I SA/Sz 852/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w dniu 21 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek p o s t a n a w i a przywrócić termin do wniesienia skargi. Decyzją z dnia [...] r. nr [....] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję nr [...] z dnia [...] r., którą odmówiono B. K. (dalej: "Skarżąca") umorzenia należności z tytułu składek. Decyzję tę doręczono Skarżącej w dniu 16 kwietnia 2016 r. Pismem z dnia 25 kwietnia 2016 r., uzupełnionym następnie na urzędowym formularzu PPF, Skarżąca zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie o przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (cyt.) "do sporządzenia i złożenia do WSA skargi na decyzję ZUS". W uzasadnieniu Skarżąca wskazała m.in., że brak jej środków na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, sama nie umie sporządzić skargi na decyzję Zakładu, oraz że ze względu na depresję i całkowite załamanie nerwowe nie będzie też w stanie samodzielnie występować przed Sądem. Postanowieniem z dnia [...] r. o sygn. akt I SO [...], referendarz sądowy umorzył postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowił adwokata. Pismem z 27 czerwca 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Sz. poinformowała Sąd, Skarżącą i wyznaczonego adwokata, że pełnomocnikiem z urzędu Skarżącej wyznaczona została adwokat M. M.-W. Pismem z 25 lipca 2016 r., złożonym za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Zakład") najpóźniej w dniu 26 lipca 2016 r. (data z prezentaty Zakładu), pełnomocnik Skarżącej wystąpiła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na opisaną na wstępie decyzję, dołączając do wniosku przedmiotową skargę. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Skarżącej wskazała, że B. K. nie złożyła sama skargi na ww. decyzję Zakładu przede wszystkim z uwagi na swoją nieporadność, a także jej kłopoty natury psychicznej. Skarżąca jest bowiem osobą cierpiącą na zaburzenia psychiczne (depresja umiarkowana), z uwagi na które pozostaje pod opieką lekarza - psychiatry i była nawet kierowana do szpitala psychiatrycznego. Kłopoty psychiczne Skarżącej (depresja, nerwica), występują od czerwca 2013 r., kiedy miał miejsce pożar budynku, w którym zamieszkiwała wspólnie z dziećmi (zajmowała lokal komunalny, który został przez nią wyremontowany i zaopatrzony w niezbędny sprzęt RTV i AGD oraz meble). Na skutek tego zdarzenia Skarżąca straciła cały dorobek życia, musiała wraz z rodziną - trojgiem dzieci, które wówczas pozostawały jeszcze na jej utrzymaniu, zaczynać wszystko od nowa. Sytuacja ta spowodowała załamanie nerwowe, depresję, korzystała wówczas ze wsparcia psychicznego i psychologicznego. Mimo upływu czasu, problemy natury psychicznej nie ustąpiły i Skarżąca nadal pozostaje pod opieką psychiatry. Na dowód powyższego przedłożono zaświadczenie lekarskie z dnia 19 lipca 2016 r. oraz protokół przesłuchania świadka z dnia 21 października 2013 r. Ponadto pełnomocnik wskazała, że Skarżąca, z uwagi na swoją nieporadność i problemy natury psychicznej, nie tylko, że nie potrafiła sporządzić przedmiotowej skargi, a także nie zdawała sobie sprawy z ważności zachowania 30-dniowego terminu na jej złożenie. Wobec braku możliwości samodzielnego sporządzenia i złożenia skargi wystąpiła do Sądu w dniu 28 kwietnia 2016 r. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Powyższą czynność przedsiębrała w okresie na sporządzenie przedmiotowej skargi w przekonaniu o braku uchybienia przepisom. Podkreślono przy tym, że Skarżąca złożyła przedmiotowy wniosek w czasie biegu terminu do wniesienia skargi, a cały pozostały bieg terminu upłynął na realizację tego wniosku. Pełnomocnik wskazała również, że do reprezentacji Skarżącej została wyznaczona 27 czerwca 2016 r., o czym powzięła informację w dniu 29 czerwca 2016 r. Następnie, działając jako pełnomocnik Skarżącej, realną możliwość złożenia skargi uzyskała po zapoznaniu się z wszystkimi materiałami zgromadzonymi zarówno