I SA/Sz 87/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 maja 2010 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2003 r., wrzesień, listopad, grudzień 2005 r. oraz koszty egzekucyjne oddala skargę Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S decyzją z [...] . orzekł o odpowiedzialności A W za zaległości podatkowe F na rzecz U S w podatku od towarów i usług za [...] oraz za[...] . w łącznej wysokości [...] wraz z odsetkami w kwocie [...] zł i kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł. Za podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano art. 108 § 1 w zw. z art. 107 oraz art. 116 a w zw. z art. 116 Ordynacji podatkowej. W zakresie stanu faktycznego ustalono, że F na rzecz U S, będąc zarejestrowanym podatnikiem VAT, nie zapłaciła zadeklarowanego podatku VAT za w/w miesiące w ustawowym terminie. Postępowanie egzekucyjne przeprowadzone wobec F od [...] . okazało się w większości bezskuteczne. Ustalono, że F nie posiada żadnego majątku ani środków pieniężnych. Dokonano zajęcia [...] wierzytelności, z których tylko [...] zostały uznane i zapłacone. W pozostałym zakresie egzekucja okazała się bezskuteczna. Postanowieniem z dnia[...] . Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S wszczął postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności A W za zaległości podatkowe F. W okresie, w którym powstały te zaległości A W była prezesem jednoosobowego zarządu F (wpisana do rejestru sądowego [...] ., rezygnację złożyła[...] .) F zaprzestała trwale regulowania należności podatkowych od[...] ., jednakże - jak wynika z informacji Sądu Rejonowego w S - nie wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości ani o wszczęcie postępowania naprawczego. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60 poz. 535 ze zm.) dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna, obowiązek, o którym mowa w ust. 1 spoczywa na każdym kto ma prawo go reprezentować sam lub z innymi osobami. Art. 10 omawianej ustawy stanowi, że upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Natomiast art. 11 stanowi, że dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań (ust.1), a dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (ust. 2). A W nie zgłosiła wniosku o ogłoszenie upadłości F choć z racji pełnionej funkcji prezesa zarządu miała taki obowiązek. W złożonych wyjaśnieniach stwierdziła, że miała ograniczone kompetencje w podejmowaniu działań finansowych, gdyż zgodnie ze statutem F potrzebowała zgody i decyzji Rady F, w skład której wchodził też [...] czyli osoby odpowiedzialne za finanse U. Stąd dochodziło do blokowania niewygodnych rozliczeń i podejmowania lub niepodejmowania decyzji stawiających w pierwszej kolejności dobro U. Do tego dochodził opór w wyrażaniu zgody na podejmowanie przez F próby osiągnięcia przychodów ponieważ U do momentu przekazania rozliczeń studiów i majątku nie była zainteresowana współpracą. Ponadto stwierdziła, iż zaległości podatkowe nie powstały w sposób świadomy czy celowy. Środki na ich pokrycie istniały, tyle że największe po stronie U. Powyższe wyjaśnienia A W organ uznał za niemające znaczenia w sprawie, gdyż nie wskazują by podejmowała działania w celu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości F. Kwestia ewentualnego zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości F podjęta została dopiero na posiedzeniu Rady w dniu [...] ., a więc już po zaprzestaniu regulowania przez F wymagalnych zobowiązań oraz jednocześnie ze złożeniem przez A W rezygnacji z funkcji prezesa zarządu. Organ I instancji nie podzielił stwierdzenia A W że środki na pokrycie zobowiązań podatkowych istniały po stronie U, gdyż z treści ugody- porozumienia z [...] . zawartego pomiędzy F, a U wynika, że wzajemne roszczenia nie istnieją. Ponadto R U w piśmie z [...] . skierowanym do organu egzekucyjnego wyjaśnił, że nie istnieją żadne zobowiązania uczelni wobec F z tytułu rozliczenia studiów samofinansujących się. W konsekwencji organ I instancji stwierdził, że A W ponosi solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe F ponieważ zaległości te powstały gdy była ona prezesem zarządu F egzekucja z majątku F okazała się w większości bezskuteczna, a ponadto nie wykazała by we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jej winy, nie wskazała też mienia F z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części (art. 116 § 1, 2, 4 w zw. z art. 116 a Ordynacji podatkowej). Od decyzji organu I instancji A W wniosła odwołanie zarzucając, że narusza ona art. 108 § 1 w zw. z art. 107, art. 116a, w zw. z art. 116 oraz art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że organ podatkowy w sposób niewystarczający wykazał przesłankę bezskuteczności egzekucji pomijając istotne szczegóły tego postępowania. Zaległość za [..] była znana organowi w [...] tymczasem nie wskazano co działo się do[...] . kiedy dokonano spisania protokołu o stanie majątkowym F. Brak jest również informacji kiedy dokładnie ustalono i dokonano zajęcia [...] wierzytelności, jakie to były wierzytelności, jakich podmiotów i kwot dotyczyły, które z nich zostały uznane i zapłacone, a które nie. Nie wiadomo również z jakiego powodu stwierdzono bezskuteczność egzekucji ani co działo się w okresie od [...]