I SA/Sz 908/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od grudnia 2001 r. do grudnia 2003 r. wraz z odsetkami 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego K. J. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) po rozpoznaniu odwołania M P od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego odmawiającej umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od grudnia 2011 r. do grudnia 2003 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ przedstawił stan faktyczny w sprawie. M P zwrócił się z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych z uwagi na okoliczność powstania tych zaległości na skutek nieszczęśliwych wypadków, braku odszkodowania z tego tytułu oraz naruszenia prawa w postępowaniach przed sądami powszechnymi. Podatnik wskazał, że w jego sprawie został wydany wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Ponadto, jego zły stan zdrowia nie pozwala mu uregulować tych zaległości, zaś jego dochody nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, w tym leków. Podał, że jego żona jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz iż nie korzysta z pomocy społecznej. Wskazał, że posiadanych udziałów w spółce nie może sprzedać, gdyż zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym, zaś spółka przynosi straty, lecz nie ma on środków aby ją zlikwidować. W ocenie podatnika, zaistniała przesłanka ważnego interesu oraz interesu publicznego umożliwiająca umorzenie tych zaległości przez organ podatkowy. Organ podatkowy pierwszej instancji przedstawił wysokość zaległości podatnika z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące. Organ podał, że strona kilkakrotnie występowała o udzielenie ulgi w zapłacie tych zaległości. Decyzja z dnia [...] r. organ podatkowy rozłożył stronie spłatę na 6 rat podatku od towarów i usług i podatku dochodowego od osób fizycznych. Podatnik wywiązał się ze spłaty zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Podatnik wystąpił z wnioskami o umorzenie zaległości z tytułu podatku od towarów i usług, które organ podatkowy załatwił odmownie. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargi strony na zapadłe orzeczenia Dyrektora Izby Skarbowej oddalił skargi, zaś Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne podatnika od ww. wyroków. Organ podatkowy pierwszej instancji zgromadził materiał dowodowy w sprawie, obrazujący sytuację majątkową, rodzinną i zdrowotną podatnika. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego wydał decyzję [...] r., w której odmówił umorzenia podatnikowi zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od grudnia 2011 r. do grudnia 2003 r. we wskazanej wysokości wraz z odsetkami. M P złożył odwołanie od powyższej decyzji. Podał, że otrzymuję rentę w wysokości [...] zł, nie posiada majątku nieruchomego ani ruchomego. Wskazał, że ma zadłużenie z tytułu kredytów bankowych oraz iż proces sądowy o odszkodowanie przeciwko [...] jeszcze się nie zakończył. W ocenie podatnika, zaległości podatkowe powstały na skutek naruszenia prawa przez państwo polskie. Organ odwoławczy przytoczył art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa. Organ wskazał, że ww. przepis ma charakter uznaniowy. Organ odwoławczy przedstawił stan majątkowy, rodzinny i zdrowotny podatnika. Organ podał, że umorzenie zaległości ma charakter wyjątkowy i nie może być stosowane w każdym przypadku, gdy podatnik znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Oceniając sytuację podatnika, organ stwierdził, że jakkolwiek zapłata zaległości może wpłynąć na warunki egzystencji podatnika, to o jego możliwościach finansowych nie decyduje jedynie niskie świadczenie rentowe, ale tez posiadany majątek w postaci udziałów w spółce z o.o. o wartości [...]zł. Zdaniem organu, majątek ten może stanowić źródło uzyskania środków na uregulowanie zaległości w przyszłości. Ponadto, organ wskazał, że przedmiotowe zaległości związane były z działalnością gospodarczą prowadzoną przez podatnika. Jeżeli strona nie regulowała w dłuższym okresie czasu zobowiązań publicznoprawnych, mimo dysponowania środkami