I SA/Sz 906/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 3 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "[...]" Z.K., P.G., L.V. Spółka jawna z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za czerwiec 2006 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: zwolnić Spółkę od kosztów sądowych Skarżąca "[...]" Z.K., P.G., L.V. Spółka jawna z siedzibą w W. (zwana dalej: "Spółką"), po otrzymaniu wezwania do uiszczenia opłaty sądowej od wniesionej skargi na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Celnej w S., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Spółka podała, że nie jest w stanie zapłacić wpisu od skargi, gdyż nie posiada środków, w związku z prowadzonymi postępowaniami podatkowymi, cywilnymi i egzekucyjnymi wobec Spółki i jej wspólników. Podniesiono także, że Spółka została zwolniona od kosztów sądowych w wielu toczących się sprawach przed tut. Sądem, wskazując, iż jej sytuacja nie uległa zmianie. Od 1 października 2009 r. działalność gospodarcza pozostaje zawieszona i Spółka nie osiąga żadnych przychodów. Sytuacja finansowa skarżącej jest obiektywnie bardzo trudna. Ponadto wspólnicy Spółki oświadczyli, że nie posiadają majątku ani zgromadzonych oszczędności ani osobistych rachunków bankowych. Spółka posiada liczne zadłużenia, przewyższające wartość zabezpieczonych środków trwałych. Wskazano także, że z bilansu sporządzonego na dzień 30 września 2009 r. wynika jasno, że posiadane przez skarżącą aktywa (zabezpieczone w postępowaniach egzekucyjnych) nie mogą wystarczyć na uiszczenie wpisu sądowego. Do wniosku Spółka dołączyła: - Uchwałę Zgromadzenia Wspólników z dnia 14 września 2009 r. o zawieszeniu działalności gospodarczej; - oświadczenia wspólników: Z. K. i P. G. z 1 grudnia 2012 r. o zawieszeniu działalności gospodarczej i braku przychodów; - zawiadomienia organu egzekucyjnego z 2009 r. o zajęciu rachunków bankowych w [...], [...] SA, Banku [...] SA, S. Banku L.na kwotę [...] zł; - kopie dwóch bilansów Spółki na dzień 30 września 2009 r. i na dzień 31 grudnia 2011 r.; - kopie deklaracji VAT-7 za październik 2010 r. i za czerwiec 2014 r. Dodatkowo, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z dnia 2 września 2014 r. Spółka nadesłała: 1. zaświadczenie Naczelnika Urzędu Celnego w K. z 23 września 2014 r., stwierdzające, że Spółka w okresie od 1 stycznia 2014 r. do dnia wydania dokumentu nie składała deklaracji dla podatku akcyzowego; 2. zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z 19 września 2014 r., stwierdzające, że Spółka złożyła deklaracje VAT-7 za okres od stycznia do lipca 2014 r., w deklaracjach tych nie wykazano sprzedaży ani zakupów, brak informacji o zwieszeniu działalności gospodarczej; 3. zaświadczenie z Banku [...] SA, prowadzącego bieżący rachunek Spółki, zaświadczające, że zalega ona z opłatami za prowadzenie rachunku, ma nieuregulowane zobowiązanie kredytowe, rachunek nie jest zablokowany. Wspólnicy dodatkowo oświadczyli, że Spółka pozostaje w stanie nieformalnej likwidacji, gdyż nie stać ich na przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego (koszty ogłoszeń, opłat do KRS itp.). Spółki nie stać na zatrudnienie księgowego, a jej działania ograniczają się do składania comiesięcznych zerowych deklaracji VAT. Nadto wyjaśniono, że posiadane przez Spółkę aktywa to wyłącznie stary sprzęt komputerowy i stare meble, które są zajęte przez urząd celny. Wskazano także, że o bezskuteczności egzekucji wobec Spółki świadczy wydanie decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za jej długi na wspólników. Spółka przedłożyła także dokumenty i oświadczenia dotyczące sytuacji finansowej jej wspólników: Z. K., L. V., P. G. Odnośnie Z. K. ustalono, że do dnia 31 sierpnia 2014 r. był zatrudniony na stanowisku nauczyciela w ZS nr [...] w W., za co otrzymywał wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto, umowa została wypowiedziana przez pracodawcę, obecnie nie pracuje; Z. K. w ubiegłym roku podatkowym uzyskał przychody ze stosunku pracy w wysokości [...] zł oraz z innych źródeł w wysokości [...] zł, zadeklarował przychody z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł, dochód w wysokości [...] zł. Z. K. posiada rachunek bankowy w [...] Banku, na którym nie ma żadnych środków, rachunek ten został zajęty w dniu 4 września 2014 r. przez komornika. Odnośnie stanu rodzinnego wspólnik oświadczył, że jest żonaty, z żoną ma rozdzielność majątkową, ma syna, na którego płaci alimenty w kwocie [...] zł miesięcznie. Żona wspólnika jest księgową i zarabia [...] zł brutto miesięcznie. W 2013 r. uzyskała przychody ze stosunku pracy w kwocie [...] zł i z innych źródeł w kwocie [...] zł. Miesięczne wydatki rodziny to czynsz za mieszkanie i opłaty w kwocie [...] zł, wyżywienie w kwocie [...] zł. Z nadesłanych oświadczeń dotyczących L. V. wynika, że wspólnik nie pracuje, otrzymuje stypendium aktywizacyjne z PUP w wysokości [...] zł, nie posiada rachunku bankowego. L. V. jest kawalerem, nie ma dzieci. Miesięczne wydatki wspólnika to czynsz za mieszkanie [...] zł, wyżywienie w kwocie [...] zł. Odnośnie P. G. ustalono zaś, że wspólnik jest żonaty, ma dorosłe dzieci na własnym utrzymaniu, jest bezrobotny. Z kolei jego żona pracuje w [...] i zarabia [...] zł brutto; miesięczne wydatki rodziny to czynsz za mieszkanie i opłaty w kwocie [...] zł, wyżywienie w kwocie [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na wstępie podnieść należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej w skrócie "p.p.s.a."). Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym – o co się ubiega skarżąca w rozpoznawanej sprawie – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdolność do poniesienia kosztów sądowych należy oceniać przez pryzmat takich wartości jak powszechny obowiązek ponoszenia świadczeń i ciężarów publicznych oraz, niezależne od formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej, prawo do sądu. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, realizację prawa do sądu. Ciężar procesowy wykazania tak rozumianej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy. Na wstępie należy wskazać, że wpis sądowy w rozpoznawanej sprawie wynosi [...] zł, a skarżąca Spółka jest zobowiązana dodatkowo do uiszczenia opłat sądowych w czterech innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem, a zatem łączna kwota opłat sądowych, które ciążą na skarżącej to kwota [...] zł. Nie jest też wykluczone, że powstaną dalsze koszty sądowe tych postępowań sądowoadministracyjnych. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że skarżąca Spółka wykazała zasadność złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z dokonanych ustaleń wynika bowiem, że skarżąca aktualnie nie ma środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Spółka przede wszystkim udowodniła, że nie uzyskuje w chwili obecnej żadnych przychodów ani obrotów, gdyż składa zerowe deklaracje VAT. Z przedstawionych dokumentów wynika również, że wobec Spółki wszczęto postępowania egzekucyjne (na kwotę ponad [...] zł). Wykazano także, że zadłużenie Spółki przewyższa wartość zabezpieczonych środków trwałych. Istotną okolicznością, potwierdzającą niewypłacalność Spółki jest również uznanie bezskuteczności egzekucji i przeniesienie odpowiedzialności za jej zobowiązania na wspólników. Przedłożone przez skarżącą dokumenty (bilanse) potwierdzają także jej oświadczenia, że kondycja finansowa Spółki na przestrzeni lat 2009-2014 nie polepszyła się. Spółka w latach 2009 do 2011 posiadała ujemny kapitał własny. Dodatkowe ustalenia w kwestii stanu majątkowego i możliwości finansowych samych wspólników wykazały również, że nie posiadają oni dodatkowych wolnych środków pozwalających na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Powyższe pozwala uznać, że wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego został uwzględniony. Mając na względzie powyższe, a także realizując postulat zapewnienia dostępu do Sądu, należało, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzec, jak w sentencji.