I SA/Sz 871/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2018 r. nr [...]; [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie wydania zawiadomienia o kosztach egzekucyjnych oddala skargę. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia [...] r., nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku w przedmiocie wydania zawiadomienia w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym z jej majątku na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. (zwana dalej: "zobowiązaną", "spółką", "skarżącą") w dniu [...] r. do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (organu egzekucyjnego) złożyła wniosek o doręczenie zawiadomienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, dotyczących egzekucji prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w wyżej wymienionej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia organ powołał się na treść art. 64c § 6a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, ze zm. – zwanej dalej: "u.p.e.a.") w związku z którym organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia wyegzekwowania obowiązku (...) oraz art. 68 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej (Dz. U. poz. 1269, ze zm. – dalej zwanej "u.a.p."). Następnie wskazał, że zobowiązanie wynikające z tytułów wykonawczych o ww. numerach zostało wykonane odpowiednio: [...] r. W związku z powyższym złożenie wniosku w dniu [...] r. nastąpiło ze znacznym uchybieniem terminu sześciomiesięcznego. Organ uznał, że biorąc pod uwagę regulacje prawne oraz datę złożenia wniosku, tj. [...] r. brak było możliwości wszczęcia postępowania w sprawie wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych. Wyjaśnił też, że przepis art. 64c § 6a u.p.e.a. ograniczający do 6 miesięcy termin złożenia wniosku został wprowadzony w dniu 1 stycznia 2016 r., jednak z art. 68 u.a.p. wynika, iż jedynie do postępowań wszczętych skargami lub wnioskami złożonymi przed wejściem w życie ustawy zmienianej stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec braku przepisów przejściowych w pozostałym zakresie uznał, ze art. 64c § 6a u.p.e.a. ma zastosowanie w sprawie. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pełnomocnik strony, pismem z dnia 17 sierpnia 2018 r., złożył zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S.. W uzasadnieniu zwrócono m.in. uwagę na to, że w dacie zakończenia większości prowadzonych postępowań egzekucyjnych obowiązywał art. 64c § 8 u.p.e.a., który uchylony został ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej, która weszła w życie 1 stycznia 2016 r. Wobec powyższego w tamtych realiach zakończenie postępowania egzekucyjnego w administracji – gdy wyegzekwowano należności –następowało powiadomieniem zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 8 u.p.e.a.). Jak podał dalej pełnomocnik spółki, organ nie wskazał, aby takie zawiadomienia jej doręczono przed złożeniem przez nią stosownych wniosków. W związku z powyższym w jej ocenie organ egzekucyjny powinien wszcząć postępowanie w tym przedmiocie i wydać oczekiwane rozstrzygnięcie. Postanowieniem z dnia [...] r., nr- [...] [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S.. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, wskazał, że w obowiązującym stanie prawnym, prawo wystąpienia z wnioskiem do organu egzekucyjnego o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych przysługuje zobowiązanemu w okresie 6 miesięcy od zakończenia postępowania. Organ odwoławczy wskazał również, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy skoro spłata zadłużenia wynikająca z 12 pierwszych tytułów wykonawczych, tj. od [...] do [...] następowała w okresie od [...] r. do [...] r. tj. przed wejściem w życie ww. nowelizacji, to tym samym do postępowań egzekucyjnych zakończonych przez 1 stycznia 2016 r. zastosowanie znajdzie art. 64c § 6a u.p.e.a w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r., z tym że 6-miesięczny termin na złożenie wniosku o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów liczony jest od dnia wejścia w życie ww. przepisu. Wskazano także, że skoro spłata zadłużenia wynikająca z kolejnych tytułów wykonawczych, tj. od [...] do [...] następowała w okresie od [...] r. do [...] r. to do postępowań egzekucyjnych niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2016 r. zastosowanie znajdzie art. 64c § 6 u.p.e.a w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r., z tym że 6-miesięczny termin na złożenie wniosku o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów liczony jest od dnia wyegzekwowania wykonania obowiązku. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że w tych okolicznościach sprawy złożenie przez zobowiązaną wniosku o wydanie zawiadomienia w sprawie kosztów egzekucyjnych pismem z dnia [...] r. nie mogło przynieść oczekiwanych przez spółkę rezultatów, albowiem zostało wniesione z uchybieniem terminowi wynikającemu z art. 64c § 6a pkt 1 lit. a u.p.e.a. Skoro zatem zobowiązana złożyła wniosek o wydanie zawiadomienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w odniesieniu do tytułów wykonawczych o numerach: [...] dopiero pismem z dnia 30 kwietnia 2018 r., a zatem po terminie określonym w przepisie art. 64 c § 6a pkt 1 lit. a u.p.e.a., to właśnie z tej przyczyny postępowanie w tym zakresie nie może być wszczęte. Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu zarzutów organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny z urzędu wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych jedynie w przypadku, gdy koszty te obciążają wierzyciela. Bezskuteczny upływ ustawowego terminu o charakterze materialnym, wobec braku stosownego żądania uprawnionego podmiotu (zobowiązanego), powoduje zatem niedopuszczalność rozstrzygania kwestii kosztów egzekucyjnych, które nie obciążają wierzyciela. Odnosząc się do twierdzenia zobowiązanej, jakoby w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r. obowiązkiem organu było powiadomienie jej o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych, organ wyjaśnił, iż powyższe nie znajduje uzasadnienia w przepisach obowiązujących przed jak i po nowelizacji, w tym bowiem zakresie organ w odniesieniu do zobowiązanego działa wyłącznie na wniosek. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżąca zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z zm.), dalej: "K.p.a." poprzez jego błędne zastosowanie; 2. art. 64 c § 8 u.p.e.a. w jego brzmieniu przed nowelizacją poprzez jego niezastosowanie. Mając na uwadze powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z treści zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w wyżej wskazanym zakresie Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż wydane przez organ postanowienie nie narusza prawa. Kwestie związane z wydaniem zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych oraz postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych ustawodawca uregulował w art. 64c u.p.e.a. Na podstawie art. 64c § 6a pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia: a) wyegzekwowania wykonania obowiązku, a w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne, b) w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne. Stosownie zaś do brzmienia art. 64c § 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w art. 64c § 6a u.p.e.a. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. Mając na uwadze powyżej przytoczone uregulowania prawne, stwierdzić należy, że organ prawidłowo uznał, że skoro spłata zadłużenia (wykonanie zobowiązania) wynikająca z 12 pierwszych tytułów wykonawczych, tj. od [...] do [...] następowała w okresie od [...] r. do [...] r. tj. przed wejściem w życie ww. nowelizacji, to tym samym do postępowań egzekucyjnych zakończonych przed 1 stycznia 2016 r. zastosowanie znajdzie art. 64c § 6a u.p.e.a w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r., z tym że 6-miesięczny termin na złożenie wniosku o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów liczony winien być od dnia wejścia w życie ww. przepisu i tym samym upłynął w dniu 1 lipca 2016 r. Prawidłowo uznano też, że skoro spłata zadłużenia wynikająca z kolejnych tytułów wykonawczych, tj. od [...] do [...] następowała w okresie od [...] r. do [...] r. to do postępowań egzekucyjnych niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2016 r. zastosowanie znajdzie art. 64c § 6 u.p.e.a w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r., z tym że 6-miesięczny termin na złożenie wniosku o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów liczony jest od dnia wyegzekwowania wykonania obowiązku i upłynął w terminach od [...] r. do [...] r. Wobec tego słusznie organ wskazał, że wniosek o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych z dnia 30 kwietnia 2018 r. został złożony po upływie 6-miesięcznego terminu, określonego w art. 64 c § 6a pkt 1 lit. a u.p.e.a. W konsekwencji powyższego, uprawnione jest twierdzenie organu, że po upływie tego terminu nie przysługuje zobowiązanej prawo do wystąpienia z ww. wnioskiem i z tej przyczyny należało odmówić wszczęcia postępowania stosownie do brzmienia art. 61 a § 1 K.p.a., który stanowi, że gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze, w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii mocy obowiązującej art. 64 c § 6a pkt 1 lit. a, § 7 oraz § 8 u.p.e.a. Mianowicie stwierdzić należy, że skarżąca powołuje się na brzmienie nieobowiązujących przepisów. Jej zdaniem w sprawie należy stosować art. 64c § 8 u.p.e.a., który stanowił, że żądanie, o którym mowa w § 7, nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku - od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. Natomiast art. 64c § 7 u.p.e.a. stanowił, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługiwało zażalenie. Wobec powyższego wskazać należy, że na podstawie art. 39 pkt 14 lit. b u.a.p., w art. 64c u.p.e.a. po § 6 dodano § 6a w brzmieniu przytoczonym na wstępie rozważań. Stosownie do postanowień art. 39 pkt 14 lit. c u.a.p. zmieniono brzmienie art. 64c § 7 u.p.e.a. (otrzymał brzmienie takie jak podane na wstępie). Natomiast na mocy art. 39 pkt 14 lit. d uchylono § 8. Zgodnie z art. 77 pkt 2a u.a.p. ustawa weszła w życie z dniem 1 marca 2017 r., z wyjątkiem m.in. art. 39 pkt 2-14, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. Jak wynika z powyższego art. 64c § 8 u.p.e.a., na który powołuje się skarżąca, nie obowiązywał już w dniu złożenia wniosku, tj. w dniu 30 kwietnia 2018 r. Wprawdzie w rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte, a zobowiązanie częściowo wykonane pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy, jednakże wniosek w sprawie doręczenia zawiadomienia i postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych skarżąca złożyła w organie egzekucyjnym dopiero w dniu 30 kwietnia 2018 r. Zauważyć należy, że stosownie do postanowień art. 68 u.a.p., do postępowań wszczętych skargami lub wnioskami złożonymi przed dniem wejścia w życie ustawy na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 39, w brzmieniu dotychczasowym i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W związku z powyższym, z uwagi na brzmienie art. 68 u.a.p., przepis art. 64c § 8 u.p.e.a. nie znajduje zastosowania w sprawie, gdyż przepis ten w brzmieniu przed jego uchyleniem, stosowany był tylko do postępowań wszczętych skargami lub wnioskami złożonymi do końca 2015 r. i niezakończonych do tego czasu. Tymczasem w badanej sprawie nie było postępowań wszczętych skargami lub wnioskami złożonymi do końca 2015 r. i niezakończonych do tego czasu. Wskazać w tym miejscu należy, że Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyroku z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK [...]. NSA stwierdził tam, że "przepis art. 68 ustawy z 2015 r. o administracji podatkowej dotyczy zainicjowanych procesów "wpadkowych" w toku postępowania egzekucyjnego rozpoczętych przed dniem wejścia w życie nowelizującej ustawy. (...) Z tego powodu nie jest możliwe zastosowanie przepisu art. 64c § 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r., gdy na dzień złożenia wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych brak było toczącego się postępowania wszczętego skargą lub innym wnioskiem strony skarżącej". W takiej sytuacji zdaniem NSA, ale także Sądu rozstrzygającego obecnie badaną sprawę, organ egzekucyjny nie był zobowiązany do wszczęcia postępowania w sprawie wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Wobec tego zarzut niezastosowania przepisu art. 64 c § 8 u.p.e.a. należy uznać za nieuzasadniony. W ocenie Sądu organ prawidłowo zastosował przepisy art. 64c § 6a pkt 1 lit. a i art. 64c § 7 u.p.e.a., obowiązujące w dniu złożenia wniosku. Za bezpodstawny należy także uznać zarzut dotyczący zobowiązania organu prowadzącego postępowanie do zawiadomienia zobowiązanego z urzędu o wysokości kosztów egzekucyjnych. Nie można zgodzić się również co do tego, że dopiero od tego momentu rozpoczynał bieg termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie postanowienia o wysokości kosztów w postępowaniu egzekucyjnym. Z brzmienia art. 64c § 6a pkt 1 lit. a u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek. W zaskarżonym postanowieniu organ wprost wskazał, że postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny wydaje z urzędu jedynie w przypadku, gdy koszty te obciążają wierzyciela. Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 61a K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu postanowienia słusznie organ zauważył, że po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, o ile koszty egzekucyjne nie obciążają wierzyciela, organ egzekucyjny pozbawiony jest prawa orzekania w sprawie kosztów egzekucyjnych, chyba że w odpowiednim czasie żądanie wydania takiego postanowienia wniesie zobowiązany. Jednakże swoje żądanie zobowiązany może zgłosić jedynie w terminie 6 miesięcy od dnia wyegzekwowania wykonania obowiązku, natomiast w terminie 14 dni od dnia doręczenia ww. zawiadomienia zobowiązanemu służy prawo złożenia wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Z upływem wskazanych terminów przestaje istnieć (wygasa) uprawnienie do żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych oraz obowiązek rozpatrzenia takiego żądania, co rodzi po stronie organu obowiązek odmowy wszczęcia postępowania w tej sprawie. W ocenie Sądu organ nie zaniechał żadnej czynności procesowej zmierzającej do zebrania pełnego materiału dowodowego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Organ zastosował właściwe i obowiązujące przepisy prawne, jak również przeprowadził prawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego, dając w ten sposób wyraz zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na [...]