I SA/Sz 859/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi L. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych na 2007 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu z siedzibą w S. z dnia [...] nr [...] W dniu 14 maja 2007 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) w S. wpłynął wniosek L.L. o przyznanie płatności na rok 2007. We wniosku producent zadeklarował do płatności działki rolne położone na działkach ewidencyjnych położonych w obrębie K, i W, w gminie S. Łączna powierzchnia działek rolnych zgłoszonych do jednolitej płatności obszarowej (JPO) wynosiła 16,95 ha i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, zwanej płatnością zwierzęcą (PZ) wynosiła 15,17 ha. W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR z siedzibą w S. wydał decyzję nr [...] w sprawie płatności do gruntów rolnych na 2007 r., w której przyznano kwotę jednolitej płatności w wysokości [...], zaś w ramach uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych przyznano kwotę w wysokości [...]. W decyzji tej organ wskazał, że metodą inspekcji terenowej wykryto nieprawidłowości, którym nadano kod DR 10 (grunty nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.) na działkach: nr [...] na powierzchni równej 0,10 ha, na działce nr [...] na powierzchni równej 1,51 ha oraz na działce nr [...] na powierzchni równej 1,62 ha. Organ przyjął zatem na podstawie tego protokołu, że trwałemu wykluczeniu z płatności podlega powierzchnia 3,32 ha oraz, że ewentualne deklarowanie jej w następnych latach będzie traktowane jako celowe działanie producenta, skutkujące wykluczeniem całego wniosku z płatności. W odwołaniu od tej decyzji L.L. podniósł, że czuje się oszukany, gdyż dopiero z karty informacyjnej dołączonej do formularza wniosku o przyznanie płatności na 2008 r. dowiedział się, iż grunty, które posiada są obciążone kodem DR 10 na powierzchni 3,23 ha; potwierdził również, iż nie wszystkie zadeklarowane we wniosku w 2004 r. grunty były prawidłowo użytkowane, ale nikt nie poinformował go o wystąpieniu kodów nieprawidłowości, nawet w decyzjach w sprawach dotyczących płatności za lata 2004, 2005 i 2006. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ww. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 ze zm.) płatności są przyznawane na wniosek rolnika, na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego. Do płatności podstawowych zgodnie z art. 143 b ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria określone w ust. 4, zgodnie z którym jedynie grunty utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r. są uprawnione do objęcia systemem jednolitej płatności obszarowej. W rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. z 2007, Nr 46, poz. 309 ze zm.) w § 4 ust. 1, 2 zostały określone zasady przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, zwanej płatnością zwierzęcą (PZ), m.in. jest to posiadanie przez rolnika w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 do dnia 31 marca 2006 r. bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa jest w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Jak wskazał dalej organ, w wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 11 września 2004 r. stwierdzono na powierzchni 0,10 ha na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie K., na powierzchni 1,51 ha na działce ewidencyjnej nr [...] oraz na powierzchni 1,62 na działce ewidencyjnej nr [...] położonych w obrębie W. brak dobrej kultury rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., w związku z czym zastosowano kod DR 10 sankcjonujący, skutkujący trwałym wykluczeniem działki rolnej z płatności. Producent rolny otrzymał protokół z kontroli na miejscu, w którym zostały przedstawione stwierdzone powierzchnie, wraz z kodami błędów i opisem tych kodów. Jednocześnie, strona potwierdziła w odwołaniu, iż na gruntach rolnych występowały nieprawidłowości i stan ich nie odzwierciedlał deklaracji wpisanej do wniosku o przyznanie płatności. Wnioskodawca podpisując wniosek oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objęte wnioskiem o przyznanie płatności. Według organu, strona dysponowała dokumentami i wiedzą, iż działki ewidencyjne o nr [...]- obręb K. oraz nr [...]- obręb W. nie kwalifikują się do płatności podstawowych zgodnie z art. 143 b ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. Dalej, organ przedstawił szczegółowy sposób wyliczenia płatności do JPO i PZ . Jak wskazał organ, stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha uprawy w 2007 r. wynosi [...]. Powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 16,95 ha. Powierzchnia deklarowana kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 16,95 ha. Powierzchnia, co do której została naliczona jednolita płatność obszarowa wynosi 13,72 ha. Początkowa kwota jednolitej płatności obszarowej wynosiła [...]. Kwota płatności została pomniejszona ze względu na stwierdzone różnice pomiędzy powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli na miejscu o kwotę [...], czyli dwukrotnie stwierdzoną różnicę (2 * 3,23 ha * [...]). Z uwagi na to, iż różnica w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych podczas postępowania administracyjnego dla uzupełniającej płatności obszarowej wyniosła 23,54% i przekroczyła 3 % nieprawidłowości, przyznana płatność została pomniejszona o kwotę dwukrotnie stwierdzonej różnicy, zgodnie z art. 138 pkt. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystywania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców. Kwota do wypłaty, po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń jednolitej płatności obszarowej, wyniosła [...]. Dokonując obliczenia PZ organ wskazał, iż stawka uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, zwanej płatnością zwierzęcą do 1 ha uprawy w 2007 r. wynosiła [...]. Powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 do płatności zwierzęcej wynosiła 15,17 ha. Powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wynosiła 13,56 ha. Na podstawie informacji zawartych w rejestrze zwierząt oznakowanych wyliczona liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe wynosi 4,55 DJP. Po uwzględnieniu warunków przyznania płatności zwierzęcej, o których mowa jest w § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.), powierzchnia, co do której została naliczona płatność wyniosła 13,56 ha. Początkowa kwota uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych wynosiła [...]. Kwota płatności została pomniejszona ze względu na stwierdzone różnice pomiędzy powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli na miejscu o kwotę [...], czyli dwukrotnie stwierdzoną różnicę (2 * 1,61 ha * [...]). Różnica w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych podczas postępowania administracyjnego dla uzupełniającej płatności obszarowej wyniosła 11,87%. Wobec powyższego organ, opierając się na przepisie art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników stwierdził, iż kwota do wypłaty, po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, wyniosła [...]. Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy stwierdził, iż nie doszło do naruszenia przez organ I instancji przepisów materialnych i proceduralnych, a zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarżący podniósł, że nie posiadał wiedzy o stwierdzonych nieprawidłowościach i ustalonym przez organ kodzie DR 10, co skutkowało składaniem przez niego w kolejnych latach analogicznych wniosków o dopłaty. Ponieważ organ za lata 2005, 2006, zgodnie z jego wnioskiem przyznawał mu dopłaty i dopiero w 2007 r. stwierdził brak dobrej kultury rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., skarżący uznał, że przeprowadzona w odpowiednim terminie przez organ weryfikacja złożonego za 2004 r. wniosku, zapobiegłaby powtarzaniu tego samego błędu przez kolejne lata, i że winę w tym zakresie ponosi organ a nie skarżący, który zakładał, że istniejące w obrocie prawnym decyzje o przyznaniu mu płatności na rok 2005, 2006 są prawidłowe. Odnośnie do zaskarżonej decyzji skarżący podniósł trzy zarzuty: zakwestionował prawidłowość twierdzenia organu, że we wrześniu 2007 r. składał w organie wyjaśnienia, że decyzja organu I instancji została podpisana przez kierownika tegoż organu, oraz że protokół z kontroli na miejscu w dacie jego sporządzenia i zapoznania się z nim przez stronę zawierał opis kodu stwierdzonych nieprawidłowości i ich konsekwencji. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 10 października 2009 r. organ zawiadomił Sąd o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej skarżącemu płatności na 2006 r. W związku z tym, postanowieniem z dnia 21 października 2008 r., Sąd zawiesił postępowanie - na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - wskazując w jego uzasadnieniu, że kwestia wielkości przyznanych skarżącemu w 2006 r. płatności bezpośrednich do gruntów implikuje w rozstrzygnięcie dotyczące kolejnego roku 2007, tym bardziej, że dane zawarte we wnioskach za 2006 i 2007 r. są identyczne. Następnie, organ poinformował Sąd, że w dniu 30 sierpnia 2010 r. Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją nr [...] stwierdził nieważności decyzji przyznającej skarżącemu na 2006 r. płatność bezpośrednią do gruntów rolnych. Organ dodał, że decyzja ta jest ostateczna. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w toku postępowania nadzwyczajnego ustalono - na podstawie protokołu kontroli oraz ortofotomapy - że zadeklarowana przez producenta działka nr [...] mogła być w całości kwalifikowana do płatności, natomiast z działki o nr [...] należało wykluczyć jedynie powierzchnię budynków oraz nieużytków, a do pozostałej powierzchni przyznać płatność. Ponieważ na dzień wydania przez Kierownika Biura Powiatowego w S. decyzji w sprawie przyznania płatności na 2006 r. organ ten był w posiadaniu wskazanych dokumentów, Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uznał, że decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa i na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. stwierdził jej nieważność. Z uwagi na ustanie przesłanki zawieszenia postępowania sądowego, Sąd postanowieniem z dnia 5 listopada 2010 r., podjął zawieszone postępowanie sądowe. Pismem procesowym z dnia 12 listopada 2010 r. skarżący odniósł się do decyzji organu z dnia [...] zgadzając się z treścią takiego rozstrzygnięcia i dodał, że w latach 2008, 2009 i 2010 poniósł stratę na zasadzie utraconego dochodu w postaci płatności, rezygnując ze składania wniosków o płatności. Na rozprawie w dniu 12 stycznia 2011 r. pełnomocnik Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznała, że działka o nr [...] i część działki o nr [...] zostały błędnie oznaczone kodem DR 10 i, wobec tego, wniosła o uwzględnienie skargi z tej przyczyny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c tej ustawy.) Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. art. 7, 75 76 i 77 Kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z tymi przepisami, organy administracji publicznej, prowadząc postępowanie administracyjne zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7) oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1). Wśród dowodów, które organy te zobowiązane są brać pod uwagę z urzędu są dokumenty urzędowe (art. 76), a szczególności te znane organom z urzędu (art. 77 § 4). W sprawie tej, Kierownik Biura Powiatowego Agencji dla powiatu s. z siedzibą w S. na dzień wydania swojej decyzji był w posiadaniu dokumentu urzędowego, tj. ortofotomapy, z której powinien był skorzystać przy rozpatrywaniu sprawy L.L. czego nie uczynił. W wyniku tego zaniechania nie wyjaśnił, czy grunty zgłoszone do płatności przez skarżącego na dzień 30 czerwca 2003 r. były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej i wobec tego, w sposób nieuprawniony zastosował do zgłoszonych przez skarżącego gruntów kod DR 10, skutkujący trwałym (do 2013 r.) wyłączeniem gruntów z płatności pomocowych. Podobnie, rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym, z tego dokumentu urzędowego także nie skorzystał Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wskutek tych zaniechań oba te organy nie wyjaśniły w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy, co skutkowało pozbawieniem skarżącego części należnych mu dopłat. Okoliczność tę potwierdza także treść ww. decyzji z dnia [...] nr [...] Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, którą organ ten stwierdził nieważności decyzji przyznającej skarżącemu na 2006 r. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że zadeklarowana przez producenta działka nr [...] mogła być w całości kwalifikowana do płatności, natomiast z działki o nr [...] należało wykluczyć jedynie powierzchnię budynków oraz nieużytków, a do pozostałej powierzchni przyznać płatność. Te ustalenia organu wynikają z analizy ortofotomapy, aktualnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Mając zatem na uwadze podniesione wyżej okoliczności, wobec tego, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji dla powiatu s. z siedzibą w S. z dnia [...] nr [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego określonych w art. art. 7, 75 76 i 77 Kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to należało - na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - uchylić zaskarżoną decyzję oraz ww. decyzję organu I instancji. Na podstawie przepisu art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wskazuje, iż konieczne w dalszym postępowaniu prowadzonym w tej sprawie będzie uwzględnienie zapisu ortofotomapy obejmującego działki zgłoszone do płatności bezpośrednich przez skarżącego.