I SA/Sz 873/05
WyrokWSA w Szczecinie2006-03-29
Skład orzekający: Maria Dożynkiewicz, Alicja Polańska, Marzena Kowalewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny podjął skuteczną czynność inicjującą postępowanie egzekucyjne, a w szczególności czy doręczono zobowiązanemu tytuł wykonawczy i pouczono go o prawie do wniesienia zarzutów, co jest warunkiem wszczęcia postępowania egzekucyjnego i możliwości oceny wniosku o umorzenie tego postępowania?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organ egzekucyjny nie wykazał, iż postępowanie egzekucyjne zostało skutecznie wszczęte. Brak doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu oraz brak pouczenia o prawie do wniesienia zarzutów uniemożliwia ocenę wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego jako bezprzedmiotowego. Organ nadzoru nie zbadał tej kluczowej kwestii, naruszając przepisy postępowania.Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, podnosząc zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego oraz wadliwe doręczenia pism. Organ egzekucyjny odmówił umorzenia, wskazując na zabezpieczenie zobowiązania hipoteką przymusową. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania przez organy obu instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Sędzia WSA Marzena Kowalewska Protokolant st.sekr. Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2006 r. sprawy ze skargi B.D., B.D., J.D. i S.D. następców prawnych P.D. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. u c h y l a zaskarżone postanowienie, II. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] Nr [...], wydanym na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 123 i art. 144 Kpa w związku z przepisami art. 18 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm.) i art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 1368), Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia P.D. z dnia [...]., działającego przez pełnomocnika - radcę prawnego R.P., na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. Nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że wierzyciel – Urząd Skarbowy, będący jednocześnie organem egzekucyjnym, po wystawieniu tytułu wykonawczego z dnia [...] o Nr [...], obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1994 r., skierował w dniu [...] do Sądu Rejonowego, na podstawie przepisu art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece ( Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.), wniosek o wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości położonej w D. przy ul. [...], będącej w wieczystym użytkowaniu zobowiązanego P.D.
Dalej, z uzasadnienia postanowienia wynika, że pismem z dnia [...]. zobowiązany P.D., poprzez ustanowionego pełnomocnika, wystąpił do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego, oraz o wycofanie z Sądu Rejonowego wniosku w sprawie wpisu hipoteki przymusowej, podnosząc, że skoro decyzje określające zaległości podatkowe dotyczyły roku 1994, to upływ roku 2000 oznacza przedawnienie zobowiązania podatkowego, jak też zarzucił, że Urząd Skarbowy przesyłał pisma procesowe na adres zobowiązanego P.D., a nie na adres ustanowionego w tym okresie pełnomocnika – B.D..
Ponadto, organ ten wskazał w uzasadnieniu swojego postanowienia, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w postanowieniem z dnia [...] Nr [...], zawiesił postępowanie w sprawie rozpoznania w/w wniosku do dnia rozpatrzenia przez sąd powszechny wniosku o wpis hipoteki przymusowej. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny stwierdził, iż na podstawie przepisu art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki, a ponadto, iż rozpoznanie przez sąd wniosku o wpis hipoteki stanowić będzie podstawę do wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na to postanowienie pełnomocnik P.D. złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej, który postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, uzasadniając, iż w momencie, gdy ustanie przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia [...], postępowanie to zostanie podjęte i wniosek rozpoznany przez organ egzekucyjny.
