I SA/Sz 919/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za marzec 2021 r. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza P. (dalej "Organ I instancji") z dnia [...] r., znak: [...], którą określono W. [...] [...] w P., wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie [...]zł za miesiąc [...] r. Organ I instancji wskazał, że W. [...] powierzyła S. " sprawowanie zarządu na podstawie umowy na wykonywanie powierzonych czynności od dnia [...]. S. z siedzibą w P. (jak wynika z KRS o nr [...]) w złożonej w dniu [...] r. zmianie deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez właścicieli nieruchomości zamieszkałych w nieruchomości wspólnej położonej przy ul. [...] w P., obliczyła łączną kwotę opłaty miesięcznej za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości [...] zł, wykazując [...] osób przy stawce opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi [...] zł miesięcznie od osoby. Dnia [...] r. P. - podmiot odbierający odpady komunalne, poinformowało pismem S. w P., iż w dniach [...]. przeprowadzona zostanie kontrola nieruchomości zamieszkałych zarządzanych przez S. w zakresie obowiązku segregacji odpadów komunalnych, przesyłając informację do wiadomości Gminy P.. P. dnia [...] r. przeprowadziło kontrolę segregacji odpadów komunalnych dot. W. w P.. Podczas czynności kontrolnych stwierdzono niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych tj. w pojemnikach przeznaczonych na odpady zmieszane znajdowały się odpady, które powinny zostać zebrane selektywnie, między innymi odpady z papieru (pojemnik niebieski), opakowania z tworzyw sztucznych (pojemnik żółty), opakowania szklane (pojemnik zielony). Podmiot odbierający przyjął je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne, wykonał dokumentację fotograficzną i sporządził notatkę ze stwierdzenia nieprawidłowości, powiadamiając dnia [...] r. o tym, Burmistrza P. oraz S. w P., która sprawuje zarząd nieruchomością wspólną W. [...] Wobec powyższego, Organ I instancji uznał, iż zaistniały przesłanki faktyczne i prawne do wszczęcia z urzędu na podstawie art. 6ka ust.2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2021 r., poz. 888 ze zm., zw. dalej: "u.c.p.g.") z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., zw. dalej: "O.p."), postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi należnej od W. M. S. 7 w P., z uwagi na niezrealizowanie obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Zgodnie z art. 165 § 2 O.p., Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. wszczął postępowanie z urzędu, doręczonym W. [...], w dniu [...] r. W toku postępowania Organ I instancji dokonał analizy przesłanych przez P. - podmiot odbierający odpady komunalne, zebranych dowodów i ustalił, że faktycznie właściciel nieruchomości nie dopełnił i nie realizuje obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, pomimo wcześniejszego poinformowania sprawującą zarząd S. o zamiarze przeprowadzenia kontroli. Wobec powyższego, opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Burmistrz P. określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosując wysokość opłaty podwyższonej stawki za miesiąc [...] r. dla W. [...] w P. - zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w P. z dnia [...] r. (w wysokości [...] zł od każdego mieszkańca zamieszkującego daną nieruchomość, jeżeli właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów w sposób selektywny) w kwocie [...]zł. W. odwołała się od powyższej decyzji. Strona podniosła, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 6o ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w ten sposób, że nie wykazano w jakikolwiek sposób, że ustalono istotne wątpliwości co do treści deklaracji. Wskazała, że w pojemniku na odpady zmieszane znajdowały się według kontroli także odpady podlegające zbiórce selektywnej. W ocenie Odwołującej, dopuszcza się taką sytuację, gdy odpady pierwotnie mogące podlegać zbiórce selektywnej z uwagi na swój stan, do zbiórki selektywnej się nie nadają, np. plastikowe opakowania po olejach, środkach, zatłuszczony papier lub ubrudzony żywnością. W toku postępowania nie pokuszono się o analizę, czy odpady podlegały zbiórce selektywnej, a zatem czy doszło do naruszenia obowiązku. Organ nie zastosował art. 6o ustawy i w konsekwencji nie ustalił istotnych dla sprawy okoliczności. Drugim zarzutem, jaki podniesiono to fakt, że odpady podlegające zbiórce selektywnej znajdujące się w odpadach zmieszanych, stwierdzono tylko raz. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza P.. Organ odwoławczy wskazał, że podstawę materialno-prawną decyzji w przedmiocie określenia wysokości opłaty za niegospodarowanie odpadami w przypadku niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów stanowi przepis art. 6ka u.c.p.g., którego treść powołał. Organ odwoławczy zauważył, że w cytowanym przepisie ustawodawca zawarł określenie "w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku". Wystarczające jest zatem zdaniem Organu, jednorazowe stwierdzenie sytuacji o której mowa w tym przepisie, aby aktualizował się obowiązek organu do wydania decyzji. Istotne jest także brzmienie dalszej części cytowanego przepisu zwroty "wszczyna postępowanie w sprawie" oraz "określa w drodze decyzji" jednoznacznie wskazują na związanie organu obowiązkiem wszczęcia postępowania i wydania decyzji określającej wysokość opłaty. Organ nie ma w tym zakresie luzu administracyjnego pozwalającego na odstąpienie, bądź miarkowanie czy ocenę stopnia zawinienia, ma bowiem obowiązek określenia opłaty za miesiąc lub miesiące stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, określonej stosownie do art. 6k ust. 3 u.c.p.g. Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie delegacji ustawowej Rada Miejska w P. uchwałą numer [...] z dnia [...] r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty dla nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (Dz. Urz. [...], z 2020 r., poz. 703) określiła w § 2 ust. 2 podwyższoną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w wysokości [...] zł miesięcznie od każdego mieszkańca zamieszkującego daną nieruchomość, jeżeli właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów w sposób selektywny. W dniu [...] r. W. [...] złożyła w Urzędzie Miejskim w P. deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w której zadeklarowała selektywny sposób zbierania odpadów komunalnych określając stawkę opłaty określona w § 2 ust. 1 ww. Uchwały na kwotę [...]zł, co odpowiada selektywnemu zbieraniu i odbieraniu odpadów. W dniu [...] r. do Burmistrza P. wpłynęła informacja z P. z dnia [...] r. o przeprowadzonej kontroli i ustaleniach, że na terenie W. w dniu [...] r. stwierdzono nieprawidłowości polegające na umieszczeniu w pojemniku na odpady zmieszane odpadów, które należy umieścić w pojemnikach na odpady segregowane: odpady z papieru pojemnik niebieski, opakowania z tworzyw sztucznych pojemnik żółty, opakowania szklane pojemnik zielony. Do notatki załączono dokumentację zdjęciową, z której wynika, że w pojemniku na odpady zmieszane znajdowały się odpady podlegające selektywnej zbiórce, to jest opakowania plastikowe i sprzęt elektroniczny. Ustalenia w tym zakresie są jednoznaczne i w świetle materiałów zgromadzonych przez Organ I instancji nie budzą wątpliwości. Wobec powyższego, Organ [...] miał obowiązek wszczęcia postępowania i wydania decyzji stosownie do cytowanych przepisów. W ocenie Organu odwoławczego, ustalenia przeprowadzone w toku postępowania odwoławczego potwierdzają zatem, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do wydania decyzji określającej wysokość opłaty za miesiąc [...] r. albowiem W. nie wypełniała obowiązku zbierania odpadów w sposób selektywny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. W. w P., reprezentowana przez pełnomocnika (radcę prawnego), wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji albo uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji ewentualnie o uchylenie obu decyzji i umorzenie postępowania. Nadto, Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie i przyznanie skarżącej zwrotu kosztów postępowania w kosztów zastępstwa prawnego ustalonych według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego: 1. art. 6ka u.c.p.g. przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w opisanym stanie fatycznym już jednokrotne stwierdzenie naruszenia zasad selektywnej zbiórki uprawnia organ do nałożenia obowiązku zapłaty stawki w podwójnej wysokości za miesiąc [...] r., Organ nieprawidłowo ustalił także zakres i adresata obowiązku o którym mowa w tym przepisie, 2. art. 