I SA/Sz 870/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 września 2015 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postanowieniem z dnia 24.10.2014 r. Nr [...] odmówiło T. B. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy D. z dnia 28.06.2011 r. , znak: [...] w sprawie uchylenia decyzji w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego za lata 2006-2010 i określenia łącznego zobowiązania pieniężnego za ten okres. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 19.03. 2014 r. strona poprzez pełnomocnika wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wskazując, że nie doszło do doręczenia decyzji podatnikowi. W przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że pełnomocnik strony uchybił określonemu w art. 162 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. Dalej "O.p.") 7-dniowemu terminowi do wniesienia podania o przywrócenie terminu. Organ wskazał, że należy wnieść ten wniosek w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że o wydaniu decyzji z dnia 28.06.2011 r. pełnomocnika podatnika powziął informację w dniu 6.03.2014 r. Podanie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji doręczonej na adres nie stanowiący adresu stałego pobytu podatnika w 2011 r. wniesione zostało w terminie 12 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia tj. od dnia, w którym pełnomocnik podatnika dowiedział się o wydaniu decyzji w sprawie i równocześnie z podaniem złożone zostało odwołanie. Zatem przesłanka zachowania 7-dniowego terminu do złożenia wniosku zdaniem organu nie została spełniona. Dalej organ wskazał, że z tego też powodu, mimo, że organ ustalił, że strona uprawdopodobniła brak swej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania w 2011 r., to jednak dla przywrócenia terminu konieczne jest spełnienie następujących przesłanek: uprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu, dopełnienie czynności, której terminowi strona uchybiła oraz zachowanie siedmiodniowego terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie (zgodnie z pouczeniem organu) pełnomocnik strony podniósł, że nieuzasadnione jest stanowisko organu dot. niezachowania przez stronę siedmiodniowego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, która stronie nigdy nie została dręczona. Wskazując na powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Na wstępie rozważań w sprawie niniejszej wskazać należy, że argumentacja skargi mająca, w ocenie podatnika, przemawiać za niezawinionym przez niego uchybieniem terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy D. w istocie sprowadza się do kwestionowania prawidłowości jej doręczenia. Zatem wskazać należy, że zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy termin przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie natomiast do art. 162 § 2 O.p. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Instytucja przywrócenia terminu ma zatem zastosowanie w sytuacji, gdy strona nie dokonała czynności w terminie. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak swojego zawinienia w niedokonaniu czynności w terminie. Brak skutecznego doręczenia pisma (decyzji) oznacza zaś, że termin nie rozpoczął swojego biegu. W przypadku, więc gdy strona twierdzi, że termin nie rozpoczął swojego biegu z powodu naruszenia przepisów o doręczeniu, nie może być mowy o przywróceniu terminu. Nie można, bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. W takim przypadku wniosek o przywrócenie terminu jest bezprzedmiotowy (por. S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek. Ordynacja podatkowa. Komentarz. LexisNexis, wyd. 6, str.713; post. NSA z 19 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1123/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec argumentacji skargi w sprawie niniejszej, kluczowym jest zatem ustalenie, czy skarżącemu skutecznie doręczono decyzje organu pierwszej instancji, a w razie twierdzącej odpowiedzi na to pytanie, czy wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podkreślić należy, że skuteczność doręczenia decyzji jest zasadniczym aspektem