I SA/Sz 879/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska,, Sędzia WSA Bolesław Stachura, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 października 2016 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie – po rozpatrzeniu zażalenia B.S. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...] o odmowie uwzględnienia wniesionego zarzutu z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia – uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie. Z uzasadnienia postanowienia oraz akt sprawy wynika, że organ I instancji, działający w sprawie jako organ egzekucyjny, wszczął wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] z dnia 10 sierpnia 2015 r., wystawionych przez Prezydenta Miasta S. z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w Strefie Płatnego Parkowania pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniach od 5 lipca 2013 r. do 27 maja 2015 r. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, odpisy tytułów wykonawczych doręczono na adres zamieszkania zobowiązanego 24 listopada 2015 r. do rąk pełnoletniego domownika (na ZPO odnotowano, że przesyłkę odebrał B.S. - syn, co potwierdził własnoręcznym podpisem). Pismem z dnia 10 lutego 2016 r. zobowiązany złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, jednocześnie zgłaszając zarzut co do prowadzenia postępowania. Postanowieniem z dnia 30 marca 2016 r. organ I instancji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a następnie postanowieniem wskazanym na wstępie odmówił uwzględnienia wniesionego zarzutu z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia. Organ wyjaśnił, że 24 listopada 2015 r. skutecznie doręczył skarżącemu odpisy tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 20 listopada 2015 r. Doręczenie nastąpiło w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267 ze zm.), dalej: "k.p.a.", poprzez doręczenie pełnoletniemu domownikowi. Adresat przesyłki został prawidłowo ustalony w chwili odbioru przesyłki, co potwierdził doręczyciel dokonując adnotacji na ZPO. Zatem, z uwagi na odmowę przywrócenia terminu do wniesienia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, termin do wniesienia zarzutów upłynął 1 grudnia 2015 roku. W złożonym zażaleniu zobowiązany podniósł zarzut wadliwego doręczenia przesyłki zawierającej tytuły egzekucyjne, z uwagi na nieposiadanie przez odbierającego przesyłkę (syna) statusu domownika. Uzasadniając zaskarżone postanowienie, organ odwoławczy wyjaśnił, że zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie można rozpatrywać, gdy nie zostały spełnione wymogi formalne do ich wniesienia, m.in. gdy uchybiono terminowi do ich wniesienia. Jeżeli jednak, pomimo uchybienia terminowi, organ egzekucyjny rozpatrzył zarzuty, organ wyższego stopnia, rozpoznając zażalenie na postanowienie o rozpatrzeniu zarzutów, uchyla postanowienie i umarza postępowanie w tym zakresie. Z uwagi na to, że pomimo uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów i odmowy przywrócenia tego terminu organ I instancji wydał postanowienie o odmowie uwzględnienia zarzutów, organ odwoławczy uchylił postanowienie w całości i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie. Pismem z dnia 18 lipca 2016 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na ww. postanowienie oraz na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości i umorzenia postępowania organu I instancji w sprawie odmowy uwzględnienia wniesionego zarzutu z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia, domagając się ich uchylenia oraz uchylenia postanowień organu I instancji. Zaskarżonym postanowieniom skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 43 k.p.a. poprzez uznanie, że zawiadomienie z dnia 20 listopada 2015 r. zostało skutecznie doręczone dorosłemu domownikowi, pomimo iż syn skarżącego nie posiadał statusu domownika; 2) art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowodów w sposób wybiórczy, niepełny, sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz uznaniu, że syn skarżącego posiadał status domownika i zobowiązał się do doręczenia przesyłki skarżącemu oraz, że skarżący w sposób wyczerpujący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu; 3) art. 58 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił w sposób wyczerpujący, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, w sytuacji gdy nie miał obiektywnej możliwości uzyskania wiedzy o wszczętym postępowaniu wskutek nieprawidłowego doręczenia przesyłki. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że jego syn nie mieszka z nim od wielu lat, a od 2010 r. nie jest on również zameldowany pod adresem zamieszkania skarżącego. Powyższe okoliczności były znane organowi, ponieważ 11 marca 2016 r. dwóch pracowników organu potwierdziło tę okoliczność w miejscu zamieszkania strony. Jednak pomimo istnienia dowodów stwierdzających te okoliczności, organ uznał syna skarżącego za domownika, wskutek czego organ naruszył szereg przepisów postępowania dowodowego. Wobec zaistniałych okoliczności, skarżący uważa doręczenie tytułów wykonawczych dokonane w dniu 24 listopada 2015 r., w trybie art. 43 k.p.a, za bezskuteczne. Skarżący, zarzucił, że organ swoje stanowisko w sprawie opiera jedynie na podstawie treści zwrotnego potwierdzenia odbioru, z którego nie wynika, ani status domownika syna skarżącego, ani też podjęcie przez niego zobowiązania do przekazania przesyłki adresatowi. W ocenie skarżącego, organ powinien dokonać choćby takich czynności, jak ustalenie miejsca zamieszkania jego syna, poprzez zwrócenie się do rejestru PESEL, czy wezwanie i przesłuchanie w charakterze świadka syna lub doręczyciela przesyłek. Natomiast, organy obu instancji przyjęły w sposób dowolny, bez zgromadzenia całości materiału dowodowego, iż syn posiada status domownika, W ocenie skarżącego, nawet przyjmując bardzo szeroką definicję terminu "domownik", trudno jest nadać ten przymiot osobie, która przebywa w miejscu zamieszkania adresata pisma jedynie incydentalnie, gościnnie, z wizytą. Skarżący wyjaśnił, że brak winy w dokonaniu przez stronę określonej czynności dla której określono termin do jej dokonania zachodzi wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. We wniosku o przywrócenie terminu, wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie, nie zaś udowodnienie, wystąpienia takiej przeszkody (okoliczności). Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu dla podjęcia czynności procesowej w postępowaniu administracyjnym ma na celu stworzenie w świadomości organu orzekającego przekonania (mniejszego lub większego) o prawdopodobieństwie (wiarygodności) wskazywanych przez stronę okoliczności, a nieprawidłowe doręczenie pisma stanowi okoliczność wskazującą na brak winy osoby zainteresowanej w dochowaniu terminu. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w S. nie podzielił zasadności podniesionych w niej zarzutów i wniósł o oddalenie skargi. Organ odwoławczy wskazał również, że zarzuty skargi dotyczą wyłącznie zaskarżonego w tym samym piśmie postanowienia w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutu. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 22 sierpnia 2016 r. skargi złożone na wyżej opisane postanowienia na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", zostały rozdzielone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: W sprawie jest sporne, czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił postanowienie organu I instancji o odmowie uwzględnienia wniesionego zarzutu z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia w całości i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie. Zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na to że skarżący złożył zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym po terminie do ich wniesienia, a organ I instancji odmówił przywrócenia terminu do ich wniesienia, nie zostały spełnione warunki formalne do złożenia zarzutów, zatem postępowanie organu I instancji w zakresie odmowy ich uwzględnienia było bezprzedmiotowe. W złożonej skardze skarżący nie sformułował zarzutów wobec zaskarżonego postanowienia, a jedynie zakwestionował prawidłowość doręczenia tytułów wykonawczych oraz zasadność odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, co było przedmiotem oceny w zaskarżonym postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Na wstępie należy wskazać, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2014.1619 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", oraz ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267 ze zm.), dalej: "k.p.a.". Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., tytuł wykonawczy zawiera, m.in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze, że w skardze skarżący zakwestionował prawidłowość doręczenia przesyłki zawierającej tytuły egzekucyjne, wskazać należy że prawidłowe doręczenie tytułów wykonawczych ma istotne znaczenie dla określenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, bowiem tylko prawidłowe doręczenie stronie aktu administracyjnego, rozpoczyna bieg do dokonania określonej czynności prawnej (w tym przypadku wniesienia zarzutów). W okolicznościach sprawy wskazać należy, że spełnione zostały warunki doręczenia zastępczego określone w art. 43 zdanie pierwsze k.p.a., zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Jak bowiem wynika z akt sprawy, przesyłkę skierowaną na adres skarżącego zawierającą tytuły wykonawcze, 24 listopada 2015 r. odebrał jego dorosły syn (na ZPO widnieje podpis: "B.S.-syn"), a doręczający zaznaczył, że jest to pełnoletni domownik adresata, który podjął się doręczenia przesyłki adresatowi. Jednocześnie sąd w składzie orzekającym w sprawie nie podziela interpretacji terminu "domownik" przedstawionej w skardze, zgodnie z którą za domownika nie można uznać osoby która przebywa w danym miejscu gościnnie, z wizytą. W dotychczasowym orzecznictwie, co do zasady dominował pogląd, zgodnie z którym za domownika uznać można tylko osobę w jakiś sposób spokrewnioną lub spowinowaconą z adresatem oraz mieszkającą z nim pod wspólnym dachem, choć niekoniecznie prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1996 r. sygn. akt III RN 27/96). Obecnie coraz powszechniej aprobowany jest pogląd, zgodnie z którym domownikiem adresata są również osoby przebywające w mieszkaniu adresata za jego zgodą, niespokrewnione z nim i niespowinowacone, na przykład zatrudnione do pomocy w prowadzeniu domu. Są to bowiem osoby, których osobisty związek z adresatem, a zarazem akceptowany przez niego status, wyrażający się w aprobacie dla długotrwałego