przez Sąd w związku z wnioskiem Skarżącej o pomoc prawną, jak i znajdującymi się w organie administracji, a także po spotkaniu ze Skarżącą, które miało miejsce 19 lipca 2016 r., i uzupełnieniu przez nią niezbędnej dokumentacji. Z uwagi na fakt, że analizy akt sądowych sprawy prowadzonej przez Sąd pod sygn. I SO/Sz [...] pełnomocnik dokonała w dniach 8 i 15 lipca 2016 (dowód w aktach sprawy I SO/Sz [...]), natomiast analizy akt Zakładu w dniu 20 lipca 2016 r. (dowód w aktach administracyjnych), to dopiero od tego momentu mogła podjąć działania w imieniu Skarżącej, tj. przede wszystkim przystąpić do sporządzenia skargi. Pełnomocnik odwołała się przy tym do stanowiska wyrażonego w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 czerwca 2015 r. (sygn. akt II SA/Gl 565/14), które - w jej ocenie - per analogiam winno znaleźć zastosowanie także w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Zakładu wyraził negatywne stanowisko odnośnie do wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Jak wynika z praktyki orzeczniczej sądów administracyjnych i sądów powszechnych, w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu po upływie terminu na wniesienie środka zaskarżenia, pełnomocnik ten wraz z tym środkiem zobowiązany jest złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Przyjmuje się bowiem, że wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Przy czym uznaje się, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia ustaje w momencie, gdy pełnomocnik ma pełną możliwość działania w sprawie. W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego, czyli jeszcze zanim złożona zostanie skarga (vide: M. Niezgódka-Medek [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Kraków 2006, s. 549). Podmiot domagający się od sądu administracyjnego ochrony prawnej może chcieć, aby jego skargę sporządził profesjonalny prawnik i w tym celu w terminie otwartym na wniesienie tej skargi zwrócić się do sądu administracyjnego o przyznanie mu prawa pomocy w tym zakresie. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie będzie miało wtedy również wpływu na bieg terminu do wniesienia tej skargi. Co oznacza, że po ustanowieniu pełnomocnika już po upływie tego terminu konieczne będzie złożenie wraz ze skargą wniosku o jego przywrócenie (vide: A. Nędzarek, Wymogi procesowe wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu przed sądem administracyjnym, ZNSA 2013, nr 2, s. 78). Opisana wyżej sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Skarżąca, w terminie otwartym do wniesienia skargi, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został uwzględniony, w wyniku czego, postanowieniem z dnia [...] r. o sygn. akt I SO [...], ustanowiono dla niej pełnomocnika z urzędu. Ponieważ wyznaczenie pełnomocnika miało miejsce już po upływie terminu do wniesienia skargi (pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Sz. z 27 czerwca 2016 r.), pełnomocnik w dniu 26 lipca 2016 r., za pośrednictwem skarżonego organu, wraz ze skargą złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Jednocześnie podkreślić należy, że Skarżąca dołożyła w ocenie Sądu należytej staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, bowiem jako osoba nieposiadająca szczegółowej wiedzy, w jaki sposób ma samodzielnie napisać skargę, wystąpiła z wnioskiem o pomoc zawodowego prawnika. Już bowiem we wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca zasygnalizowała swoje przekonanie o braku dostatecznej wiedzy pozwalającej jej osobiście sporządzić skuteczną i poprawną pod względem materialnym i formalnym skargę. Mając na względzie powyższe, w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a., uznać należało, że wniosek o przywrócenie terminu wniesiono z zachowaniem ustawowego terminu i innych wymogów proceduralnych przewidzianych w art. 87 § 1-4 p.p.s.a., a Skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Tym samym zgłoszony wniosek należało uwzględnić i przywrócić uchybiony termin.