I SA/Sz 877/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Anna Świątek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skargi R. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia i wstrzymania postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie adwokatowi A. A. kwotę [...] powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W dniu [...]r. do Urzędu Skarbowego w G. wpłynęło pismo R.B. o wstrzymanie czynności dotyczących postępowania egzekucyjnego, a także o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu strona podała, że w sądzie administracyjnymi toczą się jej sprawy oraz że złożyła pozwy o odszkodowanie od Skarbu Państwa. Strona wskazała, iż stan zdrowia jej jest zły oraz że nie posiada majątku. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. postanowieniem z dnia [...]r. na podstawie art. 56 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) odmówił zawieszenia i wstrzymania prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do R.B. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza G., Naczelnika Urzędu Skarbowego w G., Urzędu Miejskiego w S., Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. Organ podał, że nie zaistniały przesłanki do zawieszenia lub wstrzymania postępowania egzekucyjnego. R.B. złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 18 i art. 56 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnymi w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego zażalenia przez R.B. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy zawieszenia i wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wymienionych w tym postanowieniu, uchylił postanowienie organu egzekucyjnego w części dotyczącej odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji oraz utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji w części dotyczącej odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ przytoczył art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, zwanej dalej u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w następujących w przypadkach: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Ponadto, stosownie do art. 58 § 2 u.p.e.a., w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny może uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych. Według organu, zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie, czy wystąpiły przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w związku ze zgłoszonym przez Zobowiązanego wnioskiem z dnia z dnia [...] r. Dopiero zawieszenie postępowania egzekucyjnego pozwoliłoby na ocenę, czy występują okoliczności uzasadniające uchylenie dokonanej czynności zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego - art. 58 § 2 u.p.e.a. Wskazał, iż przepis art. 56 § 1 u.p.e.a. jednoznacznie określa, w jakich przypadkach organ egzekucyjny wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na przerwaniu - na czas określony - biegu tego postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód w jego dalszym prowadzeniu, na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Z analizy treści art. 56 § 1 powołanej ustawy wynika, iż w razie ziszczenia się którejkolwiek z wymienionych w nim enumeratywnie przesłanek, organ egzekucyjny zobligowany jest zawiesić postępowanie egzekucyjne. Ustawa u.p.e.a. nie przewiduje natomiast instytucji uznania administracyjnego w przypadku złożenia przez Zobowiązanego wniosku o zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w S. stwierdził, iż z pism Zobowiązanego jak i akt sprawy nie wynika, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych wymienionych w sentencji niniejszego postanowienia, wystąpiły przesłanki opisane w art. 56 § 1 u.p.e.a., skutkujące zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Podnoszone przez Zobowiązanego roszczenia wobec Skarbu Państwa, nie są przesłankami mieszczącymi się w podstawach zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Również stan zdrowia Zobowiązanego nie jest podstawą do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu, brak było podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o wskazanych numerach w trybie art. 56 § 1 u.p.e.a. Nadto, organ pouczył stronę, że o ile sytuacja materialna Zobowiązanego nie pozwala na uregulowanie istniejących zaległości wobec Skarbu Państwa, Gminy G. oraz Gminy S., jak również Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przysługuje Mu prawo wystąpienia do tych organów, z oddzielnym wnioskiem, o udzielenie ulgi w spłacie zaległości. W myśl art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Oznacza to, że organ egzekucyjny nie może być kolejną instancją odwoławczą w zakresie powstałych zobowiązań. Ponadto, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do oceny zdarzeń, które miały miejsce w związku z prowadzoną przez Zobowiązanego działalnością gospodarczą, w tym działań, które winne podlegać rozpoznaniu przez inne organy. Organ wskazał, że należności wskazane w tytułach wykonawczych dotyczą należności 4 Wierzycieli, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego G., Burmistrza Gminy G. Prezydenta Miasta S. oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.. Podstawą egzekucji podatku od nieruchomości są decyzje, które nadal znajdują się w obiegu prawnym. Natomiast w zakresie podatku od towarów i usług, podatku od osób fizycznych oraz składek należnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., podstawą prawną egzekucji są deklaracje składane przez Zobowiązanego. Odnosząc się do żądania wstrzymania czynności dotyczących postępowania egzekucyjnego, organ podał, iż z podania Zobowiązanego wynika, że oczekiwał On czasowego przerwania prowadzonej egzekucji administracyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej w S. wskazał, iż ustawa u.p.e.a. przewiduje różne instytucje skutkujące przerwaniem toku egzekucji, a mianowicie: wstrzymanie czynności - art. 23 § 6 i § 7, art. 35, art. 62, art. 70a, 70b u.p.e.a., 2. wstrzymanie postępowania egzekucyjnego - art. 17 § 2, art. 23 § 6 i § 7, art. 35, art. 35a, art. 54 § 6 u.p.e.a., 3. odstąpienie od czynności egzekucyjnych - art. 45 u.p.e.a., 4. zawieszenie postępowania egzekucyjnego - art. 56 § 1 u.p.e.a. Z uwagi na to, iż z materiału dowodowego wynika, że nie wystąpiły żadne zdarzenia, które wymagałyby zastosowania określonych ww. pkt 1-3 trybów postępowania, organ egzekucyjny, do którego wpłynęło podanie zobowiązanego, powinien rozpoznać sprawę w trybie art. 56 u.p.e.a., tj. zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Tylko w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 56 § 1 u.p.e.a. mogło dojść do uchylenia czynności egzekucyjnych -art. 58 § 2 u.p.e.a. (w przedmiotowej sprawie uchylenie zajęcia świadczenia emerytalnego). Inne instytucje, tj. wstrzymanie czynności, wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, odstąpienie od czynności egzekucyjnych nie wywierają skutków uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Wobec powyższego, Dyrektor Izby Skarbowej w S. uznał, że rozstrzyganie przez organ egzekucyjny w postanowieniu z dnia [...] r. znak: [...] o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego należy uznać za niewłaściwe, postanowienie w tej części uchylić, a postępowanie w sprawie rozpoznania podania o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnej, na podstawie art. 105 § 1 Kpa w związku z art. 18 u.p.e.a., umorzyć. R.B. złożył skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący podał, że złożył pozwy do Sądu Okręgowego tytułem odszkodowania od Skarbu Państwa za przestępstwa doznane przez jego firmy i utratę zdrowia oraz uniemożliwienie mu osiągania dochodu z zainwestowanego kapitału. Wskazał, że decyzją Komisji Lekarskiej ZUS pozbawiony jest możliwości wykonywania jakiejkolwiek pracy i jest wspomagany przez Ośrodek Opieki Społecznej oraz Ośrodek Pomocy Rodzinie w G. Dyrektor Izby Skarbowej w S. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo podał, że Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód, Wydział IX Egzekucyjny postanowieniem z dnia 15 września 2010r. , sygn. akt IX Co 7584/10 rozstrzygnął, że łączną egzekucję przejął komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym Szczecin-Prawobrzeże i Zachód. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ustalił, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w następujących w przypadkach: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. W niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z wymienionych przesłanek skutkujących zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, zaś powoływane przez Skarżącego okoliczności nie mogły być podstawą zawieszenia tego postępowania, tj. roszczeń wobec Skarbu Państwa, czy stanu zdrowia. Ponadto, stosownie do art. 58 § 2 u.p.e.a., w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny może uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Czyli dopiero zawieszenie postępowania egzekucyjnego pozwoliłoby na ocenę, czy występują okoliczności uzasadniające uchylenie dokonanej czynności zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego - art. 58 § 2 u.p.e.a. Podkreślić należy, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zna instytucji uznania administracyjnego w przypadku złożenia wniosku o zawieszenia postępowania egzekucyjnego Zdaniem Sądu, organ II instancji trafnie dokonał analizy treści złożonego przez stronę wniosku w zakresie czasowego przerwania prowadzonej egzekucji administracyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej w S. podał, iż ustawa u.p.e.a. przewiduje różne instytucje skutkujące przerwaniem toku egzekucji, które wymienił w zaskarżonym postanowieniu. Prawidłowo organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny, do którego wpłynęło podanie zobowiązanego, powinien rozpoznać sprawę w trybie art. 56 u.p.e.a., tj. zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Tylko bowiem w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 56 § 1 u.p.e.a. mogło dojść do uchylenia czynności egzekucyjnych - art. 58 § 2 u.p.e.a. (w przedmiotowej sprawie uchylenie zajęcia świadczenia emerytalnego), czego domagała się strona w złożonym wniosku. Inne instytucje, tj. wstrzymanie czynności, wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, odstąpienie od czynności egzekucyjnych nie wywierają skutków w zakresie uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Tym samym prawidłowo, organ II instancji uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. w części dotyczącej odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego, a postępowanie w sprawie rozpoznania podania o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnej, na podstawie art. 105 § 1 Kpa w związku z art. 18 u.p.e.a., umorzył. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani też nie uchybia przepisom postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach zastępstwa procesowego z urzędu orzeczono na podstawie art. 205 § 2 tej ustawy oraz § 2 ust. 2 i ust. 3 oraz § 18 ust.1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348) .