I SA/Sz 889/09

Dnia 18 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia NSA – Kazimiera Sobocińska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "[...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu cła p o s t a n a w i a odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych [...] wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu cła, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że obecnie prowadzi niewielką działalność gospodarczą w zakresie handlu artykułami tekstylnymi, oraz że nie ma jakichkolwiek środków finansowych na uiszczenie wpisu od skargi. S wskazała przy tym, że w załączeniu przedkłada zeznanie podatkowe [...] z zadeklarowaną stratą w wysokości[...][...] za rok [...] z zadeklarowaną stratą w wysokości [....] a także [...] za okres od[...] . do[...] . ze stratą w wysokości [...] zł. Skarżąca podała, że nie ma również żadnych nieruchomości, czy majątku ruchomego, który podlegałby spieniężeniu, co umożliwiłoby jej uiszczenie wpisu sądowego. Wskazała także, że w ostatnim okresie, w związku z ogólną recesją gospodarczą zmuszona została do znacznej redukcji zatrudnienia, z [...] zatrudnionych pracowników w miesiącu [...] do [...] pracowników na chwilę obecną, na dowód czego, w załączeniu, przedłożyła deklaracje rozliczeniowe [...] Ponadto skarżąca wyjaśniła, że pomimo osiągania strat z prowadzonej działalności gospodarczej, nie podjęła decyzji o likwidacji, albowiem obecnie prowadzi wiele procesów z organami celnymi oraz przed sądami administracyjnymi. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego S stanowi kwota [...] a wartość środków trwałych i strata według bilansu za ostatni rok obrotowy ([...] ) to odpowiednio kwoty - [...] i [...] zł. Skarżąca oświadczyła również, że posiada rachunek bankowy w [...] na którym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wykazano saldo ujemne w kwocie [...] zł. W związku z tym, że oświadczenia S zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pismem z dnia [...] wezwano skarżącą do nadesłania dodatkowych dokumentów, w tym m.in. wyciągów z posiadanych przez S rachunków bankowych z ich stanem za okres od[...] . do [...] Odpowiadając na powyższe wezwanie, skarżąca nadesłała: – odpis bilansu oraz rachunku zysków i strat za[...] ., potwierdzające wysokość kapitału zakładowego S wartość środków trwałych i straty, jakie skarżąca wykazała we wniosku o przyznanie prawa pomocy; – okresowe zestawienie stanów i obrotów kont rachunkowych dotyczących przychodów i wydatków związanych z działalnością za okres od[...] . do [...] r., z którego wynika m.in., że zaksięgowano wartość sprzedaży usług w kwocie [...] sprzedaż towarów w kwocie [...] przychody finansowe w kwocie[...] , koszty finansowe w kwocie [...] koszty operacyjne w kwocie [...] a także koszty działalności podstawowej (w tym m.in.: wydatki na paliwo, materiały, energię elektryczną, remonty, naprawy, konserwację, usługi pocztowe i telekomunikacyjne, czynsze, najem, koszty bankowe, transport, podróże służbowe, podatki, wynagrodzenia) w łącznej kwocie [...] zł; – zestawienie zobowiązań S wobec kontrahentów na dzień [...] w wysokości [...] a także należności na dzień [...] r. w wysokości [...] zł; – tabelę amortyzacyjną środków trwałych za rok [...] z której wynika, że S amortyzuje majątek w postaci wyposażenia biura (meble, komputery, klimatyzatory); – wyciąg z rachunku bankowego wygenerowany w dniu [...] r., stanowiący, jak wskazano w tytule, historię operacji za okres od [...] r. do [...] z saldem końcowym w kwocie [..] zł, przy czym data ostatniej operacji na tym koncie to dzień [...] Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S postanowieniem z dnia [...] odmówił S przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków pieniężnych na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem doręczono S w dniu [..] W dniu [...] (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, w którym w całości podtrzymała swój wniosek o zwolnienie jej w części od kosztów sądowych. Strona stoi bowiem na stanowisku, że przedłożona dokumentacja finansowa S potwierdza, iż nie posiada ona jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie wymaganego wpisu od skargi. Skarżąca wskazała także, że nie posiada jakiejkolwiek nadwyżki pozwalającej finansować bieżące należności, ani też innych dodatkowych źródeł przychodów. Ujawnione przez S znaczne większe koszty uzyskania przychodów, aniżeli uzyskiwane przychody, nie są wynikiem posiadania środków finansowych, czy też nieujawnionych źródeł dochodów, lecz tylko i wyłącznie zadłużeniem wobec innych kontrahentów, z tytułu wystawionych w ostatnich latach faktur VAT, których strona nie reguluje na bieżąco. Oznacza to, zdaniem S, że realnie i faktycznie nie poniosła wyższych kosztów swojej działalności, aniżeli uzyskany przychód. Ponadto skarżąca podniosła, że w chwili obecnej nie jest w stanie uzyskać dodatkowych środków pieniężnych w postaci dopłat od wspólników, którzy "z całą pewnością" nie zgodzą się na ponoszenie dodatkowych kosztów jej działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Wobec tego, że w ustawowym terminie skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia z dnia[...] ., stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a.", rozstrzygnięcie to utraciło moc, zaś sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na mocy przepisu art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a, osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższej regulacji wynika, że ciężar dowodu spoczywa na osobie prawnej, albowiem zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobligowany z mocy ustawy do wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych jest bowiem odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Dodatkowo należy zauważyć, że gwarantowane art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności prawo do sądu nie jest bezwarunkowe, a państwa korzystają z pewnego marginesu uznania w tej mierze. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.), stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje, z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, niepubl.).