I SA/Sz 908/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Iwona Golec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2011 r. wniosku M.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od grudnia 2001 r. do grudnia 2003 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: przyznać M.P. prawo pomocy w zakresie całkowitym w postaci: 1) zwolnienia od kosztów sądowych, 2) ustanowienia radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w S. M.P. wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym, dochodach, a także dodatkowych dokumentów, nadesłanych przez Skarżącego wynika, co następuje. Skarżący (54 lat) prowadzi gospodarstwo domowe z żoną E., źródłem utrzymania rodziny jest renta Skarżącego w wysokości [...] zł (wyciąg bankowy k. 21) oraz świadczenie pielęgnacyjne żony Skarżącego w wysokości [...] zł (decyzja k.19), otrzymywane w związku ze sprawowaniem opieki nad osoba legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżący podał, że w mieszkaniu skarżących jest zameldowana, ale nie mieszka, córka A. (ur. 1986 r.). Odnośnie do majątku, M.P. wskazał na mieszkanie o powierzchni 60 m². Skarżący nie wykazał posiadania zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.), ani też wartościowych rzeczy ruchomych. Oświadczył, że nie ma wraz z żoną żadnych lokat bankowych. Przedłożony wyciąg z rachunku bankowego małżonków P. z okresu od 22 września do 24 listopada 2011 r. potwierdza, że nie otrzymali oni w ramach tego rachunku bankowego dodatkowych środków pieniężnych. M.P. wskazał na ponoszone wydatki na leczenie w wysokości ok. [...] zł miesięcznie, przedłożył kartę informacyjną leczenia szpitalnego w 2007 r. (k.23). Przedłożone dokumenty potwierdzają, że skarżący ponosi wydatki związane z utrzymaniem mieszkania w wysokości ok. [...] zł (faktura za energię k.20, zawiadomienie o wysokości opłat k.22). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Należy zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca nałożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu (referendarzowi sądowemu) rozpoznającemu wniosek. Należy w tym miejscu wyjaśnić także, iż instytucja przyznania prawa pomocy jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na nadzwyczajne okoliczności np. takie jak stan zdrowia, sytuację osobistą, rodzinną, wiek, zawód, nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych – może zwrócić się o dofinansowanie udziału w postępowaniu sądowym przez Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że przedstawione przez skarżącego w oświadczeniu, jak i wynikające z przedłożonych dokumentów okoliczności, uzasadniają uwzględnienie wniosku. Skarżący w sposób dostateczny wykazał bowiem, iż w jego przypadku zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym świadczy przede wszystkim sytuacja osobista i materialna skarżącego. Skarżący jest rencistą i uzyskuje wraz z żoną dochody w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie. Innych dochodów nie wykazał. Już ta okoliczność powoduje, że nie stać skarżącego na poniesienie kosztów postępowania sądowego, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie 500 zł, oraz na opłacenie pełnomocnika. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji..