I SA/Sz 901/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2010 r. wniosku P.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym Skarżący P.B., w związku z wniesioną skargą na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej i obowiązkiem uiszczenia opłaty sądowej od skargi w kwocie 200 zł, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie może uiścić wpisu od skargi bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Miesięczne otrzymuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1459,48 zł oraz 390 zł miesięcznie tytułem ryczałtów za sprawowanie nadzorów (skarżący jest sądowym kuratorem społecznym). Skarżący przedstawił wykaz ponoszonych wydatków, wskazując, że kwota miesięcznego wynagrodzenia jest przeznaczana w pierwszej kolejności na uiszczenie zobowiązań finansowych tj.: - 865 zł z tytułu kredytu mieszkaniowego w [...] SA, - 365 zł z tytułu pożyczki mieszkaniowej w zakładzie pracy (w S. w K.), - 46,10 zł tytułem opłaty za energię elektryczną, - 234,81 zł tytułem opłat czynszowych do Wspólnoty Mieszkaniowej. Łączna kwota stałych miesięcznych wydatków wnioskodawcy wynosi 1510,91 zł. Koszty miesięcznego utrzymania (żywność, drobne bieżące wydatki) wynoszą ok. 200 zł. Skarżący ponosi także koszty zakupu biletu sieciowego w kwocie 100 zł za 3 miesiące, opłaty za gaz ok. 34,91 zł, a także zakupu książek, pomocy naukowych i opłaty czesnego za studia w kwocie 4200 zł. Ponadto, skarżący wskazał, że opłaty za media nie zawsze są regulowane terminowo, w zależności od możliwości finansowych, a także, iż najmniejsze, odłożone środki przeznaczone są na zakup niezbędnych na studiach prawniczych pomocy naukowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący nie wykazał innych osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, a w majątkowym, że posiada mieszkanie o powierzchni 34,18 m kw. W rubryce formularza dotyczącej dochodów skarżący wpisał wynagrodzenie za pracę w wysokości 2000 zł brutto. Do wniosku skarżący załączył: - kserokopie wydruków internetowych z rachunku bankowego w [...] Banku stanowiących potwierdzenie operacji otrzymania przelewów na rachunek bankowy wynagrodzenia za grudzień 2009 r. w kwocie 1.459,48 zł, ryczałtu za grudzień w kwocie 390 zł, a także z Banku [...] z dokonanymi przelewami na spłatę kredytu w kwocie 866,43 zł, spłatę raty pożyczki w kwocie 365 zł, oraz zapłatę opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, - kserokopie umowy pożyczki z Zakładowego Funduszu Mieszkaniowego z dnia 11 sierpnia 2008 r. zaciągniętej w S. w K., - potwierdzenie wpłaty w dniu 30 września 2009 r. na rachunek U. czesnego w kwocie 4.200 zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 w/w ustawy). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 powołanej ustawy). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Każdy zatem, kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie, tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich poniesienia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie ma żadnych środków pieniężnych ani także realnych możliwości zdobycia takich środków wobec braku zdolności zarobkowych i braku możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, spowodowanych takimi nadzwyczajnymi okolicznościami jak przykładowo podeszły wiek, zły stan zdrowia, wyjątkowo trudna sytuacja rodzinna, czy osobista. W orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że prawo pomocy przyznawane jest zwykle osobom, których dochód na rodzinę, często kilkuosobową, kształtuje się na poziomie ok. 1500 zł brutto lub mniejszym. Skarżący nie wykazał, że spełnia wyżej wymienione przesłanki przyznania prawa pomocy, a odmowa uwzględnienia jego wniosku nie pozbawi go prawa do sądu. Biorąc pod uwagę przede wszystkim okoliczność, iż koszty sądowe na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 200 zł, należało przyjąć, że skarżącego stać jest na uiszczenie takich kosztów bez uszczerbku dla koniecznego swojego utrzymania. Ze złożonych oświadczeń i nadesłanych dokumentów wynika, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i otrzymuje wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia miesięcznie w kwocie ok. 2000 zł, posiada mieszkanie o pow. 34 m kw., nie posiada oszczędności. Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazał przede wszystkim na wysokość obciążających go zobowiązań finansowych związanych ze spłatą kredytu, pożyczki w zakładzie pracy, wydatków związanych z kontynuacją nauki, ale także kosztów utrzymania mieszkania. Wykazane wydatki konsumują prawie w całości uzyskiwane dochody. Należy wskazać, że powoływanie się na spłatę zaciągniętych kredytów powstałe w związku z podjętymi decyzjami inwestycyjnymi (zakup mieszkania) nie mogą stanowić same przez się spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Spłata zobowiązań cywilnoprawnych, ale i publicznoprawnych nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami zainicjowanego postępowania sądowego. Ponadto, należy zauważyć, że ustawodawca używając w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a sformułowania "utrzymanie konieczne" założył, że obciążenie związane z postępowaniem sądowym nie może wpływać na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych, za które należy uznać koszty zamieszkania, wyżywienia, lekarstw czy edukacji, a nie wydatków związanych ze spłatą kredytów i pożyczek. Skarżący wprawdzie w złożonym formularzu nie wykazał poza wynagrodzeniem za pracę innych dochodów, ale jednocześnie nie wskazał na żadne dodatkowe okoliczności, które by w chwili obecnej uniemożliwiały pozyskanie dodatkowych środków pieniężnych. Skarżący jest osobą młodą, posiadającą zdolności zarobkowe, uzyskującą stałe dochody, nie posiadającą innych osób na utrzymaniu, co oznacza, że jest w stanie zgromadzić środki na poniesienie kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.