I SA/Sz 883/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2010 r. wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za VIII, IX, XI 2007 r. p o s t a n a w i a: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący R. K. wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który uzupełnił składając urzędowy formularz PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Prowadzi gospodarstwo domowe z małżonką i dwoma córkami (w wieku [...] lat). Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę żony, skarżący nie uzyskuje dochodów, jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do pracy i ma orzeczoną czasowo całkowitą niezdolność do pracy (do dnia 30 listopada 2010 r.). Z oświadczenia majątkowego wynika, iż skarżący nie posiada majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych ani też zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Jedyny majątek to samochód marki M. rok. prod. [...] r., niesprawny, bez dokumentów. W rubryce formularza dotyczącej wysokości dochodów skarżącego i członków rodziny wpisano wynagrodzenie za pracę małżonki skarżącego w kwocie [...] zł brutto, a także zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł W aktach administracyjnych sprawy znajdują się oświadczenia i dokumenty, z których wynika, że skarżący mieszka z rodziną w wynajmowanym mieszkaniu (w zamian za jego utrzymanie), a wydatki czteroosobowej rodziny to koszty utrzymania mieszkania (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę) koszty transportu do pracy, spłata rat kredytu (zaciągniętego w Provident Polska), raty kary grzywny, koszty leczenia skarżącego i jego córki. Z akt sprawy sygn. akt I SA/Sz 882/09 wynika, że skarżący i jego małżonka mają na utrzymaniu dwie małoletnie córki (w wieku [...] lat), a jedna z nich przewlekle choruje i wymaga leczenia w Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że jednoczesnemu rozpoznaniu w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy podlegają dwa wnioski skarżącego i jego małżonki, złożone w dwóch zainicjowanych przez nich postępowaniach sądowych, w sprawach o sygn. akt I SA/Sz 883/09 i I SA/Sz 882/09, w których skarżący i jego małżonka są zobowiązani do poniesienia na obecnym etapie postępowania łącznych kosztów sądowych w kwocie 1000 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy, zaś ocena wniosku należy do Sądu (referendarza sądowego). Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie ma żadnych środków pieniężnych ani także realnych możliwości zdobycia takich środków wobec braku zdolności zarobkowych i braku możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, spowodowanych takimi nadzwyczajnymi okolicznościami jak przykładowo podeszły wiek, zły stan zdrowia, wyjątkowo trudna sytuacja rodzinna, czy osobista. W orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że prawo pomocy przyznawane jest zwykle osobom, których dochód na rodzinę, często kilkuosobową, kształtuje się na poziomie ok. 1500 zł brutto lub mniejszym. Co do zasady pomoc prawna może być udzielona tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalne niezbędne (postanowienie NSA z 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, po dokonaniu analizy całokształtu sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziny, wynikającej z akt sprawy, należy stwierdzić, że skarżący wykazał, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, o co się ubiega. Okoliczności takie jak brak możliwości podjęcia zatrudnienia ze względu na niepełnosprawność i niezdolność do pracy, brak oszczędności, majątku, pozostawanie całej czteroosobowej rodziny (w tym małoletnich dzieci) na wyłącznym utrzymaniu małżonki skarżącego otrzymującej wynagrodzenie za pracę w kwocie ok. 1300 zł miesięcznie, korzystanie z pomocy społecznej (przyznawanych okresowo zasiłków rodzinnych), zwiększone wydatki związane z leczeniem chorującego przewlekle dziecka, a także skarżącego po wypadku i jednoznacznie bowiem wskazują na wyjątkowość sytuacji wnioskodawcy i pozwalają uznać, że znajduje się z rodziną w niedostatku i nie będzie w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. W tej sytuacji orzeczenie o zwolnieniu skarżącego z kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie jest zasadne i konieczne dla zabezpieczenia prawa strony do ochrony jej praw, tj. prawa do rozpoznania jego sprawy przez Sąd. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.