I SA/Sz 86/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2009 r. wniosku "P." Spółki z o.o. z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] nr [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za m-ce VIII, IX, X 2005 r. oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego p o s t a n a w i a: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...] zł Skarżąca P. z o.o., w związku ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 maja 2009 r. sygn. akt I SA/Sz 86/08 w sprawie ze skargi na wyżej opisaną decyzję, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału [...] . ustalony został wpis od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł. W złożonym na urzędowym formularzu PPPr wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka wskazała, że jej działalność gospodarcza obejmuje wynajem nieruchomości na własny rachunek. Spółka w chwili obecnej nie posiada środków finansowych pozwalających na uiszczenie kosztów sądowych. Działalność gospodarcza w praktyce nie jest prowadzona z powodu braku kapitału, zablokowanych rachunków bankowych oraz prowadzonego postępowania egzekucyjnego związanego z zaskarżoną decyzją. Skarżąca nie zatrudnia w chwili obecnej żadnych pracowników, nie korzysta z usług księgowych, a wszystkimi sprawami, związanymi z zaskarżaniem decyzji podatkowych, zajmuje się prezes zarządu A. M.. Spółka nie dysponuje żadnym majątkiem trwałym jak i obrotowym. Na rachunku bankowym brak jest środków finansowych i jest on zablokowany przez egzekucje urzędu skarbowego. Wskazano także, że obecnie działalność Spółki ogranicza się właściwie wyłącznie do walki o uchylenie, zdaniem strony, niesprawiedliwych decyzji podatkowych wydanych przez Urząd Kontroli Skarbowej, utrzymanych następnie decyzją Dyrektora Izby Skarbowej. W oświadczeniu o stanie rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku skarżąca wpisała rachunek prowadzony w Banku [...] S.A. i podała, że jego saldo wynosi 0 zł. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów, w tym między innymi wyciągów z rachunku bankowego, skarżąca nadesłała oświadczenie z dnia 22 września 2009 r., iż nie posiada środków pieniężnych na koncie bankowym, a także, iż rachunek bankowy, podany we wniosku, został zablokowany przez bank, ze względu na brak wpływu środków, tym samym Spółka nie jest w stanie sporządzić wyciągu za wymagany okres. Odnośnie żądania wykazania nie uzyskiwania przychodów w okresie od stycznia do września 2009 r. i przedstawienia deklaracji miesięcznych CIT 2 za ten okres, skarżąca wyjaśniła, że z powodu braku ustawowego obowiązku takich deklaracji nie składała, ponadto w okresie tym nie prowadziła działalności gospodarczej. Z przedłożonego odpisu deklaracji CIT 8 za 2008 r. (wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym), wynika, że za ubiegły rok podatkowy skarżąca zadeklarowała przychody w kwocie 0 zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie 0 zł, dochód w kwocie 0 zł. Spółka dodatkowo oświadczyła także, że w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 22 września 2009 r., nie były ponoszone żadne wydatki związane z jej funkcjonowaniem, nie była prowadzona działalność gospodarcza. Nadesłano także, sporządzone przez Naczelnika Drugiego Urzędu zestawienie tytułów i stanu zadłużenia Spółki wynoszące na dzień 22 października 2009 r. [...] zł (w tym należności główne i odsetki) Ponadto Spółka oświadczyła, że do dnia 22 września 2009r. nie był składany wniosek o upadłość bądź likwidację. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej jako u.p.s.a. - Sąd może, na wniosek strony, przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku częściowego przyznania prawa pomocy, o które wnioskuje skarżąca, prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 cytowanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż każdy kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Do tych kosztów zalicza się opłaty sądowe stanowiące dochód budżetu państwa i zwrot wydatków (art. 211 i 212 cytowanej ustawy). Ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania sądu (referendarza sądowego), lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. Analizując przesłanki, zawarte w powołanych przepisach, nie sposób pominąć oceny specyfiki działalności podmiotu składającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Nieodłącznym elementem działalności gospodarczej jest ryzyko z nią związane, w tym ryzyko sporów - także sądowych, na które to spory powinny zostać zabezpieczone fundusze - w rozmiarach adekwatnych do wielkości prowadzonej działalności gospodarczej. Nieprzewidywanie konieczności ponoszenia kosztów sporów, w tym sporów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, kiedy spory powstały w okresie aktywności gospodarczej, nie powinno powodować konieczności pokrywania tych kosztów z budżetu państwa, zamiast przez skarżącą. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą w większym rozmiarze powinien uwzględniać w procedurze planowania wydatków także potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnego postępowania i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r. sygn. FZ 463/04, nieopubl.). Skarżąca wykazała w sposób wystarczający, że nie dysponuje w chwili obecnej środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sprowadzających się na obecnym etapie do wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł. Spółka nie prowadzi bowiem w chwili obecnej działalności gospodarczej, nie posiada majątku trwałego ani obrotowego. Należy stwierdzić, iż okoliczności te uzasadniają przyznanie prawa pomocy, ale w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu, jedynie w kwocie ponad [...] zł. Zdaniem rozpoznającego wniosek referendarza sądowego, skarżąca nie spełnia przesłanek do uzyskania całkowitego dofinansowania jej udziału w sprawie przez budżet państwa. Powyższa ocena wynika z tego, iż Spółka prowadziła działalność gospodarczą, w wyniku której powstawały należności pieniężne w znacznych rozmiarach, o czym świadczy wielkość przedmiotu sporu ([...] zł). W świetle powyższych rozważań, skarżąca nie może skutecznie domagać się zwolnienia od poniesienia pełnych kosztów sądowych, występujących w jej sprawie, w sytuacji, gdy podczas prowadzenia działalności gospodarczej, osiągała znaczne obroty - czego wyrazem była wartość przedmiotu sporu występująca w sprawie oraz wykazywane nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w znacznej wysokości, zmierzające do ewentualnego uzyskania zwrotu podatku od towarów i usług. Warto podkreślić, że w interesie spółki powinno być zgromadzenie środków finansowych umożliwiających rozpoznanie sprawy przez Sąd, a w chwili obecnej, w interesie jedynego członka zarządu Spółki. Środki takie powinny być zebrane poprzez zarezerwowanie, na ewentualne spory sądowe, części osiąganych wcześniej dochodów, natomiast konsekwencje niedochowania tego obowiązku nie mogą obciążać budżetu sądu i budżetu państwa. Interes wymiaru sprawiedliwości wymaga zatem, żeby skarżąca w postępowaniu sądowym ponosiła stosowne koszty, w tym uiszczała należne opłaty nawet częściowo - jeżeli nie wypełnia ona warunków wymaganych przez prawo dla otrzymania zwolnienia w całości. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że Spółka należny wpis od skargi w kwocie [...] zł uiściła, pomimo tego, że na wcześniejszym etapie postępowania, składając wniosek o zwolnienie od kosztów również twierdziła, że nie posiada środków pieniężnych a tak znaczne środki pieniężne była w stanie wygospodarować. W tej sytuacji, należało przyjąć zatem, że zdobycie kwoty [...] zł, (stanowiącej – zgodnie z wolą ustawodawcy- podstawową kwotę wpisu stałego w sprawach podatkowych) przez członka zarządu Spółki, nie będzie stanowić nadmiernej uciążliwości, zwłaszcza że rozłożone w czasie postępowanie sądowadministracyjne stwarzało szanse zgromadzenia takiej kwoty. Mając na względzie powyższe, a także realizując postulat zapewnienia stronie dostępu do Sądu, należało, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 §1 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 1 u.p.p.s.a. orzec, jak w sentencji.