I SA/Sz 866/04

r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Marian Jaździński Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant st.sekr. Gabriela Porzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2005 r. sprawy ze skargi T. A. – Z. T.- P. "A" w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [..]. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o d d a l a skargę Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej , na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] r. Nr [...] odmawiającą uchylenia w trybie art. 253 Ordynacji podatkowej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] r. Nr [...], z uwagi na niespełnienie przesłanki ważnego interesu strony i interesu publicznego. Jak wynika z uzasadnienia powołanego na wstępie rozstrzygnięcia, Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 70 ust. 3 Prawa celnego wymierzył T. A., właścicielowi Z T-P "A" opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości celnej towaru nie zgłoszonego do odprawy celnej, którą to decyzję w wyniku wniesionego odwołania Prezes Głównego Urzędu Ceł , decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy. Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż powyższe decyzje "wymiarowe" były przedmiotem kilku postępowań wszczynanych przez stronę w trybie nadzwyczajnym, tj. o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 i 8 kpa, stwierdzenie ich nieważności w trybie art. 247 Ordynacji podatkowej, uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 253 Ordynacji podatkowej oraz postępowań sądowo-administracyjnych. Między innymi pismem z dnia 14 października 1999 r. T. A. złożył wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] 1993 r. oraz z dnia [...] r. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją Nr [...] z dnia [...] r., na podstawie art. 248 § 1 i art. 249 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...] z dnia [...] r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Pismem z dnia 4 kwietnia 2000 r. pełnomocnik strony wniósł odwołanie podnosząc, iż decyzja organu pierwszej instancji narusza art. 289 Kodeksu celnego. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją Nr [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie pismem z dnia 4 sierpnia 2000 r. pełnomocnik strony wystąpił o zmianę decyzji ostatecznej Prezesa Głównego Urzędu Ceł Nr [...] z dnia 3 lipca 2000 r. w trybie art. 253 Ordynacji podatkowej. Po rozpatrzeniu ww. wniosku Prezes GUC decyzją z dnia [..] r. Nr Nr [...] odmówił zmiany decyzji z dnia [...] r. W wyniku wniesionego odwołania od powyższej decyzji, Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] r., którą to decyzję strona zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 15 listopada 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt V SA 3223/01) uchylił decyzję Prezesa GUC z dnia [...] r. Nr [...] odmawiającą ostatecznie uchylenia w trybie art. 253 Ordynacji podatkowej decyzji ostatecznej z dnia [...] r. Sąd stwierdził, iż wniosek skarżącego o zmianę w trybie art. 253 Ordynacji podatkowej decyzji ostatecznej Prezesa Głównego Urzędu Ceł Nr [...] nie został prawidłowo rozpatrzony, bowiem organ celny nie dokonał ustaleń i oceny możliwości wzruszenia decyzji ostatecznej dotyczącej wymiaru opłaty manipulacyjnej ze względu na wskazany w art. 253 Ordynacji podatkowej interes publiczny lub ważny interes podatnika. W związku z powyższym wyrokiem została wydana w dniu [...] r. decyzja Nr [...], w której Dyrektor Izby Celnej po przeprowadzeniu postępowania w zakresie istnienia ważnego interesu strony lub interesu publicznego stwierdził brak przesłanek do przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. /dotyczącej wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej/. Organ celny wskazał, iż, w przedmiotowej sprawie nie można doszukać się interesu publicznego, w sytuacji gdy działania strony mogły doprowadzić do uszczuplenia należności publicznoprawnych. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, również, że powoływanie się na ważny interes podatnika w sytuacji gdy podmiot działał na niekorzyść Skarbu Państwa jest nieuzasadnione. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik strony ponownie zażądał jej zmiany w trybie art. 253 Ordynacji podatkowej podnosząc zarzuty dotyczące ustaleń organu celnego dokonanych w postępowaniu celnym, dotyczące zasadności nałożenia na T. A. opłaty manipulacyjnej dodatkowej wobec tego, iż prawomocnym wyrokiem karno - skarbowym z dnia [...] r. (sygn. akt IV Ka [...]) zatrudniony w firmie "A" kierowca został uznany za niewinnego popełnienia przestępstwa polegającego na wprowadzeniu na polski obszar celny towaru nie zgłoszonego do odprawy celnej. Zdaniem pełnomocnika działania organów celnych naraziły stronę na bardzo duże szkody materialne i przyczyniły się do utraty zaufania do organów władzy publicznej i w tym należy upatrywać naruszenia interesu publicznego jak i ważnego interesu strony. Dyrektor Izby Celnej rozpatrzył powyższe zarzuty i wskazał w uzasadnieniu powołanej na wstępie decyzji z dnia 23 września 2004 r., iż organy celne, będąc związane oceną prawną wynikającą z wyroku NSA z dnia 15 listopada 2002 r., rozważyły możliwość uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 253 Ordynacji podatkowej i słusznie nie dopatrzyły się naruszenia interesu publicznego ani ważnego interesu strony, w sytuacji gdy działania strony mogły doprowadzić do uszczuplenia należności publicznoprawnych. Jego zdaniem powoływanie się na ważny interes strony w sytuacji gdy podmiot działa na niekorzyść państwa jest nieuzasadnione. Organ wskazał również, iż postępowanie prowadzone w trybie art. 253 Ordynacji podatkowej jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzyganie sprawy lecz weryfikacja już wydanej decyzji ostatecznej z punktu widzenia interesu publicznego i ważnego interesu strony. Organy celne nie musiały przeprowadzać postępowania zmierzającego do wykazania zasadności wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, ale ocenić czy okoliczności przywołane przez stronę są przesłankami do przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej. Dyrektor Izby Celnej nie zgodził się ze stanowiskiem strony, iż ustalenia dokonane w postępowaniu karnym skarbowym, między innymi dotyczące uniewinnienia kierowcy od zarzutu nielegalnego sprowadzenia towaru na polski obszar celny, wskazują na wady postępowania celnego, powodujące negatywne skutki dla przewoźnika T. A., w postaci szkody materialnej co stanowiłoby o naruszeniu jego ważnego interesu lub interesu publicznego. Organ celny stwierdził, iż opłata manipulacyjna jest skutkiem działania niezgodnego z prawem celnym i pobierana jest niezależnie od winy oraz odpowiedzialności przewidzianej w kodeksie karnym skarbowym. Dlatego w przedmiotowej sprawie ustalenia dokonane w postępowaniu karnym skarbowym nie mają wpływu na rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy, uznał, iż skoro w świetle obowiązujących przepisów prawa celnego, a także utrwalonego orzecznictwa NSA istniały podstawy do wymierzenia T. A. opłaty manipulacyjnej dodatkowej, to nie leżało w interesie publicznym zwalnianie strony z tej odpowiedzialności. Ważnego interesu strony nie należy się upatrywać w ponoszonych stratach materialnych oraz utracie zaufania do organów publicznych. Dyrektor Izby Celnej podniósł także, iż każda osoba zobowiązana do uiszczenia należności publicznoprawnych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą musi godzić się z koniecznością zmniejszenia osiąganych korzyści, a więc działaniem wbrew swojemu interesowi. Każde działanie niezgodne z prawem, następnie ujawnione, powoduje negatywne skutki dla interesu strony. W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik T. A. zarzucił organom celnym naruszenie art. 253 Ordynacji podatkowej przez błędne przyjęcie, iż w sytuacji skarżącego nie występują znamiona interesu publicznego lub ważnego interesu strony, a także art. 194 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, iż ustalenia sądu powszechnego nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Zdaniem pełnomocnika ukaranie właściciela środka transportu rujnującą go finansowo karą za czyn, którego nie popełnił osobiście, nie da się pogodzić z obowiązującym w demokratycznym państwie porządkiem prawnym. Pełnomocnik powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 1994 r., sygn. akt U 7/93, stwierdził, iż nie wolno stosować sankcji karnych z pominięciem winy i dlatego przepis art. 70 ust. 3 prawa celnego jest niezgodny z konstytucją. W świetle tego zastosowanie art. 253 Ordynacji podatkowej było zasadne gdyż zarówno w interesie publicznym jak i w interesie strony było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, która rażąco narusza podstawowe prawa człowieka i obywatela. Zdaniem strony również stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach o sygn. akt V SA 1071/02 z dnia 3 czerwca 2003 r., V SA 4371/00 z dnia 28 sierpnia 2001 r., w których wyrażono ogólny pogląd, że opłata manipulacyjna dodatkowa nie może być wymierzana w przypadkach kiedy Skarb Państwa nie ponosi żadnej straty, przemawia za uchyleniem przedmiotowej decyzji. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Odnośnie stwierdzenia pełnomocnika, iż przedmiotową decyzję należy usunąć z obiegu, gdyż przepis art. 70 ust. 3 Prawa celnego w odczuciu strony był niekonstytucyjny, organ wskazał, iż Trybunał w powołanym wyroku z 1 marca 1994 r. nie wypowiadał się co do zgodności tego przepisu z Konstytucją, a jedynie kwestionował stawki opłaty manipulacyjnej określone w przepisach rangi rozporządzenia, z przekroczeniem zakresu upoważnienia ustawowego, a pobierane za niewykonanie w terminie obowiązków celnych, ale w oparciu o inną podstawę prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Jedną z ogólnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznych (art. 128 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Dz.U. Nr 137, poz. 926, ze zm.) Oznacza to, iż decyzje ostateczne mogą być zmienione lub uchylone tylko wówczas, gdy wynika to wprost z przepisów Ordynacji podatkowej. Między innymi na mocy art. 253 Ordynacji podatkowej organ administracji państwowej, który wydał decyzję ostateczną, może ją uchylić lub zmienić, o ile na jej mocy żadna ze stron nie nabyła prawa. Przesłanką do takiego rozstrzygnięcia jest interes publiczny lub ważny interes strony i nie ma znaczenia czy decyzja ostateczna jest wadliwa, czy też nie. Należy jednak mieć na uwadze, że w tym postępowaniu jego przedmiotem nie są zarzuty badane w trybie odwoławczym, ale tylko dwie ww. podstawy. Co prowadzi do wniosku, że postępowanie prowadzone w tym trybie ma za przedmiot nową sprawę – albo ocenę, czy istnieją podstawy do wprowadzenia do dotychczasowego rozstrzygnięcia jakiś zmian, albo ustalenie, czy istnieją podstawy prawne i faktyczne do usunięcia decyzji z obrotu prawnego. Z omawianego przepisu wynika także, iż to do organu orzekającego w sprawie należy ocena, czy w konkretnej sprawie interes publiczny lub ważny interes strony przemawia za wzruszeniem decyzji ostatecznej, co oznacza, iż decyzja wydana w tym trybie ma charakter uznania administracyjnego. Zatem organ może, ale nie musi uchylić decyzji ostatecznej nawet przy ustaleniu ważnego interesu strony czy interesu publicznego. Ocena, czy przesłanki uchylenia (zmiany) istnieją musi być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie materiału dowodowego, przy czym strona wnioskująca o uchylenie decyzji (zmianę) nie jest zwolniona ze współdziałania w tym zakresie z organem, tj. od wskazania na czym jej ważny interes lub interes publiczny polega. W związku z tym, w niniejszej sprawie sądowa kontrola legalności decyzji wydanej na podstawie art. 253 Ordynacji podatkowej sprowadza się jedynie do zbadania, czy organy celne uznania administracyjnego nie przekroczyły, wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych. Sąd stwierdził, że w toku postępowania w niniejszej sprawie organy celne podjęły niezbędne kroki do wyjaśnienia, czy za uchyleniem decyzji ostatecznej z dnia 3 lipca 2000 r. przemawia interes publiczny lub ważny interes strony, zatem ocenę tą uznać należy za prawidłową i zgodną z art. 253 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bowiem, że organy orzekające, rozpatrując sprawę w świetle przesłanek określonych w omawianym art. 253 Ordynacji podatkowej, w oparciu o zebrany i rozważony materiał dowodowy doszły do słusznego przekonania, iż ani ważny interes strony ani interes publiczny nie przemawiają za potrzebą uchylenia decyzji ostatecznej odmawiającej wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 23 kwietnia 1993 r. oraz poprzedzającej jej decyzji z 27 lipca 1993 r. Organy przekonująco uzasadniły swoją decyzję, ustosunkowując się do podniesionych przez stronę okoliczności i odwołując się do oceny sprawy, zarówno w aspekcie interesu publicznego jak i ważnego interesu strony. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia powołanego w skardze przepisu art. 194 Ordynacji podatkowej, polegającego na pominięciu przez te organy w tym postępowaniu dowodu w postaci prawomocnego wyroku karno-skarbowego, który, w ocenie skarżącego winien mieć wpływ na odpowiedzialność skarżącego za niezgłoszenie towaru do odprawy celnej i obciążenie go opłatą manipulacyjną, co zdaniem strony naruszyło ważny jej interes i interes publiczny. Zarzut ten oraz towarzysząca mu argumentacja poparta przytoczonymi przez pełnomocnika skarżącego orzeczeniami trybunału Konstytucyjnego i NSA, nie uwzględnia specyfiki omówionego wyżej postępowania prowadzonego w trybie art. 253 Ordynacji podatkowej i nie może mieć znaczenia w rozpoznawanej sprawie. W istocie bowiem skarżący domaga się ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, co, o czym była mowa wyżej i jak słusznie zauważyły organy celne, w niniejszej sprawie nie jest możliwe. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i dlatego stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł, jak w sentencji.