niniejszego postępowania, albowiem wobec braku skutecznego doręczenia nie rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia odwołania, a skoro tak to nie może on zostać przekroczony, a w konsekwencji również przywrócony stosownie do treści art. 162 § 1 O.p. Zatem skuteczne doręczenie decyzji stanowi kwestię, której rozstrzygnięcie wpływa na ocenę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bowiem jak wynika z treści skargi, strona twierdzi, że sporna decyzja nie została jej doręczona i nie weszła do obrotu prawnego, co czyni zasadnym rozważenie umorzenia postępowania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania albowiem nie sposób przywrócić termin do wniesienia czegoś co się nie wydarzyło. Należy podkreślić, że na podstawie art. 120 O.p. organy podatkowe mają obowiązek działania zgodnie z przepisami prawa, stąd działania podejmowane przez organy w ramach doręczenia należy ocenić w kontekście regulacji zawartych w Rozdziale 5 Ordynacji podatkowej, poświęconym problematyce doręczeń. Prawidłowość zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 211 O.p. tj. dokonania doręczenia decyzji musi być oceniana w świetle uregulowań zawartych w art. 148-150 O.p. Z akt sprawy (zwrotnych potwierdzeń odbioru) i rozstrzygnięcia organu wynika, że Wójt Gminy D. doręczył decyzje na adres w [...]. Adres ten został ustalony na podstawie informacji od podmiotów, które zawarły umowy na dostawę mediów do lokalu położonego pod adresem w [...] Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. przesyłek skierowanych na adres w [...] wynika, że odbiór poświadczyła na 5 decyzji w 3 przypadkach matka, z opisu zwrotnego potwierdzenia w 1 przypadku (odbiór dnia 22.03.2006 r.) wynika, że jest to dorosły domownik, z żadnego nie wynika, że zobowiązała się ona do przekazania przesyłki (odbiór dnia 12.04.2010 r., 22.03.2006 r., 10.07.2007 r.). W 1 przypadku ze zwrotnego potwierdzenia wynika, że przesyłkę (dnia 6.03.2008 r.) odebrał osobiście adresat co nie potwierdza imię i nazwisko potwierdzającej odbiór przesyłki. W przypadku odbioru przesyłki dnia 3.03.2007 r. poza podpisem osoby odbierającej brak jest jakichkolwiek adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tak co do osoby odbierającej jak i jej podjęcia się oddania pisma adresatowi. Ze stanowiska organu i z akt sprawy tj. wydruku danych osobowych z akt ewidencji ludności wynika, że skarżący w okresie od 29.04.1994 r. do 19.03.2014 r. zameldowany był pod adresem [...] na pobyt czasowy w okresie 29.05.2006 r. do 31.12.2006 r.[...] . Zgodnie z przepisami Rozdziału 5 Działu IV Ordynacji podatkowej, art. 148 § 1 Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy.; § 2. Pisma mogą być również doręczane: 1) w siedzibie organu podatkowego; 2) w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji.; § 3. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Zgodnie z art. 149 O.p. w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zwrotne potwierdzenie odbioru nie ma charakteru dokumentu urzędowego, nie można więc takiemu dokumentowi przypisać domniemania prawdziwości tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zwrotne poświadczenie odbioru pozostaje jednak dokumentem, a więc stanowi dowód tego, co w nim oświadczono, z możliwością przeprowadzenia przeciwdowodu. W przypadku osób fizycznych zasadą zatem jest, że pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Przywołany przepis w § 1 art. 148 O.p. wskazuje podstawowe miejsca doręczenia pisma osobie fizycznej. Z uwagi na użycie przez ustawodawcę łącznika "lub", wyrażającego alternatywę rozłączną, wyżej wymienione miejsca należy uznać za równorzędne, co do stosowania i oceny skuteczności dokonanych w nich doręczeń. Wybór jednego ze wskazanych w nim miejsc doręczeń należy do organu. W dalszej kolejności również w siedzibie organu podatkowego, miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej, w dalszej w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie, w ostateczności w trybie w art. 150 O.p. Brak jest podstaw do wywodzenia, że konstrukcja omawianego przepisu nakłada na organy