Także, w uzasadnieniu swojego postanowienia z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że zawiadomieniem z dnia [...], Sąd Rejonowy - Wydział Ksiąg Wieczystych powiadomił Urząd Skarbowy, iż w dniu [...]. w księdze wieczystej KW Nr [...], obejmującej nieruchomość pozostającą w wieczystym użytkowaniu P.D., wpisano na wniosek Urzędu Skarbowego z [...] i na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] w dziale IV hipotekę przymusową w kwocie [...] wraz z odsetkami na rzecz Skarbu Państwa - Urzędu Skarbowego, a w wyniku rozpoznania wniosku P.D. z dnia [...] o umorzenie postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] Nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując, iż wpis hipoteki przymusowej powoduje, że zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką nie ulega przedawnieniu, jednakże może być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki. P.D., poprzez swojego pełnomocnika, złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego, zarzucając organowi egzekucyjnemu I instancji, iż informacje dotyczące wniosku o wpis hipoteki przymusowej przesłał jedynie na adres zobowiązanego, a nie ustanowionego przez niego w dniu [...] pełnomocnika – B.D.. Wskazał ponadto, iż nie zostały spełnione przesłanki wynikające z przepisu art. 70 Ordynacji podatkowej, a w szczególności ta, która uzależnia przerwanie biegu terminu przedawnienia od dokonania pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony oraz, że wpisanie hipoteki wymaga złożenia tytułu wykonawczego z klauzulą wykonalności, a skoro decyzje podatkowe dotyczą 1994 r., to - zgodnie z przepisem art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej - upływ roku 2000 oznacza upływ okresu przedawnienia. Także, skoro nadanie klauzuli wykonalności nastąpiło dopiero w czerwcu 2001 r., to nie zostały spełnione warunki do wpisania hipoteki, jednak Urząd nie poinformował sądu o tych okolicznościach. Tak więc, Urząd Skarbowy, kierując wniosek o wpis hipoteki do sądu, może uzyskać prawo do prowadzenia egzekucji tylko w następstwie pomyłki sądowej, stwierdził w konkluzji zażalenia pełnomocnik P.D..
Dyrektor Izby Skarbowej, w wyniku rozpatrzenia zażalenia, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego I instancji, stwierdził, że przepis art. 34 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, iż Skarbowi Państwa przysługuje hipoteka na wszystkich nieruchomościach podatnika z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w wyniku doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość tego zobowiązania, zwana hipoteką przymusową, zaś z przepisu art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece wynika, że wierzyciel, którego wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym, określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, może na podstawie tego tytułu uzyskać hipotekę na wszystkich nieruchomościach dłużnika (hipoteka przymusowa). Przepis ten traktuje ogólnie o "tytule wykonawczym" oraz o "przepisach postępowania egzekucyjnego", co usprawiedliwia przekonanie, że odnosi się zarówno do tytułów wykonawczych pochodzących od sądów i podlegających wykonaniu w drodze egzekucji sądowej, jak i tytułów wystawianych przez podmioty uprawnione do nakładania obowiązków o charakterze świadczeń pieniężnych, dla wykonania których właściwa jest egzekucja administracyjna. Twierdzenie zaś pełnomocnika P.D., że wpis hipoteki wymaga złożenia tytułu wykonawczego z klauzulą wykonalności nie ma uzasadnienia prawnego. W orzecznictwie i literaturze panuje zgodne przekonanie, że do wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości dłużnika wystarcza, jeżeli wnioskodawca powołuje się na dokument będący tytułem wykonawczym w postępowaniu administracyjnym. Administracyjny tytuł wykonawczy stanowi wystarczającą podstawę do wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej majątek dłużnika, a tytuł wykonawczy Nr [...] wystawiony jest na P.D.; także nieruchomość, na której ustanowiono hipotekę przymusową, pozostaje w użytkowaniu wieczystym zobowiązanego. Złożenie natomiast przez Urząd Skarbowy w dniu [...] wniosku o nadanie administracyjnym tytułom wykonawczym klauzuli wykonalności przez sąd powszechny miało na celu przyłączenie się do egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego, a nie wpisanie hipoteki przymusowej, jak sugeruje w zażaleniu pełnomocnik strony. Ponadto, w sprawie tej zastosowanie znajduje, będący przepisem ogólnym, art. 70 § 6 tej ustawy, a nie - jak wskazuje pełnomocnik strony - art. 70 § 3. Z przepisu art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej wynika, że wpis w księdze wieczystej nieruchomości hipoteki przymusowej powoduje, iż zobowiązanie podatkowe nie ulega przedawnieniu, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu tej hipoteki.
Odnosząc się natomiast do zarzutu wadliwego przesłania przez Urząd Skarbowy informacji o wniosku o wpis hipoteki przymusowej na adres zobowiązanego, a nie na adres ustanowionego w tym okresie pełnomocnika – B.D., Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że prawo nie uzależnia skuteczności wpisu hipoteki przymusowej od faktu doręczenia zobowiązanemu wniosku o wpis hipoteki przymusowej. Ponadto, w pełnomocnictwie z dnia [...] udzielonym przez P.D. B.D., wskazano adres pełnomocnika tożsamy z adresem zobowiązanego, tj. [...]. Natomiast w zawiadomieniu Sądu Rejonowego z dnia [...] o wpisie hipoteki przymusowej obejmującej nieruchomość pozostającą w wieczystym użytkowaniu P.D., jest adnotacja, iż zawiadomienie otrzymuje między innymi zobowiązany. Także fakt, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego z przedmiotu hipoteki zostało umorzone nie oznacza, że postępowanie egzekucyjne nie może być prowadzone przez organ egzekucyjny.
Na powyższe ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...], pełnomocnik P.D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Szczecinie skargę z dnia 26 marca 2002 r., w której ponowił argumentację przedstawioną w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego I instancji i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi podniósł, że nie nastąpiło w sprawie przerwanie biegu 5-letniego terminu przedawnienia określonego w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż tytuł wykonawczy wystawiony został w dniu [...]., wniosek o wpis hipoteki przymusowej złożono do sądu w dniu 11 października 2000 r., a klauzulę wykonalności sąd nadał tytułowi wykonawczemu w dniu 26 czerwca 2001 r., lecz o czynnościach tych powiadomiono skarżącego, na jego adres, zamiast na adres ustanowionego w sprawie podatkowej pełnomocnika – B.D., co stanowi o naruszeniu przepisu art. 245 § 1 Ordynacji podatkowej. Tak więc, według pełnomocnika skarżącego, w roku 2000 nie zostały spełnione warunki do przerwania biegu przedawnienia, spełnienie ich zaś po upływie terminu przedawnienia uniemożliwia prowadzenie postępowania przeciwko dłużnikowi. Z tych powodów, według niego, postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił zasadności zarzutów skargi i wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo organ ten podniósł, że wprawdzie nastąpiło umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądu Rejonowego w związku z niedojściem do skutku I i II licytacji, to jednak nie oznacza to niemożności prowadzenia egzekucji z nieruchomości będącej w wieczystym użytkowaniu P.D. przez administracyjny organ egzekucyjny, po zmianie w obowiązującym stanie prawnym, jaki nastąpił od dnia [...].
W toku postępowania sądowego, tj. w dniu [...] skarżący P.D. zmarł, co było podstawą zawieszenia przez Sąd tego postępowania. Na wniosek następców prawnych P.D., tj. B.D., B.D., J.D. oraz S.D. Sąd podjął postępowanie sądowe z udziałem tych następców prawnych skarżącego, reprezentowanych przez dotychczasowego pełnomocnika skarżącego – radcę prawnego R.P..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie z powodu zasadności zarzutów w niej podniesionych.
Sąd administracyjny, zgodnie treścią przepisu art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z treścią przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że wydane ono zostało z istotnym naruszeniem przepisów postępowania określonych w art. art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kpa, znajdujących odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, na mocy unormowania określonego w przepisie art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.: Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm.) stanowiącego, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ze wskazanych przepisów art. art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kpa wynika, że organy administracji publicznej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa i prowadzić postępowanie w taki sposób, aby zostały wyjaśnione istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Niewyjaśnienie bowiem sprawy w ww. zakresie stanowi takie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które obliguje sąd administracyjny do uchylenia zaskarżonego aktu na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Także, zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem sądów administracyjnych, nierozpatrzenie sprawy na podstawie wszystkich przepisów prawa, które w tej sprawie znajdują zastosowanie, stanowi naruszenie prawa.
W rozpoznawanej sprawie zachodzi tego rodzaju sytuacja.
Podstawę prawną wydania zaskarżonego postanowienia stanowił, jak to wskazał organ nadzoru w zaskarżonym postanowieniu, przepis art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm.) i przepis art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 1368), odnoszące się do instytucji umorzenia postępowania egzekucyjnego i regulujące kwestie intertemporalne w związku z nowelizacją ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dokonaną przepisami ww. ustawy z dnia 6 września 2001 r.
W toku całego prowadzonego postępowania, mającego na celu rozpoznanie wniosku P.D. z dnia [...] złożonego poprzez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zarówno organ egzekucyjny I instancji jak też organ nadzoru rozważały i oceniały podstawy umorzenia tego postępowania wskazane przez stronę, tj. kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego P.D. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1994r., kwestię właściwego zastosowania w sprawie przepisu art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, nie zaś przepisu art. 70 § 3, jak wskazywał pełnomocnik P.D., a dotyczących następstw wpisu w księdze wieczystej nieruchomości hipoteki przymusowej, jak też kwestię skuteczności doręczenia P.D. informacji o wniosku o wpis hipoteki przymusowej (na adres zobowiązanego, a nie na adres wskazywanej jako pełnomocnika – B.D.). Tymczasem – według składu orzekającego w sprawie – dla właściwego wyjaśnienia sprawy okolicznością najistotniejszą było ustalenie, czy postępowanie egzekucyjne w sprawie w ogóle zostało wszczęte i, w konsekwencji, ustalenie, czy prowadzenie postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest uzasadnione. W przypadku bowiem ustalenia, że postępowanie egzekucyjne nie zostało w sprawie wszczęte, należałoby postępowanie w sprawie z wniosku o jego umorzenie uznać za bezprzedmiotowe i postępowanie w sprawie z tego wniosku umorzyć.
Wyjaśnienie powyższej kwestii Sąd uznaje za konieczne dla właściwego i zupełnego wyjaśnienia sprawy, bowiem z analizy akt postępowania wynika, że upomnienie zostało doręczone P.D. w dniu [...], która to czynność – co jest oczywiste w kontekście treści przepisu art. 15 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – nie inicjuje postępowania egzekucyjnego, zaś tytuł wykonawczy, wystawiony w dniu [...] przez Urząd Skarbowy, nie został, w toku podejmowanych w tej sprawie czynności na przestrzeni kilku lat, doręczony P.D.. Brak jest również dowodów w sprawie na to, aby organ egzekucyjny podjął skutecznie jakąkolwiek czynność egzekucyjną w sprawie, gdyż wystąpienie przez Urząd Skarbowy do sądu powszechnego z wnioskiem z dnia [...] o wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości będącej w wieczystym użytkowaniu P.D., nie może zostać uznane za podjęcie czynności egzekucyjnej w sprawie, bowiem czynność ta może zostać uznana – na podstawie przepisu art. 154 § 1 w związku z przepisem art. 164 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w brzmieniu obowiązującym w ww. dacie) – co najwyżej za czynność podjętą w ramach postępowania zabezpieczającego, prowadzonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, co wprost wynika ze ww. przepisu art. 154 § 1 tej ustawy, stanowiącego, że organ egzekucyjny dokonuje na wniosek wierzyciela, przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, zabezpieczenia należności, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję. I, aczkolwiek organ egzekucyjny – na podstawie przepisu art. 157 § 1 ww. ustawy – zobowiązany był wydać postanowienie w sprawie zabezpieczenia, czego nie uczynił, to jednak czynność ta w żadnym razie nie może zostać uznana za czynność, która zainicjowała postępowanie egzekucyjne, mimo, że P.D. został o niej powiadomiony w trybie doręczenia zastępczego.
Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym w roku 2000 i do dnia 30 listopada 2001, tj. do czasu wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, gruntownie nowelizujących ten akt prawny, nie stanowiły wprost jaka czynność inicjuje postępowanie administracyjne, tak jak po nowelizacji stanowi to wprost przepis art. 26 § 5 tej ustawy. Nie było również w tej ustawie przepisu, który nakazywałby organowi egzekucyjnemu wydawanie odrębnego aktu wszczynającego egzekucję administracyjną, np. postanowienia. Niemniej jednak, zarówno doktryna, jak też orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego ugruntowało pogląd, iż momentem tym – na podstawie przepisów art. 26 i art. 32 w związku art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – jest dzień przystąpienia przez organ egzekucyjny, do czynności egzekucyjnych. Pierwszą czynnością o charakterze czynności materialno-technicznej jest wystawienie tytułu wykonawczego. Następną czynnością jest doręczenie takiego tytułu zobowiązanemu, według zasad wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących tryb doręczania pism (Rozdział 8 art. art. 39-49). Kolejną czynnością, warunkującą skuteczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego, jest pouczenie zobowiązanego o prawie do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 32 § 1 ustawy egzekucyjnej). Ponadto, aby można było ocenić w danej sprawie, czy zaistniały przesłanki określone w przepisie art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym w 2000 r. i 2001 r.) należy także ustalić, czy organ egzekucyjny, poza wyżej wskazanymi czynnościami, także przystąpił do czynności egzekucyjnych, o których zobowiązany został powiadomiony (vide: wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2005 r. o sygn. akt FSK 1218/04), która to okoliczność w rozpoznawanej sprawie jest – według Sądu – bez znaczenia, gdyż – jak słusznie podnosił to w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej – przerwanie biegu przedawnienia w sprawie dotyczącej zobowiązania podatkowego P.D. jest okolicznością pozostającą bez wpływu na możliwość prowadzenia egzekucji, skoro w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej stanowiący, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki.
Tymczasem z analizy akt postępowania egzekucyjnego nie wynika, aby P.D. został doręczony tytuł wykonawczy oraz, aby został on pouczony o uprawnieniu i trybie do wniesienia zarzutów (jak też, aby organ egzekucyjny przystąpił do czynności egzekucyjnych, o których został powiadomiony zobowiązany). A przecież, zobowiązanemu po to zostało przyznane przez ustawodawcę uprawnienie do wniesienia zarzutów, aby mógł on kwestionować samo wszczęcie postępowania egzekucyjnego, m.in. poprzez podnoszenie zarzutu przedawnienia (art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej), z którego to uprawnienia zobowiązany powinien mieć możliwość skorzystania w momencie inicjacji tego postępowania, a nie tylko w jego toku, zgłaszając, tak jak w tej sprawie, wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej).
W tej sytuacji, wobec niewyjaśnienia przez organ nadzoru podstawowej dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy kwestii, tj. czy w sprawie miało miejsce wszczęcie postępowania egzekucyjnego, należało zaskarżone postanowienie uchylić i zobowiązać ten organ do przeprowadzenia postępowania zażaleniowego w sposób odpowiadający wymogom przepisów art. art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kpa. Dopiero bowiem, po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym tę kwestię, możliwe będzie rozpoznanie wniosku w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego i przeprowadzenie oceny zasadności zastosowania w sprawie przepisu art. 105 § 1 Kpa, stanowiącego o podstawie do umorzenia prowadzonego postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości.
Ponadto, organ nadzoru powinien ocenić, czy tytuł wykonawczy wystawiony w dniu [...]. przez wierzyciela - Urząd Skarbowy, a adresowany do organu egzekucyjnego - Urzędu Skarbowego, został skierowany do właściwego organu egzekucyjnego, skoro w dacie tej przepis art. 19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym stanowił, że organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych jest naczelnik urzędu skarbowego (zmiana wprowadzona od dnia 1 stycznia 1999 r., opubl. w Dz. U. Nr 162 z 1998 r., poz. 1126 - art. 3 pkt 8).
Mając na względzie powyższą argumentację, należało także uznać za zbędne rozpoznanie zarzutów skargi.
Uwzględniając przeto podniesione wyżej okoliczności, wobec tego, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało – na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania, Sąd orzekł na podstawie przepisów art. 200 i 205 tej ustawy.
Powołane przepisy
art. 138 § 1 pkt 1art. 123art. 144 Kpart. 18art. 59 § 5 ustawyart. 13 ustawyart. 109 ust. 1 ustawyart. 70 § 6art. 70art. 70 § 1art. 34 § 1art. 70 § 3
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło