I SA/Sz 867/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w dniu [...] r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia K. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia [...] r. o sygn. akt I SA/Sz [...], utrzymujące w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie wniosku obejmującego zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie [...]zł oraz w pozostałym zakresie o odmowie zmiany postanowienia z dnia [...] r. sygn. akt I SA/Sz [...] odmawiającego przyznania skarżącej prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej (obecnie Dyrektora Izby Administracji w S.) z dnia [...] r. nr [...], [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a odrzucić zażalenie Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E K. O. (dalej: "Skarżąca"), pismem z dnia [...] r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na wskazaną w rubrum niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Starszy referendarz sądowy, postanowieniem z dnia [...] r. o sygn. akt I SA/Sz [...], odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy wyjaśniając, że Skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postepowania. Po rozpoznaniu sprzeciwu Skarżącej od ww. postanowienia, w dniu [...] r. Sąd wydał postanowienie, którym utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego. Odpis postanowienia Sądu został doręczony Skarżącej w dniu [...] r. W piśmie z dnia [...] r. Skarżąca zamieściła kolejny wniosek o prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W dniu [...] r. Skarżąca opłaciła należny w sprawie wpis sądowy od skargi w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] r. starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie wniosku obejmującego zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie [...]zł, a w pozostałym zakresie odmówił zmiany postanowienia z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Sz [...] odmawiającego przyznania Skarżącej prawa pomocy. Postanowienie zostało doręczone Skarżącej w dniu [...] r. Pismem z dnia [...] r., Skarżąca wniosła sprzeciw od tego postanowienia wskazując, iż zostało ono przedwcześnie wydane z naruszeniem przepisów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Sz [...] Sąd utrzymał zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia [...] r. w mocy. Postanowienie zostało doręczone Skarżącej w dniu [...] r. wraz z pouczeniem, że nie podlega ono zaskarżeniu. W dniu [...] r. wpłynęło do Sądu pismo Skarżącej zawierające powtórzenie wcześniej składanych wniosków. W związku z niejednoznaczną treścią ww. pisma, Sąd wezwał Skarżącą do jednoznacznego wskazania czy pismo stanowi środek odwoławczy od postanowienia Sądu z dnia [...] r. utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego. Pismem z dnia [...] r. Skarżąca poinformowała Sąd, iż pismo z dnia [...] r. stanowiło zażalenie na postanowienie z dnia [...] r. Dodatkowo Skarżąca ponowiła wnioski w zakresie zwolnienia od ponoszenia opłaty sądowej, w tym od wpisu sądowego od wniesionej skargi i ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a także o wstrzymanie wykonania postanowienia do czasu prawomocnego rozpoznania sprzeciwu. Ponadto wskazała, iż zaskarża zarządzenie w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 194 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej: "p.p.s.a." zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość wniesienia zażalenia oraz na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Jeżeli zatem ustawa przewiduje (w określonych sytuacjach) wydanie postanowienia i jednocześnie nie stanowi, że od takiego postanowienia przysługuje prawo wniesienia zażalenia, to niedopuszczalne jest wniesienie tego środka odwoławczego (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r., sygn. akt II FZ [...], dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak stanowi art. 260 p.p.s.a. – w brzmieniu nadanym ustawą z dnia [...] r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), która weszła w życie w dniu [...] r., i znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie – rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Na gruncie ustawy p.p.s.a., postanowienie wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu jest niezaskarżalne, albowiem ani nie zostało wymienione w katalogu postanowień objętych art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a., ani żaden inny przepis tej ustawy nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na tego rodzaju postanowienie. Z przytoczonych powyżej przepisów art. 260 p.p.s.a. jasno wynika, że rolą wojewódzkiego sądu administracyjnego jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu (vide: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015 – komentarz do art. 260 p.p.s.a, dostępny w bazie danych Legalis). W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a zatem działa jako instancja kontrolująca orzeczenie referendarza sądowego. Orzeczenia takiego sądu stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze, w tym także zażalenie (art. 168 § 1 p.p.s.a.). Nie jest to bowiem przypadek, o którym stanowi art. 258 § 4 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wniesione przez Skarżącą zażalenie na postanowienie Sądu z dnia [...] r., utrzymujące w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu. Zgodnie bowiem z art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.