administracji publicznej obligatoryjny obowiązek podejmowania prób doręczania korespondencji w miejscu pracy, nawet jeśli jest ono znane organowi. Oznacza to, że skorzystanie przez organ z dalszych sposobów doręczeń winna poprzedzić próba doręczenia pisma w sposób określony w art. 148 § 1 lub art. 149 O.p.. Skuteczne doręczenie pisma na podstawie dalszych doręczeń jest uzależnione od zgodnej z prawem próby doręczenia pisma na zasadach określonych w art. 148 § 1 lub art. 149 O.p., w tym w szczególności na prawidłowy adres osoby, do której pismo jest kierowane. Doręczenie winno bowiem nastąpić w miejscu, gdzie adresat mieszka aktualnie. Ponadto, jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 22 kwietnia 2008 r. sygn. I SA/Gd 898/06 (LEX nr 467220)"użyte w przepisie art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej pojęcie "adresu" nie oznacza, że musi to być miejsce stałego zamieszkania lub pobytu, ale może to być miejsce wykonywania pracy zawodowej, jak też adres tylko do doręczeń. Powinien to być adres aktualny, pozwalający na dokonanie czynności doręczenia pism zgodnego z przepisami. Oświadczenie strony w zakresie doręczania korespondencji złożone organowi podatkowemu w toku postępowania jest dla organu wiążące od daty powiadomienia go o tym fakcie". W rozpoznawanej sprawie organ powołał się na ustalenia poczynione przez Wójta Gminy D. na podstawie informacji pochodzących od podmiotów, które świadczyły usługi w zakresie mediów dla lokalu położonego [...] Z pism znajdujących się w aktach sprawy dotyczących zaopatrzenia w wodę, energię elektryczną, odbiór ścieków wynika tylko tyle, że zawarto umowę na świadczenie tych usług dla lokalu przy [...] z T. B.. Z umów dotyczących odbioru odpadów komunalnych T. B. wskazany jest jako zamieszkały w lokalu, którego usługi dotyczą. Z protokołu kontroli z dnia 5.10.2010 r. sporządzonym przez pracownika Urzędu Gminy [...] wskazano adres T. B. jako [...] . Podobnie ten adres tj. [...] ul. [...] widnieje w wydruku z rejestru gruntów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonym rozstrzygnięciu przyjęło, że sporne decyzje doręczone zostały na adres nie stanowiący adresu stałego pobytu podatnika i że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania a mając na uwadze, że o wydaniu decyzji podatnik dowiedział się 6.03.2004 r. tj. w dacie kiedy powziął informację pełnomocnik podatnika, organ przyjął, że nastąpiło w niniejszej sprawie uchybienie terminowi do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zauważyć zatem należy, że mając na uwadze powyższe regulacje dotyczące skuteczności doręczenia decyzji w kontekście przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, organ w niniejszej sprawie po pierwsze musi ustalić w sposób nie budzący wątpliwości czy doszło do doręczenia decyzji, czy doszło do skutecznego doręczenia decyzji, kiedy doszło do tego skutecznego doręczenia i dopiero odnieść się do przesłanek przywrócenia terminu. Tylko wtedy można bowiem uznać, że doszło do uchybienia bądź nie terminowi do wniesienia odwołania, kiedy doszło do skutecznego doręczenia decyzji. Takich ustaleń i oceny w niniejszym postępowaniu organ nie poczynił, poprzestając na stwierdzeniu, że o decyzji pełnomocnik powziął informację, co czyni zaskarżone postanowienie wadliwym. Przepisy Ordynacji podatkowej o doręczeniach mają charakter gwarancyjny i organy podatkowe mają obowiązek ich przestrzegania z urzędu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ podatkowy winien dokonać wskazanych przez sąd ustaleń i ocenić w pierwszej kolejności czy doszło i kiedy do skutecznego doręczenia spornych decyzji, tylko bowiem doręczenie decyzji daje podstawę do rozważania i w konsekwencji stwierdzenia bądź nie, że strona uchybiła terminowi lub uchybiła warunkom takiego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Mając na uwadze powyższe skargę jako uzasadnioną należało uwzględnić i uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wobec braku wniosku o zwrot kosztów postępowania sądowego orzeczenie nie zawiera rozstrzygnięcia o poniesionych kosztach.