I SA/Sz 901/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.),, Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Protokolant Karolina Borowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2007 r. sprawy ze skargi A. P. i E. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. o Nr [...], wydaną po rozpoznaniu odwołania A. P. i E. Ł. od decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] odmawiającej umorzenia należności celnych, Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przedstawiając przebieg postępowania w sprawie, organ odwoławczy wskazał, że w dniach [...] r. oraz [...] r. Urząd Celny wydal ostateczne decyzje, skierowane do A. P. oraz E. Ł., o wymierzeniu należności celnych za importowany towaru w postaci odzieży używanej. Pismem z dnia [...] r. A. P. oraz E. Ł. wnieśli żądanie umorzenia należności celnych wymierzonych ww. decyzjami. Powyższy wniosek uzupełnili pismem z dnia [...] r., opisując jednocześnie swoją trudną sytuację finansową, a pismem z dnia [...] r. oraz kolejnym, pismem niedatowanym ponowili żądanie umorzenia należności celnych ze względu na zły stan zdrowia i ciężką sytuacją materialną. Na żądanie organu celnego, wnioskodawcy wraz z pismem z dnia [...] r. przesłali wnioski o umorzenie należności celnych sporządzone na formularzach zgodnych ze wzorem określonym w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. w sprawie wzoru wniosku o dokonanie zwrotu lub umorzenia należności celnych oraz dokumentów, które należy do niego dołączyć (Dz. U. Nr 77, poz. 871). W wyniku rozpoznania ww. wniosku, Dyrektor Izby Celnej wydał decyzję z dnia [...] r. o Nr [...], którą odmówił wnioskodawcom umorzenia należności celnych. Od powyższej decyzji A. P. i E. Ł. złożyli odwołanie do Dyrektora Izby Celnej, w którym podnieśli, że nie powinni zostać uznani za dłużników celnych, bowiem stali się ofiarami oszustwa. Dodatkowo, ponownie przedstawili swoją trudną sytuację finansową oraz bardzo zły stan zdrowia. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję odmawiającą wnioskodawcom umorzenia należności celnych. Uzasadniając dalej swoje rozstrzygnięcie, organ ten wskazał, że regulacja dotycząca umorzenia należności celnych została zawarta w przepisach art. 246 oraz art. 248 Kodeks celnego w Dziale V zatytułowanym "Zwrot i umorzenie należności celnych". Umorzenie należności ma miejsce w przypadku wydania przez organ celny decyzji o odstąpieniu od pobrania takich należności lub unieważniającej zarejestrowanie kwoty tych należności odnoszącej się do kwot, które nie zostały jeszcze uiszczone. Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 Kodeksu celnego, należności celne są umarzane, jeżeli w chwili zarejestrowania kwota należności nie była prawnie należna lub, gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w przepisie art.229 § 3 Kodeksu celnego. Art. 229 § 3 Kodeksu celnego stanowi zaś, że zarejestrowania retrospektywnego nie dokonuje się w wypadkach: 1) o których mowa w art. 226 § 2-4 tj. w sytuacji, gdy na podstawie przepisów odrębnych ustanowione zostało tymczasowe cło antydumpingowe lub wyrównawcze, oraz w sytuacji, gdy dłużnik nie został powiadomiony o kwocie należności celnych przed upływem 3 lat licząc od dnia powstania długu celnego, 2) gdy kwota podlegająca zarejestrowaniu nie przekracza równowartości 10 euro, 3) gdy kwota należności prawnie należnych nie została zarejestrowana na skutek błędu organu celnego, pod warunkiem, że błąd ten nie mógł zostać w żaden sposób wykryty przez dłużnika działającego w dobrej wierze i przestrzegającego przepisów dotyczących zgłoszenia celnego. W niniejszej sprawie należności celne określone decyzjami Urzędu Celnego w chwili ich zarejestrowania były prawnie należne. Decyzje te zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i są decyzjami ostatecznymi znajdującymi się w obiegu prawnym oraz podlegającymi wykonaniu. Ponadto, w sprawie tej nie zaistniały także okoliczności wymienione w art. 229 §3 Kodeksu celnego. Na sprowadzony towar w postaci odzieży używanej nie zostało ustanowione tymczasowe cło antydumpingowe ani wyrównawcze, a dłużnicy w osobie A. P., oraz E. Ł. zostali powiadomieni o wysokości długu celnego określonego w ww. decyzjach przed upływem 3-letniego terminu, liczonego od dnia powstania długu celnego. Dodatkowo należy wskazać, biorąc pod uwagę regulację zawartą w art. 229 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego, iż należności celne wynoszą łącznie [...] PLN, czyli przekraczają równowartość 10 Euro i nie zostały zarejestrowane na skutek błędu organu celnego. Nie zaistniała zatem żadna z okoliczności, na podstawie której organ celny mógłby umorzyć należności celne określone w ww. decyzjach. Kolejnym przepisem regulującym instytucję umorzenia należności celnych