I SA/Sz 876/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 2 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2) ustanowić radcę prawnego. A.S., składając skargę na wyżej powołane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Skarżący podniósł we wniosku, że przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest zasadne ze względu na bardzo trudną i złożoną sytuację rodzinną i materialną. Skarżący oświadczył, że ma [...] lata, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną L.B. i dwiema małoletnimi córkami w wieku szkolnym ([...] lat), które wspólnie wychowują i utrzymują. Skarżący posiada nieruchomość - dom o pow. [...] m kw. na działce o pow. [...] m kw.; L.B. jest właścicielką samochodu osobowego marki [...] rok 2002; innego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych przedmiotów, zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności) skarżący nie wykazał. Miesięczne dochody skarżącego to kwota [...] zł netto z tytułu działalności gospodarczej (usługi, serwis komputerowy), zaś konkubiny L.B. – [...] zł netto z tytułu umowy zlecenia na stanowisku rejestratorki w przychodni. Miesięczne wydatki rodziny to kwota ok. [...] zł, w tym są: opłaty za media (energia elektryczna, woda, ścieki, opał) w kwocie ok. [...] zł, ubezpieczenie domu ([...] zł) wyżywienie, zakup środków czystości i kosmetyków wydatki na szkołę (ubezpieczenie, Rada Rodziców, mundurki, dojazdy, wycieczki, wyjścia klasowe) w kwocie ok. [...] zł, zakup odzieży i obuwia w kwocie [...] zł. Wykazano łączne wydatki na utrzymanie dzieci w kwocie ok. [...] zł oraz, że do dyspozycji skarżącego i L.B., na pozostałe wydatki (w tym na wyżywienie i leczenie) pozostaje kwota [...] zł. Skarżący wskazał także, że jest zobowiązany do wypłacania renty alimentacyjnej na rzecz dzieci w kwocie [...] zł miesięcznie (protokół z ugody sądowej zawartej w dniu 30 kwietnia 2014 r., w sprawie sygn. akt [...]), a także, iż jest zadłużony z tytułu bieżących opłat za media (energia elektryczna, woda w kwocie ok. [...] zł), wobec Urzędu Miasta (w kwocie ok [...] zł), ZUS z tytułu składek (ok. [...] zł), Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. (ok. [...] zł). Wskazał także na zawieszoną spłatę kredytu hipotecznego w [...] Banku, raty miesięczne kredytu w Banku [...] w kwocie [...] zł oraz na toczące się z jego udziałem spory sądowe w sprawach karnych i konsumenckich. Oświadczył, że zobowiązania są regulowane sukcesywnie w miarę przypływu środków i możliwości budżetu domowego. Podniósł również, że ze względu na stan zdrowia (wydłużająca się rehabilitacja po złamaniu nadgarstka prawej ręki) działalność gospodarcza jest prowadzona w ograniczonym zakresie i nie ma możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia, a także, iż rodzina żyje w niedostatku i wymaga dodatkowego wsparcia finansowego. Do wniosku skarżący dołączył: kopie postanowień zwalniających od kosztów sądowych i ustanawiających pełnomocników z urzędu, wydanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w postępowaniu karnym i w postępowaniu cywilnym; dokumentację medyczną; dwie kopie odpisów aktów urodzenia dzieci; kopie protokołu ugody sądowej z dnia 30.04.2014 r., sygn. akt [...]. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), dalej: "p.p.s.a." - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym – o co ubiega się skarżący w niniejszej sprawie - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Należy w tym miejscy wyjaśnić także, iż instytucja przyznania prawa pomocy jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na nadzwyczajne okoliczności np. takie jak stan zdrowia, sytuacja osobista, rodzinna, wiek, czy zawód nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych – może zwrócić się o dofinansowanie udziału w postępowaniu sądowym przez Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że przedstawione przez skarżącego w oświadczeniu, jak i wynikające z przedłożonych dokumentów okoliczności, uzasadniają uwzględnienie wniosku. Wobec tego, że skarżący ma na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku szkolnym, dochody czteroosobowej rodziny wynoszą ok. [...] zł, z których ponoszone są jedynie uzasadnione wydatki (w kwocie ok. [...] zł), skarżący nie posiada żadnego majątku, który mógłby być źródłem dodatkowych dochodów (poza domem, który zajmuje z rodziną) ani oszczędności, a jego możliwości zarobkowe są ograniczone ze względu na stan zdrowia (stan po złamaniu nadgarstka prawej ręki), a nadto jest znacznie zadłużony, uznać należało, że wykazał, iż spełnione zostały przesłanki do przyznania prawa pomocy w całości w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oceniając wniosek, referendarz sądowy uwzględnił okoliczność, że skarżący jest zobowiązany do poniesienia kosztów sądowych także w drugiej wszczętej sprawie, zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Sz 877/16 (łączne wpisy sądowe od skarg wynoszą w dwóch sprawach skarżącego [...] zł). Wzięto również pod uwagę, że budżet rodziny jest aktualnie dodatkowo obciążony wydatkami związanymi z rozpoczęciem roku szkolnego, co powoduje, iż tym bardziej rodzina nie jest w stanie wygospodarować w posiadanych dochodów żadnych środków na sfinansowanie postępowań sądowych i na opłacenie pełnomocnika. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.