadzenia postępowania organ pierwszej instancji stosował obowiązujące prawo, nie dokonywał czynności nie znajdujących oparcia w przepisach, a także decyzja wydana została na podstawie przepisów regulujących przedmiot sprawy. Wobec braku wskazania na czym naruszenie art. 120 i 122, 123 Ordynacji podatkowej miałoby polega, organ wskazał, że nie ulega wątpliwości, że Strona informowana była w zakresie wymaganym przepisów w etapach postępowania. Wskazano jej, że ma prawo wglądu do akt sprawy. Dalej organ podaje, że z akt sprawy wywieść należy wniosek, co czyni zarzut niezasadnym. Każda ze Stron zaskarżonej decyzji została zawiadomiona o przysługującym jej prawie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Pismo w tej sprawie o nr [...] z dnia [...] Strona Skarżąca otrzymała w dniu [...]. Natomiast rozstrzygnięcie w sprawie zostało wydane w dniu[...]. Co do art. 124, art.125 organ wskazał, że z uwagi na zawiłość stanu prawnego występującego w sprawie, przeprowadził analizę orzecznictwa, działając w sprawie wnikliwie i szybko. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej organ pierwszej instancji rozpatrując wniosek Strony o stwierdzenie nieważności decyzji nie naruszył żadnego z wymienionych przepisów. Prowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie miało na celu sprawdzenie czy w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa i prowadzone było w oparciu obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa. Bezspornym jest, iż organ pierwszej instancji nie dochował terminu określonego w art. 139 § l Ordynacji podatkowej i obowiązkom, które nakłada na organy celne dyspozycja art. 140 Ordynacji podatkowej jednakże zebrany w sprawie przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy świadczy, iż z uwagi na zawiłość stanu prawnego występującego w sprawie zaistniała konieczność przeprowadzenia analizy orzecznictwa administracyjnego w podobnych sprawach. Powyższe spowodowało opóźnienie w załatwieniu sprawy, o czym organ nie poinformował Strony. Podkreślono, iż powyższe uchybienie nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, bowiem termin ten ma charakter instrukcyjny. Dyrektor Izby wskazał, że organ pierwszej instancji wyjaśnił Stronie, iż w sprawie organ zobowiązany był przywołać podstawę prawną w brzmieniu obowiązującym w chwili rozstrzygnięcia, chociaż powołane przepisy Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej nie zostały jeszcze opublikowane w Dzienniku Ustaw. Powyższe wynika z art. 9 Konstytucji RP z dnia [...] (Dz.U. Nr 78, poz. 483 z 1998r. ze zm.), zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego. Na potwierdzenie słuszności przyjętej podstawy prawnej, organ pierwszej instancji przywołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym, o ile organ celny poinformuje Stronę o aktualnej treści Konwencji, to nie może być stawiany zarzut nieznajomości jej regulacji. W decyzji określającej należności celne Strona została poinformowana o aktualnej treści Konwencji. Również wskazanie w sentencji decyzji daty uchwalenia ustaw i podanie błędnie dzienników ustaw, w których opublikowano teksty jednolite, nie dyskwalifikuje rozstrzygnięcia. Ponadto organ wskazał, że analiza materiału dowodowego wskazuje, iż decyzja organu pierwszej instancji zawiera szczegółowe uzasadnienie prawne i faktyczne, w którym odniesiono się do zebranego w sprawie materiału dowodowego, do wniosków Strony oraz wyjaśniono, dlaczego nie uwzględniono zarzutu naruszenia art. 6 § 1 i 2 oraz art. 185 Kodeksu celnego. Odnosząc się do błędu w przytoczeniu w sentencji decyzji organu pierwszej instancji daty decyzji Dyrektora Izby Celnej nr [...] Dyrektor wskazał, że przytoczenie błędnej daty jest oczywistą omyłką, gdyż z uzasadnienia przedmiotowego rozstrzygnięcia wynika, iż przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji jest decyzja Dyrektora Izby Celnej nr [...] z dnia[...] ., a nie z daty [...] . Jednak z całości akt jasno wynika o jaką decyzję chodzi i błąd ten ma charakter techniczny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dna [....] . M. A. zarzucił rażące naruszenie art. 120, art. 122, art. 123, art. 124, art. 125, art. 139, art. 140, art. 180, art. 187, art. 210, art. 247 Ordynacja podatkowa i art. 6 § 1 i 2, art. 185 Kodeksu celnego i wniósł o uchylenie ww decyzji i poprzedzających ją decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] z dnia [...] ([...] .) Nr [...] , Naczelnika Urzędu Celnego z dna [...] Nr [...] , z dnia [...] Nr [...] oraz zasądzenie poniesionych przez organy celne kosztów postępowania wg norm przepisanych. Skarżący stawia zarzut uznaniowości i przekroczenie wszelkich zasad postępowania przy interpretacji przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w decyzjach określających należności celne. Procedura tranzytowa została jego zdaniem zakończona, samochód bowiem opuścił polski obszar celny a zgłoszony został wraz z dokumentami zagranicznym władzom celnym w innym niż wskazanym (urząd przeznaczenia) urzędzie celnym. Co zdaniem skarżącego zgodne jest z art. 104 ustawy kodeks celny i czyni uzasadnionym zarzut rażącego naruszenia prawa w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] . i z [...] . oraz Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Ponadto zarzucił zaskarżonym decyzjom błędy w przywołaniu artykułów, treść bowiem powołanych i cytowanych artykułów Załącznika I do Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej jest inna niż we wskazanym Dzienniku Ustaw z 1998 r. Nr 46, poz. 290 oraz brak odniesienia się przez Dyrektora Izby do wskazanych naruszeń art. 122, 123, 124, 180, 187 Ordynacji podatkowej, art. 6 § 1 i 2, 185 Kodeksu celnego. W odpowiedzi na skargę odnosząc się do jej zarzutów z argumentacja jak w rozstrzygnięciu Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skargi decyzje te nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Skarga zatem nie zasługuje na uwzględnienie. Oceniając zaskarżone decyzje z punktu widzenia zgodności z prawem, stwierdzić należy, iż nie naruszają one prawa w zakresie zarzuconym w skardze. Zaskarżeniu do Sądu poddane zostały decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] wydane w trybie nadzwyczajnym, stwierdzenia nieważności, uregulowanym w art. 247 i następne ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Ustalone w tym przepisie przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej stanowią odstępstwo od wyrażonej w art. 128 Ordynacji podatkowej zasady trwałości decyzji podatkowych. Zasada ta oznacza, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogło nastąpić w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz ustawach podatkowych. Instytucja stwierdzenia nieważności umożliwia usunięcie z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, dotkniętych najpoważniejszymi wadami (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska, "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Wyd. TNOiK, Toruń 2002 r., str. 798). Katalog tych wad został w sposób wyczerpujący określony w art. 247 § 1 pkt 1-8 Ordynacji podatkowej. Wskazany katalog przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej określa również ramy powierzonej Sądowi kontroli legalności decyzji, wydanych w tym nadzwyczajnym postępowaniu w instancji odwoławczej. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Izby Celnej zostały wydane w wyniku wszczęcia na wniosek skarżącego postępowania o stwierdzenie nieważności (art. 248 Ordynacji podatkowej) ostatecznej w administracyjnym toku instancji, decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] wydanej po wznowieniu postępowania a odmawiającej uchylenia decyzji określającej należności celne. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że istotą stwierdzenia nieważności decyzji jest to, aby przesłanka będąca przyczyną stwierdzenia tej nieważności istniała już w dacie wydania tej decyzji. Inaczej mówiąc, decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się strona, wydana została niezgodnie z prawem obowiązującym w dacie jej wydania, przy czym niezgodność ta spełnia co najmniej jedną z przesłanek, ustawowo określonych, jako przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji. Natomiast naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność aktu administracyjnego, gdy ma ono charakter "rażącego", tzn. gdy decyzja wydana została wbrew nakazowi lub zdarzeniu ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa lub ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem, albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z przepisem poprzez proste ich zestawienie ze sobą (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński. Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1985 r., str. 237, por. także Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - B. Adamiak, J. Borkowski. Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 1996 r., str. 716-721). Aby stwierdzić nieważność decyzji należy zatem ustalić, że wada taka tkwi w samej decyzji, np. decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, gdy decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, mającej charakter rażący. W tego typu przypadkach chodzi o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Odmowa stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma miejsce wtedy, gdy w toku postępowania wyjaśniającego organ prowadzący postępowanie ustali, że nie występuje żadna z ustawowych przyczyn stwierdzenia nieważności. W świetle powyższego, za uprawnione Sąd uznał stanowisko Dyrektora Izby Celnej że w trybie nadzwyczajnym jakim jest tryb stwierdzenia nieważności decyzji, rozpatrzeniu podlegają jedynie wady decyzji wymienione w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, nie zaś argumenty merytoryczne, które mogły być przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu zwyczajnym odwoławczym. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma bowiem na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpatrzenie zakończonej decyzją ostateczną sprawy. Za nieuzasadnione uznać należy zatem zarzuty, iż organy podatkowe bezpodstawnie pominęły w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, naruszając art. 120-125, art. 180, art. 187 Ordynacji podatkowej, gdyż oceny merytorycznej dowodów dokonano w postępowaniu toczącym się przed organami celnymi a zakończonych decyzją Dyrektora Urzędu Celnego [...]. Ponadto przesłanki stwierdzenia nieważności należy w niniejszej sprawie odnieść do decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania, ta bowiem była przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności w oparciu o naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 i 6 ordynacji podatkowej, błędach w przywołaniu publikatorów aktów prawnych i ich treści, art. 122-124, art. 180 i 187 Ordynacji podatkowej, art. 6 i 185 kodeksu celnego. Wznowienie postępowania oparte było o wniosek skarżącego wskazujący na istnienie nowych dowodów nieznanych organowi w dacie określania należności celnych, zatem przedmiotem tego postępowania było badanie czy dowody na które wskazał skarżący miały przymiot nowych dowodów i czy miały wpływ na rozstrzygnięcie. Decyzja zaś zawiera stosownie jak do decyzji, która zapada po wznowienia postępowania uzasadnienie, zawiera tak uzasadnienie prawne jak i faktyczne. Zasadnie zdaniem Sądu, Dyrektor Izby Celnej uznał, że zarzucanych naruszeń w stopniu dających podstawę do stwierdzenia nieważności nie sposób dostrzec również w niezgodności zdaniem strony pomiędzy treścią przywołaną przez organ a opublikowanym aktem promulgacyjnym. Odnosząc się do zarzutu błędnej podstawy prawnej sentencji decyzji, podkreślić należy, na co wskazywał Dyrektor Izby Celnej, iż organ pierwszej instancji wyjaśnił Stronie, iż w sprawie organ celny zobowiązany był przywołać podstawę prawną w brzmieniu obowiązującym w chwili rozstrzygnięcia, chociaż powołane przepisy Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej nie zostały jeszcze opublikowane w Dzienniku Ustaw. O ile zatem organ celny poinformuje Stronę o aktualnej treści Konwencji, co miało miejsce w niniejszej sprawie albowiem informacja taka była zawarta w treści decyzji określającej należności celne, to nie może być stawiany zarzut nieznajomości jej regulacji przez M. A.. W świetle też tego, za nieuzasadniony, jako dyskwalifikujący rozstrzygnięcie, uznać należy także zarzut czyniony z błędnego przywołania daty uchwalenia ustaw i podanie błędnie dzienników ustaw, w których opublikowano teksty jednolite. Nieuzasadniony jest również zarzut jako dający podstawę do uchylenia decyzji, błędnego przywołania w sentencji decyzji, daty decyzji której stwierdzenia nieważności organ odmówił, jeśli zważyć, że numer decyzji jest właściwy a z uzasadnienia decyzji wynika bezspornie jakiej decyzji stwierdzenia nieważności odmawia organ. Takiego błędu nie ustrzegł się również skarżący, który we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zamienił oznaczenie roku i miesiąca przedmiotowej decyzji. Nie stwierdzając zatem naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało skargę oddalić.