I SA/Sz 876/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska,, Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. spraw: 1. ze skargi B. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] 2. ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2003r., styczeń i marzec 2004r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargi. Na wstępie należy zaznaczyć, że na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie w dniu 17 marca 2010r. zostały połączone na podstawie art. 111 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy ze skargi J.W. (I SA/Sz 878/09) i ze skargi B.R. (I SA/Sz 876/09). Zaskarżonymi decyzjami, w przypadku B.R. z dnia [...] nr [...], a w przypadku J.W. z dnia [...] nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzje organu I instancji orzekające o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2003r., styczeń i marzec 2004r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania, wobec B.R. i wobec J.W. Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, że "B" Sp. z o.o. została zawiązana na mocy umowy potwierdzonej aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia 18.11.1999r., wpisana do KRS pod nr [...]. W toku działalności przedmiotowa spółka złożyła w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w S. min. deklaracje VAT-7 dla podatku od towarów i usług z okresy rozliczeniowe sierpień - grudzień 2003r. oraz styczeń - marzec 2004r. Pomimo zadeklarowania nie uregulowała zobowiązań podatkowych. Zaległe zobowiązania zostały objęte administracyjnymi tytułami wykonawczymi. W toku postępowania z zakresu egzekucji administracyjnej, nie dokonano zaspokojenia całości długu. W związku z ogłoszeniem upadłości "B" sp. z o.o. w dniu 02.06.2004r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjnej w dniu 23.07.2004r. Omawiane zaległości z tytułu podatku od towaru i usług nie zostały zaspokojone. W związku z powyższym Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wszczął wobec B.R. i J.W. członków zarządu "B" Sp. z o.o. postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości Spółki, za okresy rozliczeniowe: sierpień-grudzień 2003r. oraz styczeń i marzec 2004r., odsetki za zwłokę od tych zaległości oraz koszty postępowania egzekucyjnego na łączną kwotę [...]. Postępowanie to zakończone zostało decyzjami orzekającymi o odpowiedzialności solidarnej obu wymienionych członków zarządu. Dyrektor Izby Skarbowej w S. decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił decyzje wydane w pierwszej instancji i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia. Organ drugiej instancji uznał, że dla pełnego wyjaśnienia odpowiedzialności należy podjąć czynności procesowe zmierzające do zupełnego wyjaśnienia sprawy oraz zgromadzenia istotnego materiału dowodowego, oraz uwzględnić i dokonać oceny przedstawionych przez Stronę wniosków dowodowych. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. po rozpatrzeniu sprawy wydał decyzja orzekające o solidarnej odpowiedzialności B.R. jako członka zarządu "B" Sp. z o.o. za zaległości tej Spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2003r. oraz styczeń i marzec 2004r., odsetki za zwłokę od tych zaległości oraz koszty postępowania egzekucyjnego na łączną kwotę [...]. Strony odwołały się od przedmiotowych decyzji do Dyrektora Izby Skarbowej w S. Dyrektor Izby Skarbowej w S. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w S. zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skargach podniesiono, że decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w S. naruszają art. 180 § 1, 187 § 1 i 188 Ordynacji podatkowej, poprzez ich niezastosowanie w sprawie oraz pominięcie dowodów zgłaszanych przez Strony w trakcie prowadzonego postępowania. Zdaniem skarżących nie mogli oni wykazać okoliczności zwalniającej z odpowiedzialności za długi Spółki. Ponadto, aby określić termin w którym należało złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki należało powołać biegłego. Strony twierdzą, że taki wniosek można było dopiero złożyć na początku 2004r., a nie jak sugeruje organ na początku 2003r. Ponadto świadkowie przesłuchiwani w tej sprawie wskazywali inne momenty zaprzestania płacenia przez Spółkę zobowiązań. W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej w S. stwierdził, iż zarzuty zawarte przez strony są zbieżne z zarzutami zawartymi w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W związku z powyższym odpowiedź na nie została wyczerpująco przedstawiona w uzasadnieniu do skarżonych obecnie decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej w S. jednakże rozszerzył i uszczegółowił odpowiedź na zarzuty stron. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w y ż y ł, co następuje: Skargi nie są zasadne. Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 28.02.2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze, upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Art. 11 powyższej ustawy precyzuje pojęcie niewypłacalności - ust. 1 dłużnik staje się niewypłacalny jeśli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, ust. 2 stanowi, że dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Spełnienie jednej z powyższych przesłanek uzasadnia ogłoszenie upadłości. Wobec tego ogłasza się upadłość dłużnika zawsze wtedy, gdy nie wykonuje on ciążących na nim wymagalnych zobowiązań. Nie ma w tym momencie znaczenia, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich zobowiązań, czy tylko też tylko cześć z nich. Nie ma również znaczenia, czy wykonywane są zobowiązania pieniężne, czy też niepieniężne. Podkreślić w tym momencie należy, że nie ma znaczenia dla uznania niewypłacalności wielkość nie wykonywanych zobowiązań. Wobec tego każde niewykonanie zobowiązań powoduje powstanie po stronie dłużnika stanu niewypłacalności i to niezależnie od ich charakteru. Dla ogłoszenia upadłości nieistotne są przyczyny stanu niewypłacalności dłużnika. W art. 11 ust. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego zawarta jest druga z przesłanek dotyczących uznania za niewypłacalnego dotycząca min. osób prawnych jaką jest min. przedmiotowa Spółka z o.o. Zgodnie z tą regulacja dłużnik jest niewypłacalny, gdy uwzględniając wszystkie składniki majątku dłużnika, nie wystarczą one na pokrycie wszystkich jego zobowiązań. W tym przypadku natomiast bez znaczenia jest okoliczność, że dłużnik zobowiązania te w danej chwili reguluje na bieżąco. Zamysłem takiego sformułowania przepisu przez ustawodawcę, było z pewnością ochrona interesów wierzycieli poprzez zapobieżenie postępowaniu stanu nadmiernego zadłużenia, który w ostateczności mógłby doprowadzić do braku możliwości zaspokojenia się przez nich z majątku dłużnika. W niniejszej sprawie zaistniała bez wątpienia jedna z przesłanek uzasadniających ogłoszenie upadłości, wymienione w opisywanym powyżej art. 11 Prawa upadłościowego i naprawczego. Z czego pierwsza już na początku 2000r., także bez znaczenia jest w którym momencie pojawiła się druga określona w art. 11 ust. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego. Z akt sprawy wynika, że "B" Sp. z o.o. rozpoczęła swoją działalność pod koniec 1999r. Z twierdzeń dłużnika zawartych w uzasadnieniu do wniosku o ogłoszenie upadłości wynika, oraz z załączonych dokumentów wynika, że nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań, przy czym opóźnienia w ich realizacji sięgają 2000r. Wobec tego bez wątpliwości należy stwierdzić, że już od początku działalności spółka borykała się problemami finansowymi i już na tym etapie należało wszcząć intensywne działania zmierzające do restrukturyzacji podmiotu, zmiany charakteru działalności, a nawet rozwiązaniu spółki. Twierdzenia jakoby problemy z regulowaniem należności były jedynie problemami przejściowymi nie ma swojego uzasadnienia w zgromadzonych dokumentach finansowych spółki. Z analizy stanu finansowego spółki wynika, że od momentu założenia sytuacja finansowa ulegała pogorszeniu, a ilość wierzycieli zwiększała się. Na domiar tego już od początku działalności "B" sp. z o.o. nie regulowała terminowo zobowiązań publicznoprawnych. Opóźnienia w realizacji sięgają 15 stycznia 2000r. wobec ZUS, 07.09.2000r. wobec Urzędu Skarbowego, 20 stycznia 2000r. wobec PEFRON. Na marginesie należy wspomnieć, że opóźnienia z tytułu dostaw i usług sięgają 8 lutego 2002r., 16 października 2001r., a większość stało się wymagalnych w 2003r. i 2003r. Członkowie zarządu zdawali sobie sprawę, że posiadając zadłużenia publicznoprawne nie mogą przystępować do przetargów publicznych, a jedynie mogą wykonywać pewien ograniczony zakres prac jako podwykonawcy. Trudno zatem dać wiarę, że mając tak ograniczony zakres działania i wątpliwość co do pewności przyszłych zleceń, a z drugiej strony już znaczne zaległości, członkowie zarządu uparcie wierzyli, że nie ma potrzeby składania wniosku o upadłość i uda się uregulować wszelkie zobowiązania. Reasumując porównując dane zawarte w bilansie i wykazie zobowiązań, stwierdzić należy ze dłużnik przestał trwale spłacać swoje zobowiązania skoro najstarsze i to publicznoprawne zobowiązania pochodzą z 2000r, a ich stan z upływem czasu wzrastał. Jednocześnie biorąc pod uwagę wielkość przedsiębiorstwa dłużnika, i stan środków trwałych zadłużenie charakteryzuje się bardzo wysokim poziomem. Biorąc powyższe pod uwagę bez wątpienia należy stwierdzić, iż dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań od dłuższego czasu, dlatego wniosek o ogłoszenie upadłości jest znacznie spóźniony i nie może spowodować uchylenia się członków zarządu od odpowiedzialności. Z zebranego materiału dowodowego oraz analizy dokonanej za równo przez Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz w drugiej instancji przez Dyrektora Izby Skarbowej niewątpliwie wynika, iż przeprowadzenie dowodu z zakresu opinii biegłego w zakresie określenia momentu, w którym nastąpił stan nakazujący złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie było konieczne. Skoro z akt sprawy, dokonanej analizy finansowej wynika, że już pod koniec 2002 stan finansowy spółki "B" Sp. z o.o. wskazywał na potrzebę złożenia wniosku o upadłość. Jeśli aktywa w sposób wyraźny przewyższają zobowiązania zbędne jest przeprowadzanie opinii biegłego z zakresu finansów, aby stwierdził ten fakt. Bez wątpienia miałoby to na celu nieuzasadnione przedłużenie postępowania, a w żaden sposób nie doprowadziłoby do uniknięcia odpowiedzialności finansowej za zobowiązania spółki przez członków zarządu. Przeświadczenie członków zarządu, iż istotne dla przedmiotowej sprawy są dowody: dzienniki budowy inwestycji - oczyszczalni ścieków wraz z kanalizacją, umowy generalnego wykonawstwa oraz umowy zawarte przez "P" Sp. z o.o. z "B" Sp. z o.o., wskazujące ze członkowie zarządu "B" Sp. z o.o. nie zawinili niewypłacalności spółki oraz że wcześniejsze problemy finansowe miały charakter przejściowy, w związku z tym brak jest winy nie zgłoszenia w wymaganym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości mają jedynie charakter iluzoryczny i polemiczny. Ponadto już organ pierwszej instancji odniósł się postanowieniem z dnia [...] Nr [...] do wniosków Strony oraz pełnomocnika, pojawiających się konsekwentnie w odwołaniach od decyzji oraz w skardze do WSA, nie uwzględniają powyższych wniosków dowodowych oraz odnosząc się do tego. W rzeczywistości wykazanie tych okoliczności nie miałyby znaczenia dla przedmiotowej sprawy, gdyż przeprowadzenie tych dowodów nie stanowiłoby przesłanki zawartej w art. 116 Ordynacji podatkowej, zwalniające członków zarządu za odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Zakładając, że członkowie zarządu "B" Sp. z o.o., mieli świadomość niewypłacalności spółki, jednak zakładając, że ma ona charakter przejściowy i pomimo niewypłacalności spółki, nie złożyli oni wniosku o ogłoszenie upadłości, licząc na wyprowadzenie, poprawienie finansów spółki, a tym samym regulowanie zobowiązań, zwłaszcza zobowiązań podatkowych, wzięli na siebie odpowiedzialność za zaległości podatkowe osoby prawnej. Taki sposób rozumowania i podejmowania decyzji przez członków zarządu, którzy wbrew prawu - art. 5 Prawa upadłościowego nie złożyli w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości nie wyłącza braku winy, a jedynie wskazuje że chcąc ratować spółkę podjęli oni taką decyzję ryzykując przy tym własnym majątkiem. Strony zaś nie wykazały, że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jej winy. Ewidentnie z przedstawionego wywodu wynika, że zgłoszenie wniosku o upadłość Spółki nastąpiło po czasie właściwym do dokonania tej czynności. Dlatego w przedmiotowej sprawie nie znaleziono przesłanek wskazujących na możliwość uchylenia się od odpowiedzialności za długi spółki, pozostających w jej zarządzie osób. Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.