i nieokazjonalnego przebywania w jego mieszkaniu, uprawdopodobnia właściwe wywiązanie się z obowiązku przekazania odebranej przesyłki adresatowi. Zarazem obecność tych osób w mieszkaniu adresata i kontaktowanie się z innymi osobami, poszukującymi adresata pod tym adresem, upewnia doręczyciela o możliwości i prawidłowości doręczenia dokonanego za ich pośrednictwem (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r. sygn. akt II FSK 426/13). Tym bardziej zaaprobować należy pogląd, że osoba spokrewniona (w szczególności rodzic bądź dziecko adresata), chociaż stale niezamieszkująca z adresatem, jest uprawniona do odbioru przesyłki w jego imieniu. Zatem, przy spełnieniu pozostałych kryteriów doręczenia w przypadku nieobecności adresata, a więc pełnoletniości osoby odbierającej przesyłkę oraz podjęciu się oddania pisma adresatowi, doręczenie uznane powinno być za skuteczne. W sprawie syn skarżącego przebywał w jego mieszkaniu pod jego nieobecność, gdyż jak wyjaśnił skarżący w chwili odbioru korespondencji był na rehabilitacji. Odbierający był osobą pełnoletnią i podjął się oddaniu pisma adresatowi. Oświadczenie w tym zakresie jest elementem zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, które syn skarżącego złożył składając własnoręczny podpis na dowodzie doręczenia. Wskazać przy tym należy, że syn skarżącego posiada wykształcenie prawnicze, a zatem muszą mu być znane warunki doręczenia zastępczego, które są podobne w każdej procedurze czy to sądowej, czy administracyjnej, a nadto powinien zdawać sobie sprawę, że podpis złożony pod dokumentem oznacza, iż sygnatariusz zapoznał się z jego treścią i przyjmuje ją za własną. Jednocześnie, należy uznać, że listonosz doręczający przesyłkę nie miał wątpliwości co do upoważnienia syna skarżącego do odbioru pisma w imieniu skarżącego, bowiem w razie takich wątpliwości przesyłki by nie wydał. Zwrotne potwierdzenie odbioru posiada cechy dokumentu urzędowego korzystającego z domniemania prawdziwości, a zatem - wbrew twierdzeniom skarżącego - organ egzekucyjny prawidłowo przyjął je za podstawę ustaleń w sprawie. W tych okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że syn skarżącego był uprawniony do odbioru przesyłki, a doręczenie było skuteczne, co potwierdza prawidłowo wypełnione ZPO. Doręczenie przesyłki w trybie art. 43 k.p.a. wywołuje skutki bezpośrednio dla adresata pisma, a jednocześnie z punktu widzenia poprawności czynności procesowych i biegu postępowania, uznaje się, że adresat zapoznał się z treścią pisma. W postępowaniu administracyjnym prawne skutki są bowiem związane z samym doręczeniem pisma (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2010 r. sygn. akt I FSK 1929/09, wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt II GSK 555/08, wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 4015/06). Tym samym, w sprawie bieg terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym rozpoczął się 25 listopada 2015 r. i upłynął 1 grudnia 2015 r. Skarżący zgłosił zarzuty 10 lutego 2016 r. , a więc z uchybieniem terminu o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Uchybienie terminowi określonemu w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co może prowadzić do zamknięcia drogi dalszego postępowania, chyba że strona wystąpi o jego przywrócenie stosownie do treści art. 58 k.p.a. Uchybienie terminu jest bowiem okolicznością obiektywną i skutkuje brakiem możliwości merytorycznego rozpatrzenia, w tym przypadku, zarzutów wobec postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z przedstawionych powyżej okoliczności sprawy, skarżący uchybił terminowi do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a złożony przez niego wniosek o przywrócenie terminu do ich wniesienia nie został uwzględniony. Jednak, pomimo odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, organ I instancji wydał postanowienie co do istoty sprawy i odmówił uwzględnienia wniesionego zarzutu. W takim przypadku organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. i uchylił postanowienie organu I instancji oraz umorzył postępowanie w tym zakresie w całości. Skoro bowiem organ I instancji odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, to nie zostały spełnione wymogi formalne do ich wniesienia, a zatem organ nie miał możliwości merytorycznego rozpatrzenia wniesionych zarzutów, tj. rozstrzygnięcia o ich zasadności. Tym samym, wydane przez organ I instancji postanowienie o odmowie uwzględnienia wniesionego zarzutu z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia zostało wydane bez podstawy prawnej i jako takie podlegało uchyleniu. Mając na uwadze, że uchybienie terminu do wniesienia zarzutów jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie może przystąpić do ich merytorycznego rozpatrzenia, poza zakresem badania niniejszej sprawy pozostaje kwestia zasadności wniosku o przywrócenie terminu. Jednocześnie sąd zauważa, że została ona rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie ze skargi skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...], zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Sz 858/16. Sąd skargę oddalił. Mając na uwadze powyższe okoliczności, sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i - na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi.