I SA/Sz 90/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w osobie Referendarza sądowego Iwony Golec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 października 2007 r. wniosku Ł. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za luty 2004 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym p o s t a n a w i a: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 31 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 90/05 odmawiającego Ł. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym Skarżący Ł. B., reprezentowany przez adwokata, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 880 zł od wniesionej skargi kasacyjnej, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe. Wcześniejszy wniosek skarżącego z 23 marca 2007 r. został prawomocnie oddalony - postanowienie referendarza sądowego WSA z 31 maja 2007 r. odmawiające Ł. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - ze względu na to, że skarżący nie wykazał, poprzez nieprzedstawienie Sądowi żądanych dokumentów, jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa skarżącego oraz członków jego rodziny. Skarżący nie złożył od tego postanowienia sprzeciwu. Stosownie do przepisu art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a. ) jeżeli nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw został prawomocnie odrzucony, zarządzenia i postanowienia referendarza sądowego, o których mowa w § 1 art. 259, w tym postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, mają skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Zgodnie z art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne, co oznacza, że - jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt II FZ 230/06, - przy ponownym badaniu sytuacji materialnej skarżącego należy odnieść się do prawomocnego postanowienia w zakresie prawa pomocy i ocenić je zgodnie z przesłankami wskazanymi w art. 165 p.p.s.a. W uzasadnieniu aktualnie rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, uzupełnionego złożonym 30 lipca 2007 r. urzędowym formularzem PPF, wskazano, że źródłem jego utrzymania jest działalność rolnicza i dodał, że wskutek nielojalności kontrahentów oraz złośliwej działalności Urzędu Skarbowego w G. skarżący poniósł w ubiegłych latach ( w tym w 2006 r. ) straty finansowe. Skarżący wskazał, że aby osiągnąć przychody w 2007 r., zmuszony był zaciągnąć u wielu dostawców kredyty kupieckie na zakup nawozów, środków ochrony roślin i innych produktów. Jako uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy podniesiono również okoliczność zastosowania w stosunku do skarżącego przez Prokuraturę Okręgową w S. na mocy postanowienia z 15 marca 2004 r. poręczenia majątkowego w postaci gotówki w kwocie 50.000,00 zł. Ł. B. wskazał też 28 lipca 2007 r., że źródłem jego utrzymania jest głównie działalność rolnicza, natomiast w 2006 r. poniósł olbrzymie straty finansowe z uwago na odmówienie wnioskodawcy przez ARiMR w N. dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych. W tym samym dniu skarżący oświadczył, że nie uzyskał w 2007 r. żadnego przychodu, a w 2006 roku uzyskał dochód w wysokości 1000 zł. Skarżący powołał się na posiadane zobowiązanie finansowe wobec urzędu skarbowego w G., Starostwa Powiatowego w G. oraz osoby fizycznej, a także na prowadzoną egzekucję przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami ( H. i R. B.) oraz dwoma braćmi w wieku 23 i 14 lat. Co do posiadanego majątku skarżący wskazał na nieruchomość rolną o pow. 94 ha ( własność ), udział ½ części nieruchomości rolnej o powierzchni 130 ha oraz udział w 1/6 części gospodarstwa rolnego o powierzchni 1100 ha. Oświadczył przy tym, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, itp. oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3000 euro. Wskazując na dochody, nie podając wysokości uzyskiwanych miesięcznych dochodów brutto - poz. 10 PPF - skarżący powołał się jedynie na deklarację PIT - 36 L. Odnośnie stanu majątkowego i dochodów pozostałych członków rodziny, Ł. B. oświadczył, że ojciec skarżącego posiadający gospodarstwo rolne o powierzchni 400 ha osiąga dochody w wysokości "wg deklaracji PIT-5". Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe ( art. 245 § 3 ustawy ) zależne jest od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Z konstrukcji tego przepisu wynika więc, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego co udowodni zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Zgodnie z przepisem art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Stosownie do powyższego, mając na uwadze zgromadzony już materiał dowodowy w sprawie, wezwaniem z 3 września 2007 r. zobowiązano skarżącego do złożenia: - odpisu rocznego zeznania podatkowego ojca skarżącego –R. B. - za rok 2006 wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym - odpisu rocznego zeznania podatkowego brata skarżącego – P. B. - za rok 2006 wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, - wykazu wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych ( w tym lokat ) i wyciągów z tych rachunków za okres od 1 czerwca do 31 sierpnia 2007 r., bądź aktualnych dokumentów potwierdzających dokonane zajęcia posiadanych rachunków bankowych, - dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie przez skarżącego wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem siebie i rodziny za okres od 1 czerwca do 31 sierpnia 2007 r., - zaświadczenie z właściwego organu podatkowego o wysokości zadeklarowanego przez skarżącego Ł. B. dochodu przyjętego do podstawy opodatkowania w podatku dochodowym o osób fizycznych za okres od 1 stycznia do 31 lipca 2007 r. - zaświadczenia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznaniu skarżącemu Ł. B. dopłat ( w jakiej wysokości ) na 2005, 2006 i 2007 rok albo o odmowie przyznania w/w dopłat na 2005, 2006 i 2007 rok - oświadczenia ojca skarżącego – R. B. - o wybranej formie rozliczenia podatkowego w 2007 r. (sposób wpłaty zaliczek, stawka podatku) oraz dokumentu potwierdzającego, czy R. B. za miesiące maj, czerwiec, lipiec 2007 r. (lub za II kwartał 2007 r.) dokonał i w jakiej wysokości wpłat należnego podatku (zaliczki) dochodowego od osób fizycznych oraz w jakiej stawce (zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego lub dowody wpłaty), - oświadczenia brata skarżącego – P. B. - o wybranej formie rozliczenia podatkowego w 2007 r. (sposób wpłaty zaliczek, stawka podatku) oraz dokumentu potwierdzającego, czy P. B. za miesiące maj, czerwiec, lipiec 2007 r. (lub za II kwartał 2007 r.) dokonał i w jakiej wysokości wpłat należnego podatku (zaliczki) dochodowego od osób fizycznych oraz w jakiej stawce (zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego lub dowody wpłaty), w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W/w zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 11 września 2007 r., 14 – dniowy termin upłynął 25 września 2007 r. bezskutecznie; strona skarżąca nie przedłożyła żądanych dokumentów umożliwiających ocenę możliwości płatniczych skarżącego oraz członków rodziny prowadzących wraz z nim wspólne gospodarstwo domowe. Podkreślić w tym miejscu należy, że wskazane wyżej informacje ( oświadczenia ) złożone przez skarżącego na urzędowym formularzu są niewystarczające do oceny sytuacji finansowej skarżącego i jego możliwości płatniczych. Analiza zgromadzonego materiału w sprawie prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu i nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego na podstawie art. 165 w związku z art. 259 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i 245 § 3 ustawy o p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.