jest art. 248 Kodeksu celnego, zgodnie z którym należności celne mogą zostać zwrócone lub umorzone również po ustaleniu, że zarejestrowana kwota tych należności dotyczy towarów objętych procedurą celną i nieprzyjętych przez osobę wprowadzającą ze względu na to, że w chwili, o której mowa jest w art. 69, tj. w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego przez organ, towary były wadliwe lub niezgodne z warunkami kontraktu, w wyniku którego dokonano przywozu tych towarów. Przy czym należy zaznaczyć, iż nie uznaje się za towary wadliwe towarów uszkodzonych po ich zwolnieniu. Dalej, organ odwoławczy stwierdził, że analiza materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wykazała, aby towar w postaci odzieży używanej nie został przyjęty w dniu jego zgłoszenia z uwagi na niezgodność z warunkami dostawy, czy z uwagi na jego wadliwość. Sprowadzona odzież używana została bowiem odprawiona i dopuszczona do obrotu na polskim obszarze celnym. Ponadto, organ ten wskazał, że enumeratywne wyliczenie przypadków, w których należności celne mogą zostać umorzone określone zostało również w §2 i §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umorzenia należności celnych (Dz. U. Nr 170, poz.1653). Zgodnie z dyspozycją zawartą w § 2 tego rozporządzenia należności celne są zwracane lub umarzane, gdy: 1) po zwolnieniu towarów niekrajowych objętych procedurą celną odprawy czasowej, z całkowitym lub częściowym zwolnieniem od należności celnych przywozowych, towary te zostały skradzione, a następnie odnalezione w stanie, w jakim znajdowały się w momencie kradzieży, przy czym nastąpiło to przed przewidywanym w pozwoleniu terminem zakończenia procedury odprawy czasowej; 2) towary, które ze względu na ich przeznaczenie zostały dopuszczone do obrotu z zastosowaniem środków taryfowych, o których mowa jest w art. 14 Kodeksu celnego, zostały skradzione, a następnie, nie później niż w okresie sześciu miesięcy, odnalezione w stanie, w jakim znajdowały się w momencie kradzieży; 3) niemożliwe jest otwarcie środka transportu, w którym znajdują się towary uprzednio dopuszczone do obrotu, i w związku z tym niemożliwe jest dokonanie jego rozładunku; 4) towary dopuszczone do obrotu zostały następnie objęte procedurą uszlachetniania biernego, w celu bezpłatnego usunięcia przez dostawcę usterek występujących w towarze, a kontrahent zagraniczny zdecydował się na zatrzymanie towarów i organ celny, który wydał pozwolenie na korzystanie z procedury uszlachetniania biernego, został o tym fakcie powiadomiony; 5) po zwolnieniu towarów dopuszczonych do obrotu stwierdzono, że w momencie zwolnienia towarów obowiązywał zakaz posiadania, rozpowszechniania lub obrotu takimi towarami; 6) towary dopuszczone do obrotu zostały następnie, za zgodą dyrektora izby celnej właściwej miejscowo dla urzędu celnego, w którym zostały zarejestrowane należności celne, bezpłatnie przekazane: a) organizacjom społecznym lub jednostkom organizacyjnym statutowo powołanym do prowadzenia działalności charytatywnej lub do realizacji pomocy humanitarnej, pod warunkiem, że będą przeznaczone do nieodpłatnej dystrybucji wśród osób potrzebujących, o ile przedmiotem przekazania są towary pierwszej potrzeby, b) państwowym jednostkom organizacyjnym, gminom, organizacjom społecznym lub jednostkom organizacyjnym statutowo powołanym do prowadzenia działalności charytatywnej lub do realizacji pomocy humanitarnej, pod warunkiem, że będą przeznaczone do bezpłatnego rozdania ofiarom klęski żywiołowej lub katastrofy albo oddania do dyspozycji ofiarom klęsk żywiołowych lub katastrofy i pozostaną własnością tych jednostek; 7) towary zostały dostarczone odbiorcy wskutek pomyłki kontrahenta zagranicznego; 8) towary okazały się nieprzydatne do użytku, przewidzianego przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury celnej, z powodu oczywistej pomyłki w zamówieniu; 9) towary zostały dostarczone osobie korzystającej z procedury celnej po terminie dostawy przewidzianym w kontrakcie; 10) zastosowano retrospektywnie środki taryfowe, o których mowa w art. 13 § 3 pkt 2, 4 i 5 oraz w art. 14 § 2 Kodeksu celnego. Natomiast § 4 ww. rozporządzenia wskazano, iż należności celne mogą zostać umorzone w całości lub w części, jeżeli nie ściągnięto ich w toku zakończonego postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego oraz w wypadku zawarcia układu z dłużnikiem w postępowaniu układowym, w granicach przewidzianych w układzie. W niniejszej sprawie żaden ze wskazanych w ww. przepisach przypadków nie wystąpił. Odnosząc się zaś do podnoszonej przez odwołujących się ich trudnej sytuacji materialnej oraz złego stanu zdrowia, organ odwoławczy stwierdził, że przepisy Kodeksu celnego nie pozwalają na umorzenie należności celnych ze względu na sytuację majątkową i rodzinną zobowiązanego do zapłaty należności celnych. A. P. i E. Ł. nie zgodzili się z tą decyzją organu odwoławczego i wnieśli na nią skargę z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której nie podnieśli wprost zarzutów przeciwko działaniom organów celnych, lecz jedynie okoliczność, że stali się ofiarami oszustwa i nie powinni zostać uznani za dłużników celnych. Jednocześnie złożyli wniosek o umorzenie należności celnych z uwagi na zły stan zdrowia oraz bardzo trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W sprawie tej wniosek o umorzenie, określonych ostatecznymi decyzjami Urzędu Celnego z dnia [...] r. oraz [...] r., należności celnych za importowany towaru w postaci odzieży używanej złożony został przez skarżących pismem z dnia [...] r., uzupełnionym później kolejnymi pismami, w tym pismem z dnia [...] r., z którym skarżący przesłali także wnioski o umorzenie należności celnych sporządzone na formularzach zgodnych ze wzorem określonym w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. w sprawie wzoru wniosku o dokonanie zwrotu lub umorzenia należności celnych oraz dokumentów, które należy do niego dołączyć (Dz. U. Nr 77, poz. 871). Z powyższych okoliczności wynika więc, iż do merytorycznego rozstrzygnięcia złożonego wniosku o umorzenie należności celnych zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j.: Dz. U. Nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze zm.). Wynika to z uregulowania art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) stanowiącego, że przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli powstał on przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. W niniejszej sprawie dług celny powstał w chwili przyjęcia zgłoszeń celnych, tj. w dniach 2 i 27 listopada oraz 3 grudnia 1999 r., czyli przed uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Na wstępie należy przypomnieć, że postępowania celne w sprawie wymiaru należności celnych, których umorzenia skarżący domagają się, zakończone zostały ostatecznymi decyzjami Urzędu Celnego z dnia [...] r. oraz [...] r., a postępowanie wszczęte wnioskiem skarżących o umorzenie należności celnych jest postępowaniem odrębnym, niezależnym od postępowania toczącego się w roku [...] w sprawie wymiaru tychże należności. Mając to na uwadze wskazać należy, iż wymieniony Kodeks celny w Dziale V noszącym tytuł: "Zwrot i umorzenie należności celnych" zawiera przepisy, które określają sytuacje, w jakich może dojść do umorzenia tych należności. I tak w art. 246 § 1 Kodeks celny stanowi, że należności celne są umarzane, jeżeli w chwili zarejestrowania kwota należności nie wynikała z obowiązujących przepisów, lub gdy kwota ta została zarejestrowana niezgodnie z art. 229 § 3. Natomiast w art. 248 § 1 tego Kodeksu stwierdza się, że zwrot lub umorzenie cła może nastąpić również po ustaleniu, że zarejestrowana kwota cła dotyczy towarów objętych procedurą celną i nieprzyjętych przez osobę wprowadzającą, ze względu na to, iż w chwili, o której mowa w art. 69, towary były wadliwe lub niezgodne z warunkami kontraktu, w wyniku którego dokonano przywozu tych towarów. Innych przypadków umorzenia należności celnych omawiane przepisy Kodeksu celnego nie przewidują. W art. 252 § 1 Kodeksu zawarta jest jednak delegacja dla Rady Ministrów do określenia innych wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane. Rada Ministrów, opierając się na powyższej delegacji, wydała w dniu 15 września 1999 r. rozporządzenie w sprawie zwrotu lub umorzenia należności celnych (Dz. U. Nr 170, poz. 1653), w którym określiła takie przypadki, a które szczegółowo wymienił w zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej. Jak zatem wynika z przedstawionych wyżej przepisów, przesłanki warunkujące umorzenie zaległości celnych odnoszą się wyłącznie do sytuacji prawnej towaru, a więc mają one charakter przedmiotowy. Kodeks celny w ogóle nie przewiduje podmiotowych przesłanek warunkujących umarzanie należności celnych, tj. przesłanek odnoszących się do sytuacji finansowej, zdrowotnej, czy rodzinnej strony zobowiązanej do ich uiszczenia. Zatem, powoływanie się na trudną sytuację finansową, zdrowotną, czy rodzinną - a taka okoliczność miała miejsce w niniejszej sprawie - nie może spowodować uwzględnienia wniosku o umorzenie tych należności. Z przedstawionego więc powodu zaskarżona decyzja, w której nie uwzględniono wniosku o umorzenie należności celnych, nie narusza prawa, gdyż brak było podstaw do uwzględnienia takiego wniosku. Mając na uwadze całokształt przedstawionych wyżej okoliczności rozpatrywanej sprawy, Sąd nie znalazł podstaw do podzielenia zasadności wywodów skarżących, a zatem skarga, jako nieuzasadniona – na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – podlegała oddaleniu.