finansowymi (nie wskazała bowiem na brak zapłaty należności przez kontrahentów), trudno uznać, iż zaległości podatkowe spowodowane były nagłą, nadzwyczajną sytuacją. Zastosowanie ulgi w niniejszej sprawie prowadziłoby, zdaniem organu, do uprzywilejowania strony w stosunku do innych podmiotów terminowo i rzetelnie wywiązujących się z obowiązków podatkowych. Organ wskazał też na obrotowy, a nie majątkowy charakter podatku, który nie stanowi obciążenia dla samego podatnika, a jedynie dla ostatecznego konsumenta. Powstanie zaległości w tym podatku należy wiązać z wyborem przedsiębiorcy, cod o kolejności spłaty poszczególnych zobowiązań, niż z brakiem środków na pokrycie zobowiązań w podatku od towarów i usług. Organ odwoławczy podkreślił, że podnoszona przez podatnika okoliczność naruszenia prawa do sądu, potwierdzona wyrokiem Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, nie może być utożsamiana z przesłanką wystąpienia nadzwyczajnej okoliczności w postaci interesu publicznego, uzasadniającego udzielenie ulgi w zapłacie zaległości podatkowych. Organ podał, że nie można wykluczyć, iż otrzymanie przez stronę ewentualnego odszkodowania od [...] umożliwi spłatę zaległości. Okoliczność umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec podatnika przez Komornika Sądowego nie przesądza o zasadności umorzenia zaległości podatkowych. Organ odwoławczy ocenił odwołanie strony jako polemikę z uzasadnieniem decyzji organu pierwszej instancji. Odmienna ocena stanu faktycznego dokonana przez organ pierwszej instancji, która była niezgodna z oczekiwaniami podatnika nie stanowi naruszenia prawa. M P złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję i wniósł o jej uchylenie. W uzupełnieniu skargi z 28 lutego 2012 r. strona zarzuciła organowi naruszenie: 1. art. 122 i 187 ustawy Ordynacja podatkowa, przez brak podjęcia działań mających na celu ustalenie rynkowej wartości udziałów spółki z o.o. posiadanych przez skarżącego i przyjęcie, że wartość udziałów wskazana w odpisie KRS jest równa ich wartości rynkowej; 2. art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa, przez uznanie, że okoliczności sprawy wskazują na zaspokojenie zaległości podatkowych z posiadanych przez skarżącego udziałów w spółce z o.o. i z kwoty odszkodowania o zapłatę, o które toczy spór z [...], podczas gdy zebrane dowody wskazują, iż kondycja spółki jest zła, co ma wpływ na rynkową wartość tych udziałów, a możliwość przyznania odszkodowania jest okolicznością przyszłą i niepewną. 3. art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie nie zaistniał ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny, bowiem skarżący znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, zaś zapłata zaległości podatkowej spowodowałaby zagrożenie dla egzystencji jego i rodziny. Skarżący wskazał, że posiada zadłużenia wobec innych podmiotów z różnych tytułów i przedstawił na to dokumenty. Spółka z o.o. poniosła w 2010 r. stratę w wysokości [...]zł, zaś rynkowa wartość udziałów spółki jest "zerowa". Zdaniem strony, wskazywanie przez organ podatkowy na te udziały jako źródła zaspokojenia zaległości podatkowych jest niezgodne z rzeczywistością, bowiem organ nie przeprowadził dowodu z biegłego na okoliczność wartości tych udziałów. Możliwość uzyskania przez niego odszkodowania jest okolicznością przyszłą i niepewną, bowiem postępowanie sądowe jest długotrwałe. Według strony, naruszenie jego praw przez sądy powszechne skutkowało powstaniem tych zaległości i była to przyczyna nadzwyczajna (losowa), świadcząca o zaistnieniu ważnego interesu podatnika. Strona podkreśliła, że znajduje się w złej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Skarżący podał, że za umorzeniem tych zaległości przemawia też interes publiczny, bowiem nie posiada on żadnego majątku, zaś brak zastosowania przez organ podatkowy ulgi może doprowadzić do obciążenia Skarbu państwa kosztami pomocy społecznej. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ustalił, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga nie jest zasadna. Art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "O.p.", stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionym ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Skonstruowany jest więc na zasadzie uznania administracyjnego i oznacza, że organy podatkowe są zobowiązane przeprowadzić postępowanie podatkowe w celu ustalenia czy w sprawie zachodzi ważny interes podatnika lub interes publiczny, które to okoliczności są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Samo ustalenie istnienia wskazanych okoliczności nie przesądza rozstrzygnięcia sprawy, albowiem jego wybór pozostawiony jest organowi podatkowemu rozpoznającemu wniosek. Odnosząc te uwagi do przedmiotowej sprawy, Sąd nie znalazł podstaw by uznać, że organy podatkowe nie dokonały ustaleń w zakresie istnienia lub nie, ważnego interesu podatnika oraz czy nie rozważały istnienia interesu publicznego. Wbrew zarzutom skargi, dokonując oceny sytuacji finansowej skarżącego, a więc badając jego możliwości wykonania ciążącego obowiązku podatkowego, organy podatkowe biorąc pod uwagę bieżące dochody podatnika i jego żony, wielkość niezbędnych bieżących wydatków trafnie wskazały, że jest ona niekorzystna. Jednakże ogólnie trudna sytuacja finansowa skarżącego, w tym uciążliwość ponoszenia wydatków na bieżące utrzymanie jak i problemy zdrowotne nie mogą być uznane za wystarczającą przesłanką interesu podatnika, uzasadniającą pozytywną dla skarżącego decyzję organu podatkowego. Zdaniem Sądu, słusznie organy podatkowe wskazały na specyfikę podatku od towarów i usług, który dla sprzedawcy towarów lub usług jest obojętny i sprzedawca jest w zasadzie tylko jego płatnikiem, skoro należny podatek otrzymuje od nabywcy towaru lub usługi oraz uznały, że przyczyną powstania zaległości w podatku od towarów i usług, był brak wpłat należnego podatku w toku prowadzonej działalności gospodarczej. Przyczyna powstania zaległości w podatku od towarów i usług leżała po stronie skarżącego, który mimo otrzymywania przy sprzedaży towarów i usług od nabywców środków finansowych, należnego podatku na bieżąco nie regulował. A zatem powstanie zaległości nie było spowodowane zdarzeniami nadzwyczajnymi czy niezależnymi od woli skarżącego. Wręcz przeciwnie, to decyzje skarżącego, być może spowodowane trudnościami w prowadzonej działalności gospodarczej, polegające na zaprzestaniu wykonywania obowiązku podatkowego spowodowały powstanie zaległości i stanowią istotną przesłankę, która przemawia na niekorzyść skarżącego. Według Sądu, podnoszona przez podatnika okoliczność naruszenia prawa do sądu, potwierdzona wyrokiem Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, nie może być utożsamiana z przesłanką wystąpienia nadzwyczajnej okoliczności w postaci interesu publicznego, uzasadniającego udzielenie ulgi w zapłacie zaległości podatkowych. Prawidłowo również organ podatkowy ocenił okoliczności związane z udziałem wartością udziałów w spółce z o.o. i ewentualnym odszkodowaniem od [...]. Powyższe może w przyszłości stanowić źródło uiszczenia zaległości, tym bardziej, że wskazano w uzupełnieniu skargi, iż skarżący w 2010 r. prowadził działalność gospodarcza działała, choć przynosiła ona straty. W sprawie o umorzenie zaległości nie ma potrzeby powoływania biegłego w celu stwierdzenia wartości rynkowej udziałów spółki z o.o., istotne znaczenie ma fakt, że strona posiada takie udziały, które stanowią majątek strony. Ustalenie wartości rynkowej udziałów byłoby konieczne w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które nie jest przedmiotem sprawy. Zdaniem Sądu, organy podatkowe rozpatrując wniosek skarżącego o umorzenie zaległości podatkowych zebrały cały materiał dowodowy i dokonały wszechstronnej jego oceny, ustosunkowując się również do ocen wyrażonych przez skarżącego, przytaczając logiczne i mające oparcie w zebranym materiale dowodowym argumenty. Tym samym uznał zarzuty skarżącego za bezzasadne. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie przepisu art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił. O kosztach orzeczono na podstawie § 2 ust. 3 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).