I SA/Sz 866/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z C o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące VII, VIII, IX, X, XI, i XII 2005 r. p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...] zł, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Z C, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie [...] zł, od wniesionej skargi na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku skarżący podał, że nie pracuje, utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie otrzymuje żadnych środków finansowych z tytułu dywidend, tantiem itp. Ponadto skarżący wskazał, że wskutek podjętych działań przez urząd celny w Szczecinie został pozbawiony wszystkich możliwości w zakresie zdobywania środków z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, stosunku pracy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że jest rozwiedziony i nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żadnym członkiem rodziny bądź osobą trzecią. W oświadczeniu majątkowym zaś, że nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, zasobów pieniężnych. Do wniosku skarżący załączył: - kopię decyzji Prezydenta Miasta Szczecin z [...] r. przyznającej skarżącemu prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 4 sierpnia 2011 r. w kwocie [...]zł; - kopię zawiadomienia o zajęciu przez organ egzekucyjny rachunku bankowego skarżącego w [...] Bank SA z 1.06.2007 r. na kwotę [...]zł; - kopię zawiadomienia o zajęciu przez organ egzekucyjny udziałów o wartości [...]zł w T Sp. z o.o. na kwotę [...]zł; - kopie czterech postanowień organów egzekucyjnych z dnia [...]r., 27.06.2011 r., [...]r., [...]r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z dnia 30 listopada 2011 r., wystosowanego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie oraz dokumenty źródłowe dotyczące jego sytuacji materialnej i rodzinnej. I tak w oświadczeniu z dnia 15 grudnia 2011 r., wyjaśnił, że nie prowadzi z nikim gospodarstwa domowego, nie posiada telefonu, nie opłaca abonamentu, jest osobą bezrobotną na zasiłku, korzysta z pomocy dzieci. Wskazał też, że mieszka u syna, zajmuje w jego domu pokój o pow. 7 m kw., za co płaci miesięcznie 40 zł, na utrzymanie wydatkuje miesięcznie 50 zł. Ponadto z oświadczenia wynika, iż strona nie jest właścicielem żadnego z lokali położonych w S, ul. Ż, Al.W [...], co potwierdzają załączone odpisy z ksiąg wieczystych, (z których wynika, iż stanowią one własność Spółki z o.o. "D PHU" i osób trzecich). Skarżący oświadczył także, iż nie posiada żadnych kart kredytowych i debetowych, lokat itp., przedkładając jedynie wyciąg z konta bankowego zajętego przez Dyrektora Izby Celnej (zajęcie na kwotę [...] zł) oraz historię operacji z całego roku – od 1.01.2011 r. do 14.12.2011 r., z saldem rachunku w kwocie 106,96 zł. Skarżący nadesłał także zaświadczenie z MOPS z dnia 15 grudnia 2011 r., iż nie korzysta z pomocy społecznej, a także kopię wyroku z dnia 2 lutego 2009 r. o rozwiązaniu związku małżeńskiego (sygn. akt X RC 3648/08). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Koszty sądowe, jakie skarżący jest w chwili obecnej zobowiązany ponieść w rozpoznawanej sprawie, sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 13.008zł. Skarżący musi opłacić także wpis od drugiej wniesionej skargi w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 929/11 wynoszący 18.781 zł, co musi zostać uwzględnione przy ocenie jego możliwości finansowych. Z przedstawionych we wniosku informacji i dokumentów wynika, że tak wysokich opłat sądowych skarżący nie jest w stanie uiścić, wykazał, bowiem, że nie posiada na to środków pieniężnych. Skarżący nie ma majątku, jak i oszczędności, otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 699 zł, prowadzona jest wobec niego egzekucja na rzecz Dyrektora Izby Celnej z rachunku bankowego na kwotę ponad [...]zł. Wykazano także umorzenie innych egzekucji z uwagi na ich bezskuteczność. Ponadto skarżący jest rozwiedziony, nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego, w utrzymaniu pomaga mu rodzina. W ocenie referendarza sądowego, skarżący powinien jednak partycypować w kosztach sądowych w granicach swoich możliwości. Analiza jego sytuacji pozwala uznać, iż taka możliwość realnie istnieje. Skarżący otrzymuje zasiłek w kwocie 699 zł. Trzeba jednak wskazać, że mieszka u syna, za co płaci 40 zł, na utrzymanie wydatkuje jedynie 50 zł, pomaga mu też rodzina. Ze złożonego oświadczenia wynika, że nie ponosi żadnych stałych opłat typu abonament za telefon itp. A zatem, z kwoty ok. 700 zł, którą strona dysponuje, po potrąceniu kwoty 90 zł wykazanych wydatków, pozostaje kwota ok. 600 zł. Przyjmując, że pozostałe koszty utrzymania ponosi za skarżącego jego rodzina – co wynika z wniosku – to skarżącemu pozostają środki pieniężne, z których jest w stanie wygospodarować minimalną kwotę aby ponieść obniżone stosownie opłaty sądowe. Mając na uwadze powyższe, a także, to iż skarżący ma dwie sprawy do rozpoznania w tut. Sądzie, w ocenie referendarza, ustalenie, iż może uiścić 100 zł tytułem opłat za dwie skargi (po 50 zł w każdej sprawie), nie pozbawi skarżącego (prowadzącego jednoosobowe gospodarstwo domowe) możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, nie ograniczy prawa kontroli wydanej w jego sprawie decyzji administracyjnej, a z drugiej strony – nie naruszy zasady wynikającej z art. 199 p.p.s.a. Skarżący może także uzyskać takie niewielkie środki od rodziny w ramach darowizny lub pożyczki. Na obecnym etapie sprawy nie zostanie rozstrzygnięte, czy skarżący jest w stanie ponieść dalsze koszty postępowania (opłata za ewentualne zażalenie, opłata kancelaryjna, wpis od skargi kasacyjnej) byłoby to bowiem przedwczesne. Sytuacja finansowa strony może bowiem ulec zmianie. Wniosek taki wynika choćby z faktu, że skarżący jest zarejestrowany, jako osoba bezrobotna, co oznacza, że jest osobą poszukującą pracy, a nie wykazał, aby istniały nadzwyczajne okoliczności ograniczające jego zdolność zarobkową. W ocenie referendarza sądowego, za taką okoliczność nie można uznać - na co wskazuje strona – działań urzędu celnego, stanu jego zobowiązań czy też prowadzonej z tego tytułu egzekucji. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 4 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.