. do[...] . t.j. do wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącej nie zostały w odpowiednim czasie wykorzystane możliwości postępowania egzekucyjnego. Skarżąca zarzuca, że w sposób powierzchowny odniesiono się do jej argumentów w zakresie istnienia i zgłaszania wierzytelności wobec U powstałych po [...] . to jest po zawarciu ugody. Podobnie potraktowano fakt, że miała ograniczone przez statut i Radę kompetencje zarządcze. W ocenie skarżącej nie ponosi ona winy za to, że nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości F. Dyrektor Izby Skarbowej w S decyzją z dnia [...] . utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uznając że odpowiada prawu oraz ustalonym faktom. W szczególności wykazane zostało, że egzekucja do majątku F okazała się bezskuteczna. Postępowania egzekucyjne prowadzone było na podstawie tytułów wykonawczych z [....] . Według protokołu o stanie majątkowym z[...] . F nie posiadała żadnego majątku. Kilkakrotnie dokonane zajęcie rachunku bankowego okazało się bezskuteczne z powodu braku środków. Podjęto również próby wyegzekwowania zaległości poprzez zajęcia wierzytelności, jednakże w większości nie zostały one uznane. Okazało się, że niektóre faktury wystawione przez F zostały wcześniej zapłacone, część podmiotów nie miała już żadnych zobowiązań wobec F, a niektóre przestały istnieć. Podjęto również próbę wyjawienia majątku jednak sąd oddalił wniosek. Przebieg postępowania egzekucyjnego został szczegółowo przedstawiony w sprawozdaniach i dokumentach organu egzekucyjnego znajdujących się w aktach sprawy, z którymi skarżąca kilkakrotnie została zapoznana. W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, przedstawianie w uzasadnieniu skarżonej decyzji szczegółowego przebiegu czynności egzekucyjnych oraz analizy, jakie istniały wówczas możliwości zaspokojenia zaległości, było zbędne, gdyż nie ma to wpływu na ocenę, że egzekucja okazała się jednak bezskuteczna w zakresie zaległości wymienionych w decyzji. Istnienie wierzytelności wobec U nie zostało wykazane. Organ odwoławczy uznał ze niezasadny zarzut zbyt późnego załatwienia sprawy wyjaśniając, że czynności egzekucyjne były wykonywane także w [...] . Niezależnie od tego organ wskazał, że zgodnie z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy może wydać decyzję o odpowiedzialności osoby trzeciej w ciągu 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa. W odniesieniu do przesłanek wyłączających odpowiedzialność organ odwoławczy potwierdził ustalenia i ocenę organu I instancji, że pomimo zaprzestania regulowania należności podatkowych nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości Fundacji lub wszczęcie postępowania układowego. Do złożenia takiego wniosku skarżąca była uprawniona i zobowiązana na mocy art. 20 ust. 2 p.2 i 21 ust.2 Prawa upadłościowego, bowiem zgodnie z § 21 statutu do zakresu działania zarządu należało kierowanie działalnością F oraz reprezentowanie jej na zewnątrz. Tymczasem skarżąca, mimo wiedzy o zaprzestaniu płacenia podatków ([...] ., VAT od [...] r.), pozostała bierna, co oznacza, że nie można uznać, że nie ponosi winy za nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości F. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska skarżącej, że była ograniczana przez Radę w sprawach finansowych jak i w możliwości zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, zgodnie bowiem z § 30 ust. 2 pkt 8 statutu do kompetencji Rady zastrzeżono podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych i finansowych przekraczających sumę[..] ., natomiast § 30 ust 2 pkt 7 statutu uprawniał skarżącą do zainicjowania procedury upadłościowej przed Radą. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca równocześnie była zatrudniona na stanowisku głównej księgowej, sama sporządzała dokumenty księgowe i deklaracje podatkowe, zatem miała pełną orientację o sytuacji majątkowej i wysokości zadłużenia F. Organ odwoławczy potwierdził również brak kolejnej przesłanki zwolnienia od odpowiedzialności za zaległości F przewidziane w art. 116 § 1 pkt 2 Ord. pod., bowiem skarżąca nie wskazała mienia F, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, A W domagała się uchylenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej zarzucając, że wydana została z naruszeniem przepisów art. 108 § 1 w zw. z art. 107, art. 116 a w zw. z art. 116 oraz art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 Ord. pod. W uzasadnieniu skargi skarżąca w całości powtórzyła argumentację odwołania, a ponadto rozwinęła zarzut, że decyzja nie zawiera uzasadnienia kwot wskazanych w sentencji zarówno co do należności głównych jak i odsetek, co uniemożliwia skontrolowania prawidłowości rozliczenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie jest zasadna, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem. Zgodnie z art. 116 § 1 i 2 w zw. z art. 116 a Ord. pod. za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami, jeżeli egzekucja z majątku osoby prawnej okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy, bądź też wskaże mienie osoby prawnej, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich funkcji w zarządzie. W sprawie niesporne jest, że zaległości podatkowe F z tytułu zobowiązań w podatku VAT za [...] oraz[...] . powstały w czasie, gdy skarżąca pełniła funkcję prezesa jednoosobowego zarządu tej F. Nie budzi również wątpliwości, że egzekucja z majątku F w znacznej części okazała się bezskuteczna. Przebieg postępowania egzekucyjnego, wbrew zarzutom skargi, został opisany w uzasadnieniach decyzji obu instancji i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, z którym skarżąca była wielokrotnie zapoznana i nie zgłaszała zastrzeżeń ani wniosków dowodowych. Wykazane zostało, w toku egzekucji, że F nie posiada żadnego mienia ani pieniędzy na rachunkach bankowych. Z zajętych wierzytelności wyegzekwowano na poczet zaległości za wrzesień 2005r. jedynie 3.433,00 zł., co spowodowała, że zaległość wynikająca z deklaracji VAT-7 za ten miesiąc zmniejszyła się z [...] zł. do [...] ( k 68-70 akt adm.). Należy podkreślić, że skarżąca będąc równocześnie główną księgową F osobiście sporządzała deklaracje VAT-7, była więc zorientowana o stanie zadłużenia podatkowego jak i o całokształcie sytuacji finansowej F Stan zadłużenia wynika z deklaracji VAT-7[...] . sporządzonych i podpisanych przez skarżącą oraz z korekty deklaracji VAT-7 za[...] ., zaś wyegzekwowanie części wierzytelności za [...] wynika z opisanych czynności egzekucyjnych, co zostało należycie wyjaśnione w uzasadnieniach decyzji obu instancji, a ponadto było skarżącej znane w toku postępowania, a wcześniej w czasie pełnienia funkcji w zarządzie i funkcji głównej księgowej. W tym stanie zarzut, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera szczegółowego opisu przebiegu postępowania należy uznać za nieistotny i nieuzasadniony. Trafne jest stanowisko organu odwoławczego, że dla stwierdzenia bezskuteczności egzekucji wystarczające jest wykazanie przez wierzyciela zastosowania przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych skierowanych do całego majątku dłużnika oraz brak efektu podjętych w tym zakresie działań. W rozpatrywanej sprawie wykazana została bezskuteczność egzekucji w sposób nie budzący wątpliwości, co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Skarżąca mogła uwolnić się od odpowiedzialności przez wskazanie mienia F, z którego egzekucja byłaby możliwa. Twierdzenie skarżące, że F przysługiwały wierzytelności wobec U okazało się nieprawdziwe, bowiem w odpowiedzi na zajęcie R U wyjaśnił, że nie ma żadnych zobowiązań wobec F, co zostało potwierdzone ugodą - porozumieniem z[...] . Skarżąca natomiast nie poparła swojego twierdzenia żadnym dowodem. Bezzasadny jest zarzut skarżącej, że nie była uprawniona do zgłoszenia wniosku o upadłości F Obowiązek zgłoszenia takiego wniosku wynikał wprost z art. 21 ust. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego i nie mógł być wyłączony postanowieniami statutu, które zresztą - jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - wyłączenia takiego nie wprowadzały. Niezależnie od tego uprawnienie do zgłoszenia wniosku o upadłość wynikało z art. 20 § 2 pkt 2 Prawa upadłościowego. Wbrew twierdzeniu skargi skarżąca nie wykazała, że nie ponosi winy za nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości F. Z racji pełnionych funkcji była zorientowana o sytuacji finansowej F oraz, że od kilku miesięcy powstają i narastają zaległości podatkowe, miała zatem bezwzględny obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości zarządzanego przez nią podmiotu. Zaniechanie tego obowiązku nie znajduje usprawiedliwienia. Reasumując zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a nieuzasadniona skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.