I SA/Sz 866/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2010 r. wniosku S.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.K. i A.Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za VI, X, XII 2005 r., I - VIII 2006 r., VIII 2007 r. wraz z odsetkami oraz odpowiedzialności osób trzecich za zaległości w tym podatku z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym Skarżący S.K., wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 1 grudnia 2009 r. skarżący jest zobowiązany do uiszczenia solidarnie z A.Z. wpisu od skargi w łącznej wysokości 2890 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Skarżący wskazał, że jest żonaty z E.K. i ma dwoje dzieci w wieku 10 i 14 lat. Między małżonkami została zniesiona wspólność majątkowa małżeńska. Skarżący mieszka z rodziną w domu stanowiącym własność matki skarżącego. W domu tym mieszka także matka skarżącego oraz siostra z mężem i synem. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości ani wartościowych ruchomości. Małżonka skarżącego również nie posiada nieruchomości ani wartościowych ruchomości. Ponadto wskazał, że jest wspólnikiem Spółki jawnej "A" i posiada w niej 50 % udziałów oraz 3 % udziałów w spółce cywilnej "T", obie spółki nie przynoszą dochodów. Skarżący podał, że nie uzyskuje dochodów z działalności gospodarczej, a jego małżonka z umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 2000 zł brutto miesięcznie. Do wniosku skarżący załączył: 1. kserokopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2008 PIT-36L i PIT/B, w którym S.K. zadeklarował przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 14.347,31 zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości 13.447,03 zł i dochód w wysokości 900,28 zł. 2. kserokopię aktu notarialnego z dnia 30 grudnia 2004 r., stanowiący umowę rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) wezwaniem z dnia 14 grudnia 2009 r. zobowiązano skarżącego do nadesłania, w terminie 10 dni od doręczenia wezwania, wykazu miesięcznych wydatków na konieczne utrzymanie rodziny wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z dwóch ostatnich miesięcy, wykazu posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych (w tym lokat) oraz wyciągów z ich stanem za okres od 14 września 2009 r. do 14 grudnia 2009 r., wyciągu z prowadzonej ewidencji dla potrzeb rozliczenia przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodów (straty) lub obrotów związanych z działalnością gospodarczą skarżącego z okresu ostatnich trzech miesięcy lub odpisów składanych deklaracji dla potrzeb miesięcznego rozliczenia podatku dochodowego i podatku VAT z ostatnich trzech miesięcy z potwierdzeniem ich złożenia w urzędzie skarbowym lub zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego, iż skarżący od 1 stycznia 2009 r. do 30 listopada 2009 r. nie uzyskał dochodu podlegającego opodatkowaniu, zaświadczenia pracodawcy małżonki skarżącego o wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia z ostatnich sześciu miesięcy, odpisu rocznego zeznania podatkowego małżonki za 2008 r. wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy czy skarżący i jego rodzina korzystali bądź korzystają w bieżącym roku z pomocy społecznej, czy ubiegali się o jej przyznanie, dodatkowego oświadczenia skarżącego o formie pomocy udzielanej przez siostrę i matkę skarżącego na bieżące utrzymanie, jeśli skarżący otrzymuje środki pieniężne, to należy wskazać w jakiej wysokości. Skarżący w zakreślonym terminie, ani też dotychczas nie wykonał powyższego zobowiązania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialno-bytowej jest jedynym, na podstawie którego oceniana jest zdolność osoby fizycznej do poniesienia związanych ze sprawą kosztów, przy czym to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Ocena zaś spełnienia tych przesłanek została pozostawiona uznaniu Sądu (referendarza sądowego) rozpoznającemu wniosek. Należy także wskazać, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, na podstawie powyższych kryteriów (w odniesieniu do sytuacji materialnej wnioskodawcy) wysokość wpisu ma znaczenie i jest uwzględniana w ramach wszystkich obciążeń finansowych oraz możliwości ich uiszczenia przez stronę bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Od wysokości wpisu, co do zasady zależy też wola strony do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednakże wysokość wpisu od skargi nie stanowi bezpośredniej i jedynej przesłanki ubiegania się o dofinansowanie udziału strony w postępowaniu sądowym. Strona ma bowiem wykazać, że ze względu na jej sytuację finansową, partycypowanie w kosztach sądowych jest obiektywnie niemożliwe. Skarżący w swoim wniosku złożonym na PPF, powołał się na swoją trudną sytuację finansową, wynikającą z braku dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej i utrzymywanie się czteroosobowej rodziny z dochodu małżonki w wysokości 2000 zł brutto i dzięki pomocy najbliższej rodziny, brak oszczędności i majątku (rodzina skarżącego mieszka u jego matki). Powyższe informacje okazały się niewystarczające do jednoznacznej oceny sytuacji finansowej skarżącego i jego możliwości wywiązania się z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, z tego względu, do dokładnego wyjaśnienia tej sytuacji i możliwości płatniczych skarżącego jego rodziny, miało się przyczynić skierowane do niego wezwanie, dotyczące m.in. wysokości dochodów skarżącego z działalności gospodarczej, ponoszonych wydatków na bieżące utrzymanie rodziny, posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych oraz ich stanu. Uprawnienie Sądu (referendarza sądowego) do żądania ujawnienia takich informacji wynika wprost z przepisów prawa – art. 255 p.p.s.a. oraz przepisu § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (DZ. U. Nr 227, poz. 2245). Konieczność przedstawienia konkretnych danych, dotyczących sytuacji majątkowej wnioskodawcy podyktowane jest wyjątkowym charakterem instytucji, wynikającym z zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania, związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, musi zatem liczyć się z określoną, prawnie uregulowaną, ingerencją w sferę jego prywatności. Nieustosunkowanie się do wezwania, powoduje, że brak jest uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, iż wnioskodawca wykazał, iż spełnił warunki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tej sytuacji, ze względu na wyjątkowy charakter prawa pomocy, finansowanego ze środków publicznych, wniosek nie może zostać załatwiony pozytywnie, gdyż mogłoby to prowadzić do nadużycia omawianej instytucji. Wobec powyższego, uznając że S.K. nie wykazał, aby spełniał ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania ze zwolnienia od kosztów sądowych, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.