I SA/Sz 853/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2009 r. wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rozłożenia płatności na raty p o s t a n a w i a: przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych B. K., w związku ze skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w dniu[...] . (data złożenia pisma w urzędzie pocztowym) złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od koszów sądowych. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia o stanie majątkowym, rodzinnym, dochodach a także z oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej wynika, co następuje. B. K. prowadzi gospodarstwo domowe z małżonkiem i dwojgiem uczących się dzieci. Małżonek skarżącej w chwili obecnej przebywa poza domem, odbywa karę pozbawienia wolności w areszcie w B. Skarżąca wskazała, że choruje na depresję, w związku z czym jest niezdolna czasowo do podjęcia pracy (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania Niepełnosprawności w K. z dnia[...] . wydane do [...] r., ze wskazaniem szkolenia w celu zdobycia zawodu i odpowiedniego zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej – w aktach administracyjnych II instancji – k. 4). Skarżąca uzyskuje dochód z tytułu zasiłku chorobowego i zasiłku rodzinnego w łącznej wysokości [...] zł. Skarżąca wskazała, że wydatki związane z kosztami nauki, opłat i wyżywienia przekraczają miesięczny dochód rodziny, wobec tego skarżąca nie jest w stanie uiścić opłaty w kwocie [...] zł. Skarżąca w oświadczeniu majątkowym wymieniła nieruchomość – dom o pow. 60 m kw., działkę gruntu o powierzchni 600 m kw., nie wykazała posiadania wartościowych rzeczy ruchomych (o wartości powyżej 3000 Euro) ani zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie – p.p.s.a) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Należy w tym miejscy wyjaśnić także, iż instytucja przyznania prawa pomocy jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na nadzwyczajne okoliczności np. takie jak stan zdrowia, sytuację osobistą, rodzinną, wiek, zawód nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych – może zwrócić się o dofinansowanie udziału w postępowaniu sądowym przez Skarb Państwa. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Analiza złożonego przez B. K. oświadczenia i znajdujących się w aktach sprawy dokumentów prowadzi do wniosku, że jej wniosek zasługuje na uwzględnienie, skarżąca wykazała bowiem, że jej sytuacja materialna, zdrowotna i rodzinna jest trudna. Skarżąca uzyskuje miesięcznie kwotę ok. [...] zł z zasiłków – socjalnego i rodzinnego, jest osobą niepełnosprawną, niezdolną czasowo do podjęcia pracy (do 31 stycznia 2012 r.). Ze względu na stan zdrowia skarżąca wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji (usług socjalnych, terapeutycznych, rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej). Ponadto, skarżąca nie posiada żadnych oszczędności, ani większego majątku. Wprawdzie we wniosku skarżąca nie wskazała wysokości ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie rodziny, ale z samego zestawienia kwoty środków pieniężnych, jakimi dysponuje, z wysokością należnego wpisu (100 zł) wynika, iż nie stać jej na poniesienie tej opłaty, a także mogących powstać w przyszłości innych kosztów postępowania. Należy mieć także na uwadze, iż wnioskodawczyni ma na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku szkolnym, jej mąż - wpisany w oświadczeniu o stanie rodzinnym jako prowadzący wspólne gospodarstwo domowe - przebywa w areszcie, a więc nie uzyskuje dochodów i nie łoży na rodzinę. Powyższe okoliczności świadczą, że skarżąca jest w niedostatku i nie będzie w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swoich dzieci. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.