I SA/Sz 882/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2010 r. wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. i R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] . Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a: przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący A. i R.K. wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek powyższy został uzupełniony jedynie przez A. K. poprzez złożenie urzędowego formularza PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że jej rodzina znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, skarżąca i jej małżonek mają na utrzymaniu dwoje dzieci (w wieku [...] lat), z których jedno choruje przewlekle i wymaga opieki lekarskiej w Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dziećmi. Rodzina utrzymuje się z jej wynagrodzenia za pracę, ponieważ – jak wynika z akt sprawy – R. K. nie otrzymuje żadnych dochodów, jest osobą niepełnosprawną (po wypadku) i ma orzeczoną czasowo całkowitą niezdolność do pracy (do dnia 30 listopada 2010 r.). Z oświadczenia majątkowego wynika, iż wnioskodawczyni i jej małżonek nie posiadają majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych ani też zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Jedyny majątek to samochód marki M. rok prod. 1[...] , niesprawny, bez dokumentów. W rubryce formularza dotyczącej wysokości dochodów rodziny wpisano wynagrodzenie za pracę skarżącej A. K. w kwocie [...] zł brutto, a także zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się oświadczenia i dokumenty, z których wynika, że rodzina skarżącej mieszka w wynajmowanym mieszkaniu (w zamian za jego utrzymanie), a ponoszone wydatki czteroosobowej rodziny sprowadzają się do kosztów utrzymania mieszkania (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę) kosztów transportu do pracy, spłaty rat kredytu (zaciągniętego w Provident Polska) oraz rat kary grzywny, kosztów leczenia córki skarżącej i jej męża. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że jednoczesnemu rozpoznaniu w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy podlegają dwa wnioski A. i R. K., złożone w dwóch zainicjowanych przez nich postępowaniach sądowych, w sprawach o sygn. akt I SA/Sz 883/09 i I SA/Sz 882/09, w których skarżący są zobowiązani do poniesienia na obecnym etapie postępowania łącznych kosztów sądowych w kwocie [...] zł. Należy także wspomnieć, iż zarządzeniem z dnia 13 stycznia 2010 r., z uwagi na nieuzupełnienie przez R. K. wniosku na urzędowym formularzu PPF w niniejszej sprawie, jego wniosek pozostawiono bez rozpoznania. Niemniej, wobec tego, iż skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, koszty sądowe w rozpoznawanych sprawach w równym stopniu obciążają ich wspólny budżet domowy, okoliczność powyższa nie wpłynie negatywnie na ocenę wniosku o prawo pomocy skarżącej A. K.. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy, zaś ocena wniosku należy do Sądu (referendarza sądowego). Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie ma żadnych środków pieniężnych ani także realnych możliwości zdobycia takich środków wobec braku zdolności zarobkowych i braku możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, spowodowanych takimi nadzwyczajnymi okolicznościami jak przykładowo podeszły wiek, zły stan zdrowia, wyjątkowo trudna sytuacja rodzinna, czy osobista. W orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że prawo pomocy przyznawane jest zwykle osobom, których dochód na rodzinę, często kilkuosobową, kształtuje się na poziomie ok. [...] zł brutto lub mniejszym. Co do zasady pomoc prawna może być udzielona tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalne niezbędne (postanowienie NSA z 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05, niepubl.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, po dokonaniu analizy całokształtu sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziny, wynikającej z akt sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca wykazała, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, o co się ubiega. Okoliczności takie jak brak możliwości podjęcia zatrudnienia ze względu na niepełnosprawność i niezdolność do pracy R. K., brak oszczędności, majątku, pozostawanie całej czteroosobowej rodziny (w tym małoletnich dzieci) na wyłącznym utrzymaniu skarżącej otrzymującej wynagrodzenie za pracę w kwocie ok. 1300 zł miesięcznie i korzystanie z pomocy społecznej (przyznawanych okresowo zasiłków rodzinnych), a także konieczność ponoszenia kosztów leczenia R. K. i chorującej przewlekle córki, jednoznacznie bowiem wskazują na wyjątkowość sytuacji wnioskodawczyni i pozwalają uznać, że jej rodzina znajduje się w niedostatku co oznacza, że skarżąca nie będzie w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. W tej sytuacji orzeczenie o zwolnieniu skarżącej z kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie jest zasadne i konieczne dla zabezpieczenia prawa strony do ochrony jej praw, tj. prawa do rozpoznania sprawy przez Sąd. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.