I SA/Sz 905/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Karolina Borowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2005 r. sprawy ze skargi L. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego o d d a l a skargę Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], wydanym z powołaniem się na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 123 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 18 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17.06.1967 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 698 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej orzekł o uchyleniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r., Nr [...], umarzającego postępowanie egzekucyjne wobec L. S. prowadzone z wniosku wierzyciela - Spółdzielni "S." w K. - w likwidacji, nakazując jego dalsze prowadzenie. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, iż na złożony w dniu [...] r. wniosek Spółdzielni "S." w K. wszczęte zostało przez Komornika Sądu Rejonowego postępowanie egzekucyjne wobec dłużnika L. S. na podstawie tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty wydanego [...] r. przez Sąd Rejonowy (sygn. akt [...]). W toku tego postępowania wystąpił zbieg egzekucji sądowej z egzekucją administracyjną prowadzoną przez Urząd Skarbowy skierowaną do wierzytelności z wynagrodzenia za pracę zobowiązanego. Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...], wyznaczył Urząd Skarbowy do prowadzenia łącznej egzekucji przeciwko zobowiązanemu w trybie egzekucji administracyjnej. Wskazano dalej w uzasadnieniu postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, że zobowiązany L. S. pismami z dnia [...] i [...] r., złożył wniosek o umorzenie czynności egzekucyjnych związanych z zajęciem wierzytelności z tytułu nadpłaty podatkowej, powołując się na przedawnienie obowiązku objętego nakazem zapłaty z dnia [...] r. W uwzględnieniu tego wniosku Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] r. na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 118 Kodeksu cywilnego umorzył postępowanie egzekucyjne wobec L. S. prowadzone na podstawie wskazanego powyżej nakazu zapłaty. Postanowienie to zaskarżone zostało zażaleniem przez wierzyciela - Spółdzielnię "S." w K., który domagając się jego uchylenia podniósł zarzut naruszenia art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego i wskazał, że bieg określonego w art. 118 Kodeksu cywilnego terminu przedawnienia został przerwany na skutek czynności podjętej przed organem powołanym do egzekwowania roszczeń przedsięwziętej bezpośrednio w celu zaspokojenia. Czynnością taką według wnoszącego zażalenie było złożenie przez wierzyciela wniosku z dnia [...] r. o wszczęcie egzekucji, zmierzał on bowiem bezpośrednio do zaspokojenia roszczenia. Wynika dalej z uzasadnienia postanowienia organu odwoławczego, że rozpatrując sprawę na skutek wniesionego przez wierzyciela zażalenia w pełni podzielił on jego zarzuty co do bezzasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na jego żądanie. Wskazując na to, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone jest według ściśle określonych reguł wskazanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz że egzekucja świadczeń pieniężnych zmierza zawsze do zaspokojenia wierzyciela z majątku zobowiązanego (dłużnika), organ odwoławczy przywołał treść przepisu art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w którym wskazane zostały sytuacje, w jakich postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu, w tym m. in. sytuację, w której egzekwowany obowiązek wygasł. Organ odwoławczy wskazał dalej na postanowienia art. 118 i art. 123 § 1 Kodeksu cywilnego, stwierdzając, że mają one zastosowanie w kwestii przedawnienia zobowiązania wynikającego z nakazu zapłaty z dnia [...] r. i że wynika z nich, iż jakkolwiek roszczenia o zapłatę przedawniają się po upływie 10 lat, z wyjątkiem roszczeń okresowych i związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, przy których termin ten wynosi trzy lata, to jednakże termin ten ulega przerwaniu przez każda czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, która przedsięwzięta została bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Zważywszy, że przed upływem 10-letniego terminu przedawnienia roszczenia, o jakim stanowi nakaz zapłaty z [...] r., złożony został przez wierzyciela wniosek z dnia [...] r. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego do majątku zobowiązanego przez Komornika Sądu Rejonowego, bieg tego terminu został z tymże dniem przerwany, stwierdził organ odwoławczy, dodając, iż oznacza to, że nie występuje w sprawie przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego w tym zakresie, zaś brak innych przesłanek mogących przemawiać za takim umorzeniem powoduje, że postępowanie egzekucyjne winno toczyć się dalej. Powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zaskarżone zostało do sądu administracyjnego przez L. S., który domagając się jego uchylenia nie wskazuje wprost na jego niezgodność z prawem, lecz odwołując się do umarzającego postępowanie egzekucyjne postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego wywodzi, iż zaskarżone przezeń postanowienie organu odwoławczego jest dla niego krzywdzące, skoro nie uwzględnia ono upływu 10-letniego okresu przedawnienia, w którym nigdy nie uchylał się on od płatności swych zaległości wobec wierzyciela. Wskazuje ona nadto na swoje inne zadłużenia, które powodują, iż nie zdołał dotychczas wywiązać się z egzekwowanego zobowiązania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadnioną, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie ostateczne nie odpowiada przepisom prawa. Przewidując w art. 59 § 1 przypadki, w których administracyjne postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu, ustawa z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.) stanowi zarazem, że na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego zażalenie przysługuje zobowiązanemu oraz wierzycielowi nie będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. W myśl art. 18 w/w ustawy egzekucyjnej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. Tak więc, wobec braku odmiennego uregulowania w ustawie egzekucyjnej, do zażaleń na postanowienia organu egzekucyjnego odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, określające tryb postępowania zażaleniowego. Wynika z tych przepisów, przywołanych w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia, że rozpatrując sprawę na skutek zażalenia organ odwoławczy władny jest m. in. uchylić zaskarżone postanowienie w całości lub w części i orzec w tym zakresie co do istoty sprawy. Jak to wynika natomiast z przepisu art. 117 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu, co oznacza, że po upływie terminu przedawnienia, ten przeciwko komu przysługuje roszczenie majątkowe, może uchylić się od jego zaspokojenia. Termin przedawnienia wynosi zasadniczo lat dziesięć, zaś dla roszczeń okresowych lub roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata (art. 118 Kod. cyw.). Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się zasadniczo od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1 Kod. cyw.). Przewidując, że w określonych sytuacjach bieg przedawnienia roszczeń majątkowych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu (art. 121), Kodeks cywilny stanowi również o przerwaniu biegu przedawnienia. I tak, w myśl jego art. 123 § 1 pkt 1 bieg przedawnienia roszczenia majątkowego przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, u jego podstaw legło ustalenie, iż egzekwowane roszczenie wynikające z sądowego nakazy zapłaty nie uległo dotychczas przedawnieniu, co oznacza, że zobowiązany (dłużnik) nie może się uchylić od jego zaspokojenia oraz że wbrew stanowisku organu egzekucyjnego nie występuje przewidziana w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłanka do umorzenia prowadzonego w tym zakresie postępowania egzekucyjnego. Podstawę do zajęcia takiego stanowiska w kwestii przedawnienia tego roszczenia stanowiło nie zakwestionowane przez zobowiązanego ustalenie, iż przed upływem okresu przedawnienia przedsięwzięta została przez wierzyciela jedna z czynności, o jakich mowa w art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego, która spowodowała przerwanie biegu przedawnienia, a mianowicie na żądanie wierzyciela wszczęte zostało sądowe postępowanie egzekucyjne. W świetle przytoczonych wyżej przepisów Kodeksu cywilnego stanowisko takie uznane być musi za nie naruszające zawartych w nich zasad, za wynikający z niego wniosek o braku określonych w ustawie egzekucyjnej przesłanek do umorzenia postępowania zgodny jest z prawem, co za uzasadnione też uznać nakazuje samo postanowienie organu odwoławczego uchylające zaskarżone zażaleniem postanowienie organu egzekucyjnego i powodujące konieczność dalszego prowadzenia egzekucji. Nie znajdując zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)