I SA/Sz 852/15

WyrokWSA w Szczecinie2015-11-04

Skład orzekający: Elżbieta Woźniak, Anna Sokołowska, Joanna Wojciechowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej za realizację wariantu upraw sadowniczych (2.9) jest zasadna, gdy stwierdzono, że drzewka jabłoni nie spełniają wymogów dotyczących minimalnej obsady, wysokości i średnicy pnia kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, a skarżąca powołuje się na szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta jako siłę wyższą?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżąca nie spełniła wymogów dotyczących utrzymania minimalnej obsady drzew jabłoni oraz jakości materiału szkółkarskiego, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Kwestia siły wyższej w postaci szkód wyrządzonych przez dzikie zwierzęta nie stanowiła podstawy do przyznania płatności pomimo niespełnienia warunków formalnych.
Stan faktyczny
Rolniczka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014, w tym za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, warianty 2.1 i 2.9. Kontrola wykazała, że drzewka jabłoni w gospodarstwie nie spełniały wymogów dotyczących minimalnej obsady oraz jakości materiału szkółkarskiego. Organ I instancji przyznał płatność za wariant 2.1, ale odmówił za wariant 2.9. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał decyzję w mocy. Rolniczka złożyła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa i powołując się na szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta jako siłę wyższą.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 1 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 oddala skargę. W dniu 12 maja 2014 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji (ARiMR) w S. wpłynął wniosek A. G. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Złożony dokument był wnioskiem o piątą płatność rolnośrodowiskową, w którym do przyznania płatności za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w wariantach 2.1. Uprawy rolnicze (z zakończonym okresem przestawiania) oraz 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) zadeklarowane zostały działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha. W dniu 15 lipca 2014 r. do organu I instancji wpłynął protokół z przeprowadzonego w dniu 12 lipca 2014 r. oszacowania szkód spowodowanych niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi oraz uszkodzeniami uprawy przez zwierzynę łowną, sporządzony z udziałem rolniczki, mieszkańców miejscowości Ś. i kierownika [...] Izby Rolniczej w S. W dniach 8 – 14 października 2014 r. (z przerwą w dniach 9-13 października 2014 r.) w gospodarstwie rolniczki, po jej uprzednim powiadomieniu o planowanych czynnościach, w gospodarstwie przeprowadzono kontrolę w związku z realizowanym Programem rolnośrodowiskowym. Na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzony został raport wraz z załącznikami w postaci szkiców z pomiaru działek rolnych z oznaczeniem miejsc wykonania fotografii oraz stwierdzoną w terenie uprawą, jak również dokumentacją fotograficzną. Raport został przesłany rolniczce pocztą. Rolniczka złożyła zastrzeżenia do ww. raportu, do których organ oraz inspektorzy, którzy dokonywali kontrolę się ustosunkowali. Jednostka Certyfikująca w rolnictwie ekologicznym [...] sporządziła i przekazała Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wykaz producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2014, wykaz dotyczył też rolniczki. Wskazano w nim powierzchnię [...] ha dla upraw rolniczych (z zakończonym okresem przestawiania) oraz obszar [...] ha dla upraw sadowniczych i jagodowych (z zakończonym okresem przestawiania). Z wykazu wynikało, że gospodarstwo rolniczki nie uzyskało produktu z uprawy jabłoni, lecz jedynie siano z utrzymywanej w gospodarstwie uprawy traw. W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej, w której przyznał płatność za realizację wariantów 2 i 2.1 w wysokości łącznej [...] zł i odmówił wsparcia za wariant 2.9. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie takie zapadło w związku z ustaleniami kontroli na miejscu, podczas której stwierdzono nieprawidłowości w stopniu uzasadniającym nieuwzględnienie uprawy sadowniczej w płatności za wariant 2.9. Wykaz nieprawidłowość zawarto w tabeli. Rolniczka złożyła odwołanie od powyższej decyzji i ustosunkowała się do stanowiska organu o nieuwzględnieniu działania siły wyższej w postaci szkód wyrządzonych w uprawie przez dzikie zwierzęta. W dniu [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przytoczył przepisy prawne i wskazał, że ze zgromadzonego materiału wynikało, że uprawa sadownicza nie posiadała minimalnej obsady drzew oraz wszystkie stwierdzone w kontroli drzewka jabłoniowe były niekwalifikowane (w tym suche bądź żywe, niespełniające wymogów wysokości i średnicy pnia kwalifikowanego materiału szkółkarskiego). Organ odwoławczy podał, że w gospodarstwie rolniczki przeprowadzono kontrolę, z której sporządzono raport wraz z dokumentacją fotograficzną. Organ odwoławczy stwierdził, że wystąpienie wypadów w obsadzie drzewek, które zdaniem rolniczki, nie były przez nią zawinione, nie miało wpływu na wynik sprawy. Zdaniem organu odwoławczego, przedmiotowa płatność może być przyznana jedynie w przypadku przestrzegania przez rolnika wymogów, w tym minimalnej obsady drzew, o konkretnych parametrach. W związku z powyższym, okoliczności, na które powoływała się rolniczka w postaci uszkodzeń uprawy przez dzikie zwierzęta nie miały wpływu na wynik sprawy. Rolniczka złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła organowi naruszenie: - nieprawidłowe zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, które to przepisy na mocy § 46 w zw. z § 58 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.), dalej "rozporządzenie PRS2013"; nie mają zastosowania do spraw nie wszczętych do dnia 15 marca 2013 r.; - § 39 rozporządzenie PRS2013; - nieprawidłowe zastosowanie art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. i § 35 oraz § 39 rozporządzenia PRS2013; - naruszenie art. 7, art. 8, art. 10 i art. 11 Kpa w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Zdaniem skarżącej, przedmiotowa płatność winna być jej wypłacona, gdyż nie miała wpływu na zaistnienie siły wyższej jaką było uszkodzenie uprawy wynikłe z działalności dzikich zwierząt. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Sąd wskazał, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Szczegółowe warunki i tryb przyznawania oraz zwracania płatności rolnośrodowiskowej objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 regulowało rozporządzenie rolnośrodowiskowe wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U Nr 64, poz. 427 ze zm.). Zgodnie z art. 21 ust. 1 ww. ustawy do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kpa, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do art. 21 ust. 2 ww. ustawy, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kpa nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ww. ustawy). Odwołanie od decyzji w sprawie przyznania pomocy: 1) rozpatruje się w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania odwołania; 2) nie wstrzymuje jej wykonania (art. 21 ust. 4 ww. ustawy). W przypadku, o którym mowa w art. 155 Kpa, organ wyższego stopnia może zmienić decyzję ostateczną w sprawie przyznania pomocy, na mocy której strona nabyła prawo, również bez zgody strony, jeżeli nie ograniczy to nabytych przez nią praw (art. 21 ust. 5 ww. ustawy). Z powyższego wynika, że art. 21 ust. 2 ww. ustawy zastąpił art. 7, art. 9, art. 10 i art. 77 Kpa. Na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa), prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art.8 Kpa), wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy (art. 11 Kpa). Stosownie do art. 20 ust.1 ww. ustawy, pomoc w ramach działań, o których mowa, m.in. w art. 5 ust. 1 pkt 14 ww. ustawy, tj. programu rolnośrodowiskowego jest przyznawana w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawach dotyczących przyznawania pomocy w drodze decyzji administracyjnej jest kierownik biura powiatowego Agencji (art. 20 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy). W decyzji w sprawie przyznania pomocy w ramach działań, o których mowa, m.in. w art. 5 ust. 1 pkt 14 ww. ustawy: 1) określa się również zmniejszenia tej pomocy i wykluczenia z tej pomocy, jeżeli te zmniejszenia i wykluczenia wynikają z przepisów Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz 2) ustala się kwotę podlegającą odliczeniu na podstawie przepisów Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, jeżeli zachodzą przesłanki ustalenia tej kwoty określone w tych przepisach (art. 20 ust. 3 ww. ustawy). Spór w sprawie dotyczył nieprzyznania przedmiotowej płatności w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w uprawie sadowniczej. Zgodnie z § 50 rozporządzenia PRS2013, rolnik który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.), dalej rozporządzenie "PRS2009", w zakresie wariantu dziewiątego pakietu Rolnictwo ekologiczne (tj. wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z zakończonym okresem przestawiania), może kontynuować realizację tego zobowiązania, zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. Ponadto zgodnie z ust. 3 § 50 rozporządzenia PRS2013, w przypadku uprawy sadowniczej zadeklarowanej we wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej płatność jest przyznawana, wówczas gdy są spełnione warunki do jej przyznania określone w rozporządzeniu PRS2009. Stosownie na § 2 rozporządzenia PRS2009, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit.a rozporządzenia Nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem" jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), zwane "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej oraz 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Zgodnie z § 3 rozporządzenia PRS2009, podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są: 1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; 2) minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia; 3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Rolnik otrzymujący płatności bezpośrednie oraz płatności w ramach niektórych działań PROW 2007-2013 jest zobowiązany do spełniania wymogów podstawowych w zakresie zarządzania określonych w załączniku Nr II do Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz utrzymywania wszystkich gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Państwa członkowskie określają na poziomie krajowym minimalne normy w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku nr III Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. W tym miejscu należy wskazać, że na podstawie art. 72 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608), rozporządzenie (WE) nr 73/2009 utraciło moc. Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o pomoc odnoszących się do lat składania wniosków rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r. W niniejszej sprawie oznacza to stosowanie przepisów dotychczasowych. Kontrole na miejscu mające na celu weryfikację norm i wymogów wzajemnej zgodności, o których mowa w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39 poz. 211 ze zm.) przeprowadza się u rolników ubiegających się o płatności w ramach wsparcia bezpośredniego oraz płatności w ramach działań PROW 2007-2013 takich jak gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) oraz programu rolnośrodowiskowego. Na podstawie § 9 ust. 2 pkt 3a ww. rozporządzenia PRS2009, płatność za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w przypadku wariantu 2.9 jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia. Ponadto, wszystkie uprawiane drzewa mają być drzewami ukorzenionymi i spełniającymi wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego oraz kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, które zostały określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Ww. wymagania określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. z 2007 r., Nr 29, poz. 189 ze zm.), zgodnie z którym sadzonki jabłoni powinny spełniać warunek odpowiedniej wysokości nie mniejszej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej a średnica jej pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania. Zdaniem Sądu, jedynie łączne spełnienie przez rolnika ww. przesłanek stanowi podstawę przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Z kolei załącznik nr 3 do ww. rozporządzenia w zakresie pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne zawiera, m. in. następujące wymogi dla wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z zakończonym okresem przestawiania): a)wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczenie uzyskanego plonu na paszę, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa, b)utrzymywanie minimalnej obsady drzew (...), która w przypadku drzew jabłoni stanowi 125 sztuk na 1 ha powierzchni oraz c)prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Brak przestrzegania wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, według organu odwoławczego, skutkuje przyznaniem w danym roku płatności rolnośrodowiskowej w zmniejszonej wysokości w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono uchybienie (§ 27 ust. 1 rozporządzenia PRS2009 w związku z § 50 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia PRS2013). Wysokość zmniejszeń określa załącznik nr 7 do rozporządzenia PRS2009, zgodnie z którym nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów w wariancie 2.9 skutkuje 100% zmniejszeniem płatności w