6ka u.c.p.g. przez przyjęcie, że w opisanym stanie faktycznym doszło do naruszenia zasad selektywnej zbiórki odpadów w sytuacji, gdy w pojemnikach na odpady zmieszane znajdowały się odpadu podlegające zbiórce selektywnej, w sytuacji gdy nie stwierdzono, że zbiórka selektywna nie była wykonywana. Zastrzeżenia budzi także fakt, iż na skutek naruszenia tego przepisu oraz przepisu art. 191 O.p., Organ doszedł do przekonania, że zarówno sposób prowadzenia kontroli w pojemników na śmieci oraz sporządzona dokumentacja pozwalają w każdej sytuacji na nałożenie na stronę opłaty w podwójnej wysokości, 3. powyższe stanowi także naruszenie przepisów postępowania, tj. w szczególności zasady legalizmu zawartej art. 120 O.p. przez wydanie decyzji naruszającej przepisy prawa ale także poprzez nałożenie na Stronę obowiązku w oparciu o niejasne kryteria niewynikające z obowiązujących przepisów prawa, 4. naruszenie przepisów postępowania, tj. zasady prawdy obiektywnej wyrażone w przepisie art. 122 O.p. stanowiącej, że Organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Jest to prostą konsekwencją naruszenia art. 187 O.p., w zakresie w jakim nie podjęto nawet próby ustalenia, że fakt naruszenia zasady selektywnej zbiórki odpadów ma charakter notoryczny. 5. art. 191 O.p., przyjmując, że stan na zdjęciach załączonych do materiału dowodowego potwierdza, że zbiórka selektywna nie ma miejsca, pomijając, że w innych pojemnikach w sposób prawidłowy dokonuje się selekcji śmieci. W odpowiedzi na skargę, Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm. - zwanej w skrócie "P.p.s.a."). Pismem z [...] r. strona skarżąca wskazała, że wyraża zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] z w a ż y ł, co następuje. Spór w sprawie dotyczy ujawnionego, w toku kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r., niesegregowania odpadów, pomimo złożonej przez Skarżącą deklaracji o selektywnej zbiórce odpadów, które miało wpływ na zwiększenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (dalej "opłata"). Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.c.p.g., utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy. Obowiązkowe poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, które gminy są obowiązane osiągnąć, określa art. 3b u.c.p.g. Obowiązki właściciela nieruchomości określa art. 5 u.c.p.g. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., za właścicieli nieruchomości uznaje się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Na podstawie art. 2 ust. 3 u.c.p.g., jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa ponosi wynikające z ustawy opłaty bez ograniczeń, a każdy właściciel lokalu - w odpowiedniej części - na podstawie art. 2 ust. 3a u.c.p.g. Rada Gminy uchwala regulamin gospodarowania odpadami, dokonuje wyboru metody i ustala stawkę opłaty. Stosownie do art. 6m ust. 1 u.c.p.g., właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6m ust. 1a u.c.p.g.). W przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości (art. 6ka ust.1 u.c.p.g.). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta - na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1 - wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6ka ust. 2 u.c.p.g.). Nadto wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa w drodze decyzji wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (art. 6ka ust. 3 u.c.p.g.). Zgodnie z art. 6q ust. 1 u.c.p.g., w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy O.p., z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. Poza sporem w badanej sprawie jest, że Skarżąca jest właścicielem nieruchomości w rozumieniu przepisów u.c.p.g., na której ciążą obowiązki związane ze zbiórką odpadów komunalnych. Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca zadeklarowała selektywną zbiórkę odpadów. Zarząd nieruchomością został powierzony S. , na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali. S. - na podstawie § 3 pkt 12 umowy o sprawowaniu zarządu - upoważniona jest do reprezentowania Skarżącej w sądach. Podmiot odbierający odpady komunalne ujawnił w toku kontroli segregacji odpadów przez właścicieli nieruchomości zamieszkałych m. in. w nieruchomości Skarżącej (ul. [...]) przeprowadzonej w dniu [...] r. - zapowiedzianej wcześniej pismem z dnia [...] r. - że w pojemnikach na odpady, należących do Skarżącej na ww. nieruchomości, doszło do naruszenia selektywnej zbiórki odpadów, o czym przekazał organowi I instancji stosowny raport wraz z wykonaną dokumentacją zdjęciową, wykazującą naruszenie ww. zasad. Podkreślić zatem należy, że to na właścicielu nieruchomości, który zadeklarował selektywną zbiórkę odpadów zarządcy nieruchomości, ciąży takie zorganizowanie zbiorki odpadów, aby w odpowiednich pojemnikach rzeczywiście znajdowały się odpady segregowane. Przepisy postępowania nie nakładają na organy obowiązku udowodnienia, jaki podmiot dokonuje naruszenia zasad selektywnej selekcji odpadów. Dla przyjęcia prawidłowej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie ma znaczenia, czy stwierdzone nieprawidłowości miały charakter incydentalny (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 833/17). Zdaniem Sądu, zgodzić się należy z organem odwoławczym, że organ I instancji mógł określić Skarżącej ww. opłatę. Jak już wyżej wskazano, na zdjęciach wykonanych przez pracowników podmiotu odbierającego odpady komunalne widnieje m.in. zamykany śmietnik z widocznym napisem "W. " oraz pojemniki na odpady ze śmieciami, które obrazują naruszenie zasad selektywnej zbiórki odpadów. Okoliczność zaś, że Skarżąca posiadała również pojemniki do selektywnej zbiórki odpadów i zbiórka selektywna była prowadzona nie ma znaczenia w sprawie dla oceny co do naruszenia zasady selektywnej zbiórki odpadów z uwagi na wyrzucanie do pojemników na odpady zmieszane, odpadów, które powinny trafić do właściwych pojemników przeznaczonych do selektywnej ich zbiórki. Ponadto, z załączonej do akt sprawy dokumentacji fotograficznej wynika, że w pojemnikach na odpady zmieszane znajdowały się różne opakowania papierowe, a także z tworzyw sztucznych, które powinny być zbierane selektywnie, zgodnie z deklaracją. Okoliczności, w jakich doszło do zmieszania odpadów, obciążają W. . W świetle obowiązującej regulacji prawnej w tym zakresie, nie ma też znaczenia w sprawie, czy w pojemnikach na odpady zmieszane, które należało posegregować, raz tylko znalazły się odpady niesegregowane, czy częściej. Nie jest sporne, że doszło do tego w [...] r. Dokumentacja fotograficzna załączona do akt sprawy przedstawia w jednym pojemniku różnorodność opakowań papierowych z opakowaniami z tworzyw sztucznych, które podlegają segregacji. Wskazać także należy, że przepisy u.c.p.g. nie przewidują powiadomienia właściciela nieruchomości przez pracowników podmiotu odbierającego odpady komunalne o zamiarze przeprowadzenia kontroli, ani o stwierdzonych naruszeniach. Jednak, w sprawie P. poinformowało S. pismem z dnia [...] r. o zamiarze kontroli w okresie od dnia [...] do dnia [...] r. oraz o możliwości wzięcia udziału w tej kontroli. P. wyjaśnił, że w tym celu należy skontaktować się z pracownikiem P. pod wskazanym numerem telefonu. Takie zachowanie P. należy ocenić jako przejaw dobrej praktyki. S. miała zapewnioną możliwość udziału w kontroli, gdyż zawiadomienie o kontroli zostało jej dostarczone z wyprzedzeniem kilkudniowym. S. miała zatem czas na podjęcie kontaktu z P. w celu uzgodnienia szczegółów dotyczących daty i godziny kontroli, miejsc gromadzenia odpadów należących do poszczególnych W. , którymi zarządza. Wskazać należy również, że S. , jak i Skarżąca, mieszczą się w P. w niedalekiej odległości od siebie. Zdaniem Sądu, działanie organów było zgodne z zasadami postępowania przewidzianymi w przepisach O.p., nie naruszyły bowiem zasady prawdy obiektywnej (art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p.), a także zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.) oraz zasady zaufania do organów (art. 121 O.p.), gdyż organy zebrały wystarczający materiał dowodowy dla rozstrzygnięcia meritum sprawy w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego, i dokonały jego prawidłowej oceny, wywodząc z niego logiczne wnioski, czemu dały wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny [...], działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] z dnia [...] r. wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wiązanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), o czym poinformowano strony, wskazując na możliwość przedłożenia dodatkowego stanowiska w sprawie. Powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl