I SA/Sz 903/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2021 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z [...] listopada 2020r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu odwołania Skarżącego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2020r. sygnatura sprawy [...] w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia składek, którą to odmówiono zawnioskowanego zwolnienia za marzec 2020r. tj. z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że jako płatnik składek opłacający składki sam za siebie Skarżący zgłosił siebie do ubezpieczeń w ramach Małej Działalności Gospodarczej Plus ( MDG +) tzw. " mały ZUS +". Nie złożył jednakże deklaracji rozliczeniowej cz. II (DR 2) wraz z ZUS DRA, którą to winna ustalona być informacja o formie opodatkowania w roku 2019 (karta podatkowa), kwocie rocznego dochodu uzyskanego w 2019r., oraz kwota podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, i rentowe ustalona w okresie od lutego 2020r. do grudnia 2020r. W związku z tym sporządzone za kolejne miesiące przypisy składek z urzędu od lutego 2020r. utworzono z nieprawidłową podstawą wymiaru składek. Dalej organ wskazał, że Skarżący jako płatnik składek nie złożył deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA za kwiecień 2020r. w terminie bezwzględnym wyznaczonym ustawą do 30 czerwca 2020r. Stąd, zdaniem organu, złożenie przez Skarżącego prawidłowych dokumentów rozliczeniowych po wskazanym terminie tj. w dniu [...] października 2020r. nie stanowi wykonania obowiązków nałożonych ustawą. Brak deklaracji rozliczeniowych w terminie do 30 czerwca 2020 r. uniemożliwił dokonania zawnioskowanego zwolnienia z opłacenia składek na zasadach, o których mowa w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W skardze do tut. Sądu Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie prośby o zwolnienie z opłacenia składek za marzec. Podał, że zwolnienie z opłacenia składek pozwoli na przetrwanie trudnej rzeczywistości. Oświadczył, że dokumenty zostały uzupełnione i poprawnie złożone a ich nie złożenie wynikało z faktu nie posiadania wiedzy aby je złożyć a składki były płacone. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie § 1 ust. 1 i 2 zarządzenia Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obszarem, na którym wystąpił stan epidemii oraz art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842), który stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie stosowne zarządzenie Przewodniczącego Wydziału zostało wydane 16 grudnia 2020 r. i znajduje się w aktach sprawy. Wyjaśnić przy tym także należy, że zgodnie z art. 31zt ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek. Tym samym, z uwagi na fakt, że Skarżący zamieszkuje na obszarze działania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, tutejszy Sąd uznał się za właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym spraw z zakresu działalni Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1773), zgodnie z którym rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, 321, 568, 695, 875 i 1291) przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Jak stanowi zaś art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem, tj. prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając wniesioną skargę w granicach tak zakreślonych kompetencji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie choć na obecnym jej etapie z uwagi na inne niż podniesione zarzuty skargi. Przedmiotem skargi, a tym samym przedmiotem kontroli Sądu, jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2020 r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2020 r., odmawiającą Skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy za marzec 2020 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odwołując się do brzmienia art. 31zo oraz art. 31zq ust. 1-3 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, organ stwierdził, że Skarżący w ustawowym terminie, tj. do dnia 30 czerwca 2020 r., nie dostarczył dokumentów rozliczeniowych i w związku z tym nie ma prawa do zwolnienia. Dokumenty te zostały złożone dopiero [...] października 2020 r. stąd rozstrzygnięcie organu I instancji jest zasadne. Wobec powyższego, należy zauważyć, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres (...) Ponadto, na podstawie art. 31zq ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19: za marzec, kwiecień i maj 2020 r., (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (ust. 2); Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31 zo, następuje w drodze decyzji (ust. 7). Zgodnie z art. 31zq ust.8 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zaskarżona decyzja Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2020 r. została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.tj. po ponownym rozpoznaniu sprawy tj. jak uznał organ po wniesieniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przez P. M.. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wniosek P. M. z dnia [...] września 2020 r. o ponowne sprawy zatytułowane odwołanie dotyczy decyzji o nr [...] rozstrzygającej wniosek Skarżącego za miesiąc maj 2020 r. Sąd zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2021 r. wezwał Zakład Ubezpieczeń Społecznych do uzupełnienia akt administracyjnych o wniosek Skarżącego dotyczący ponownego rozpoznania sprawy za miesiąc marzec 2020 r. pod rygorem rozpoznania skargi na podstawie akt sprawy przesłanych przez organ. Do dnia rozpoznania skargi Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uzupełnił akt administracyjnych o wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] września 2020 r. o nr [...] dotyczącej miesiąca marca 2020 r. Organ w odpowiedzi na zobowiązanie sądu odniósł się do skargi zatytułowanej odwołanie, przekazanej przez organ jako skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Mając na uwadze regulacje zawarte w art. 31 qz ust. 8 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 zauważyć należy, że ponowne rozpatrzenie sprawy jest konsekwencją wniosku płatnika składek niezadowolonego z podjętego rozstrzygnięcia przez organ odmawiającego zastosowania zwolnienia z opłacania składek. Ponowne rozpatrzenie sprawy nie następuje z urzędu, z inicjatywy organu. Z uwagi na powyższe skoro organ nie wykonał zobowiązania sądu w wyznaczonym terminie a sąd orzekał na podstawie przekazanych akt administracyjnych sprawy (art. 133 p.p.s.a.), w których brak jest wniosku P. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, uzasadnionym jest uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. Z adnotacji organu na piśmie z dnia [...] września 2020 r. P. M. będącym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] września 2020 r. o nr [...] wynika, że organ potraktował ten wniosek Skarżącego jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej odrębnymi decyzjami z dnia [...] września 2020 r. dotyczącymi miesiąca marca, kwietnia, maja 2020 r. W ponownym zatem postępowaniu organ wykaże podstawę działania organu w ponownym rozpatrzeniu sprawy odnośnie decyzji z dnia [...] września 2020 r. dotyczącej miesiąca marca 2020 r. W tym celu włączy do akt sprawy ww wniosek lub oświadczenie Skarżącego co do zakresu odwołania z dnia [...] września 2020 r., ewentualnie w przypadku jego braku, wezwie P. M. do oświadczenia co do zakresu odwołania z dnia [...] września 2020 r. Po uzupełnieniu akt sprawy, organ przystąpi do rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem poglądów wyrażanych w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie odnośnie sprostania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzekający w niniejszej sprawie dnia [...] września 2020 r. wymogom określonym art. 7 i 9 k.p.a. Podkreślić bowiem należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 31 zq ust. 8 ustawy o przeciwdziałaniu COVID, art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.). Organ ponownie prowadząc sprawę winien zbadać czy w sprawie zakończonej decyzją z [...] września 2020 r. nie występuje stan naruszenia przepisu art. 9 i art. 7 k.p.a. w taki sposób i w takim stopniu, który bezpośrednio miał wpływ na pozbawienie Skarżącego prawa. Co do zasady płatnicy nie mogą ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu, który prowadził postępowanie z oczywistą obrazą art. 9, art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.