stosunku do działek rolnych, na których stwierdzono uchybienie (z zaznaczeniem, że dopuszczalna granica błędu wynosi do 5% wymaganej obsady). W odniesieniu do warunku z § 9 ust. 2 pkt 3 lit.a rozporządzenia PRS2009 określonego dla uprawy sadowniczej, dotyczącego spełnienia przez wszystkie uprawiane drzewa wymogu co do ukorzenienia oraz wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określonych dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, ponownie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 50 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia PRS2013, kolejna płatność rolnośrodowiskowa za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne m. in. w wariancie 2.9, może zostać przyznana rolnikowi wyłącznie po spełnieniu warunków jej przyznania, a więc także ww. warunku określonego w § 9 ust. 2 pkt 3 lit.a. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, iż na działkach rolnych rolniczki zagospodarowanych uprawą jabłoni wszystkie skontrolowane drzewka nie spełniały warunków określonych w § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia PRS2009, dotyczącego utrzymywania minimalnej obsady drzew. Jak wynikało z raportu z kontroli stwierdzone nieprawidłowości oznaczono symbolami E2 i E7 z zaznaczeniem obsady na działkach (obejmująca drzewka o określonej wymaganej wysokości i szerokości pnia, wykazujących cechy żywotności, a nie obejmująca drzewek suchych bądź nie spełniających wymagań jakościowych). Ustalone w wyniku kontroli nieprawidłowości zawarto w zaskarżonej decyzji w formie tabeli. Organ podał minimalną obsadę drzew, która powinna była znajdować się na każdej z działek. Z akt wynikało, że rolniczka nie spełniła wymogu utrzymywania minimalnej obsady jabłoni w ilości 125 sztuk/ha powierzchni określonej w załączniku nr 3 do rozporządzenia PRS2013. Z uwzględnieniem granicy błędu do 5% wymaganej obsady, określonej w załączniku nr 7 do rozporządzenia, w brzmieniu nadanym w rozporządzeniu nowelizującym z dnia 12 marca 2012 r. (Dz. U. z 2012r., poz. 278) zachowanie minimalnej obsady drzew o określonej jakości w ilości nie mniejszej niż wskazane w tabeli, stanowiłoby podstawę do zachowania prawa do płatności. Z materiału dowodowego, w tym dokumentacji fotograficznej znajdującej się na płycie CD wynikało, że wszystkie stwierdzone w kontroli drzewka jabłoniowe były niekwalifikowane (w tym suche bądź żywe, niespełniające wymogów wysokości i średnicy pnia kwalifikowanego materiału szkółkarskiego), które z oczywistych powodów związanych z ich obumarciem i niekwalifikowanym charakterem nie zostały uwzględnione do obsady drzewek kwalifikowanych. Zdaniem Sądu, prawidłowe było również stanowisko organu, że przedstawione do kontroli paszporty roślin i dokumenty dostawców nie świadczyły o spełnieniu przez drzewka, dla których zostały wystawione, o ich kwalifikowanym charakterze co do wysokości i średnicy pnia. Dokument taki potwierdzał jedynie, że wskazana ilość drzew wprowadzonych do obrotu była wolna od organizmów kwarantannowych. Według organu, rolniczka decydując się na zakup materiału szkółkarskiego kategorii CAC, winna była przy znajomości warunków i wymogów Programu rolnośrodowiskowego- dołożyć należytej staranności do tego, aby zakupić, założyć plantację i utrzymywać w kolejnych latach obsadę drzewkami kategorii CAC, spełniającymi wymagania elitarnego, kwalifikowanego materiału szkółkarskiego co do wysokości i średnicy pnia, określonego w odpowiednich przepisach. O wyłącznej kwalifikacji drzewek spełniających ww. parametry do obsady drzew, którą rolnik realizujący wariant 2.9 i deklarujący chęć otrzymania płatności rolnośrodowiskowej obowiązany jest utrzymywać przez cały okres trwającego zobowiązania rolnośrodowiskowego traktuje § 9 ust. 2 pkt 3 lit.a rozporządzenia PRS2009. Według Sądu, kontrola przeprowadzona w gospodarstwie rolniczki odbyła się zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1237/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE Nr L 316/65 z dn. 02-12-2009 r.). Wskazać należy, że na podstawie pkt 41 wstępu rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U.UE.L.20134.181.48), ze względu na przejrzystość i pewność prawa uchylono rozporządzenie nr 1122/2009 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011. Na mocy na art. 44 ww. rozporządzenia stosuje się ww. rozporządzenie do wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatności dotyczących lat składania wniosków lub okresów premiowych rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2015 r. Oznacza to, że do wniosków o przyznanie pomocy lub płatności za lata wcześniejsze stosuje się nadal przepisy rozporządzenia nr 1122/2009 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011. Powierzchnie działek zadeklarowanych do płatności rolnośrodowiskowe, zgodnie z art. 34 przywołanego rozporządzenia, określone zostały za pomocą środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne, w tym urządzenie pomiarowe typu GPS, przy pomocy którego inspektorzy terenowi określili powierzchnię stwierdzoną każdej z kontrolowanych działek, a organ po przeanalizowaniu szkicu pomiarowego nie odnalazł przesłanek do podważenia wyników tego pomiaru. Nadto, analiza raportu z czynności kontrolnych wskazywała, że został on sporządzony zgodnie z przepisami obowiązującymi w kampanii kontrolnej 2014 i nie zawierał błędów formalnych świadczących o niewłaściwie przeprowadzonych czynnościach kontrolnych na przedmiotowych działkach rolnych. Wszystkie stwierdzone nieprawidłowości zostały szczegółowo opisane w miejscu przeznaczonym na adnotacje inspektorów terenowych oraz udokumentowane materiałem dowodowym w postaci szkiców polowych z pomiaru działek rolnych i zdjęć fotograficznych. Z materiału dowodowego wynikało również, że działki z uprawą jabłoni domowej nie były utrzymywane w należyty sposób. Rolniczka posiadała Plan działalności rolnośrodowiskowej opracowany dla jej gospodarstwa na lata 2010-2014, stanowiący podstawę dla realizowanego zobowiązania rolnośrodowiskowego - była świadoma konieczności spełnienia ww. wymogu. Utrzymywanie uprawy w stanie udokumentowanym na zdjęciach szkodziło dalszemu rozwojowi uprawy, zmierzającemu do uzyskania plonów, co w gospodarstwie rolniczki nie zostało osiągnięte w piątym roku uprawy jabłoni. O powyższym świadczyła informacja jednostki certyfikującej z wykazu producentów oraz inspektorów z raportu z kontroli. Wskazać należy, że wymóg w postaci utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów oznacza, iż określona minimalna obsada ma być utrzymywana przez cały okres trwającego zobowiązania. Przepisy nie dopuszczają sytuacji, w której należałoby przyznać przedmiotową płatność rolnikowi mimo nieutrzymywania minimalnej obsady drzew z jakiegokolwiek powodu, w tym okoliczności, na którą rolnik się powoływał zaistnienia siły wyższej w postaci szkód wyrządzonych w uprawie przez dzikie zwierzęta. Zgodnie § 45 pkt 7a rozporządzenia PRS2013 i art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 368 z 23.12.2006, str. 15), kategorie siły wyższej bądź wyjątkowych okoliczności stanowią zagadnienia, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy otrzymanej przez beneficjenta nie jest wymagany, co oznacza, iż organy ARiMR obowiązane są do ich rozpatrzenia w ramach odrębnego postępowania o ustalenie kwoty nienależnie bądź nadmiernie pobranych płatności. W tym miejscu należy wskazać, że na podstawie art. 19 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzające przepisy przejściowe (Dz.U.UE.L.2014.227.1) uchylono rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, lecz stosuje się je nadal do operacji wdrożonych na podstawie programów zatwierdzonych przez Komisję zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1698/2005 przed dniem 1 stycznia 2014 r. Wskazać należy, że na podstawie ww. przepisów organy ARiMR badają udokumentowane przez beneficjentów Programu wyjątkowe okoliczności bądź kategorie siły wyższej, których ocena jest niezbędna dla rozstrzygnięcia o zasadności bądź odstąpieniu od odzyskiwania wypłaconych środków pomocowych za realizację Programu rolnośrodowiskowego. Przepisy te nie stanowią więc podstawy do przyznania pomocy pomimo niespełniania przez beneficjenta warunków koniecznych do jej przyznania bądź niespełniania wymogów związanych z podjętym zobowiązaniem. W postępowaniu o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, okoliczności powyższe pozostają zatem bez wpływu na wynik postępowania, albowiem przyznanie płatności możliwe jest jedynie po spełnieniu określonych warunków i wymogów Programu rolnośrodowiskowego związanych z podjętym zobowiązaniem. Okoliczność, iż na stan drzewek wpływ miała obecność zwierząt na plantacji i wystąpienie chorób, z powodu których część drzewek obumarła, w ocenie Sądu, dla części nasadzonych jabłoni nie stanowiło okoliczności uzasadniającej ich niekwalifikowany charakter. Wobec powyższych rozważań, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne. Sąd uznał, że w sprawie organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło