I SA/Sz 926/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 9 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 z sankcjami wieloletnimi p o s t a n a w i a: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący [...], składając skargę na wyżej powołaną decyzję, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżący podał, że jest rolnikiem, od 30 lat prowadzi gospodarstwo rolne. Od października 2012 r. toczy się postępowanie o podział majątku wspólnego pomiędzy skarżącym a jego byłą żoną [...]. Skarżący oświadczył, że pomimo prawa do własności nieruchomości, maszyn i urządzeń, była żona konsekwentnie "wyzuwa mnie z tego prawa". Większość maszyn i urządzeń należących do majątku wspólnego znajduje się obecnie na posesji należącej do konkubenta byłej żony, stąd skarżący nie ma dostępu do swojego majątku. Skarżący wskazał na podjęte od 2005 r., za zgodą byłej żony, zobowiązanie rolnośrodowiskowe zaciągnięte wobec ARiMR w zakresie upraw ekologicznych, a także na działania żony uniemożliwiające realizacje tego zobowiązania, co doprowadziło w konsekwencji do nałożenia sankcji pieniężnych i odmowy wypłaty należnych dopłat. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego, on sam ponosi ciężar utrzymania majątku. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Źródłem jego utrzymania jest czynsz dzierżawny w wysokości ok. [...] zł. W odniesieniu do majątku podał, że posiada udział w 1/2 części do domu mieszkalnego o powierzchni 50 m2. Odnośnie do nieruchomości rolnej i wartościowych rzeczy, wskazał na dołączony do wniosku załącznik. Dodatkowo oświadczył, że jako jedyny ponosi koszty utrzymania gospodarstwa i nie posiada środków na utrzymanie z uwagi na zniszczone uprawy i brak dotacji, a także nałożone sankcje. W utrzymaniu pomagają skarżącemu dorosłe córki i rodzina. Skarżący nadmienił, że jego sytuacja majątkowa podlegała już ocenie tut. Sądu, który w sprawach o sygn. akt I SA/Sz 35/15 i SA/Sz 36/15 wydał postanowienia o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych. Do wniosku dołączył kopie następujących dokumentów: 1) kopie postanowień WSA w Szczecinie z dnia 27 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 35/15 i SA/Sz 36/15; 2) kopie decyzji z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz w ramach programu rolnośrodowiskowego, oraz ONW; 3) opinię sądową z dnia 30 września 2013 r., dotycząca nieruchomości stanowiących współwłasność [...] (opinia niepełna), a także wykaz ruchomości. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący dodatkowo przedłożył: - kserokopię pisma procesowego z dnia 17 lipca 2015 r. złożonego w toku sprawy o podział majątku, dotyczącego rozliczenia nakładów poczynionych przez skarżącego z majątku osobistego na gospodarstwo będące własnością jego i byłej żony; - kopię zaświadczenia Agencji Nieruchomości Rolnych z 25.06.2015 r. informującego , że skarżący nie zalega z płatnościami; - kopie przelewów rat podatku od nieruchomości za 2015 r. w kwocie [...] zł; - kopie dokumentów dotyczących rozliczeń skarżącego z ARN z tytułu czynszu dzierżawnego i spłaty rat z umowy sprzedaży (wykupu) gruntu, odroczenia terminu płatności zadłużenia; - kopię umowy dzierżawy gruntów o pow. 10,75 ha należących do skarżącego i jego byłej żony z dnia 10 marca 2010 r. Skarżący złożył także dodatkowe oświadczenie, z którego wynika, że prowadzi działalność polegającą wyłącznie na uprawie ziemi, nie sprzedaje płodów rolnych, gdyż wystarczają one jedynie na zasianie pola w kolejnym roku. Grunty skarżącego sklasyfikowane są jako V i VI klasa. Skarżący wyjaśnił także, że nie posiada dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanej pomocy finansowej od rodziny, gdyż nie były wystawiane żadne pokwitowania na tę pomoc. Wskazał także na swoją w dalszym ciągu trudną sytuację rodzinną i osobistą. Wnioskodawca oświadczył również, że kwoty określone w decyzjach z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie płatności zostały wypłacone, a pieniądze uzyskane z dopłat przeznaczył na spłatę długów, zarówno tych zaciągniętych u członków rodziny jak i publicznoprawych (zaległych podatków od nieruchomości i innych wierzytelności związanych z gospodarstwem). Skarżący ponownie podkreślił, że samodzielnie ponosi wszystkie koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa pomimo, że obciążają one w połowie byłą żonę [...]. Natomiast w aktach innych spraw sądowych, w których rozpoznawane były wnioski skarżącego o przyznanie prawa pomocy (sygn. akt I SA/Sz 35/15 i 36/15) przedłożone zostały następujące dokumenty, wykorzystane przy dokonywaniu ustaleń co do sytuacji rodzinnej i finansowej w niniejszej sprawie: - kopia wyroku Sądu Okręgowego z dnia 10 lutego 2012 r. rozwiązującego małżeństwo skarżącego oraz regulującego sposób korzystania ze wspólnego mieszkania skarżącego i jego byłej żony; - oświadczenie skarżącego z 30 stycznia 2015 r. o tym, że korzysta z majątku, którego jest współwłaścicielem w sposób ograniczony z uwagi na trwający proces o podział majątku oraz o tym, że źródło utrzymania stanowi ½ czynszu dzierżawnego w wysokości ok. [...] zł rocznie, skarżący podał, że utrzymuje się dzięki pomocy rodziny – brata i córek; - dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz zadłużenie z tytułu ubezpieczenia KRUS na kwotę [...] zł (wg stanu na dzień 5 stycznia 2015 r.); - wyciąg z rachunku bankowego skarżącego w [...] za okres 20.11.2014r. – 31.12.2014r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – o co ubiega się skarżący w niniejszej sprawie – następuje, gdy strona będąca osobą fizyczną wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zwolnienie od kosztów sądowych jest instytucją nadzwyczajną stanowiącą pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku, lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Biorąc pod uwagę wyżej przedstawioną sytuację majątkową i osobistą, znajdującą potwierdzenie w dokumentach źródłowych, należało stwierdzić, że skarżący wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych należnych na obecnym etapie postępowania i ew. przyszłych bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Skarżący nie przedłożył wprawdzie wszystkich określonych wezwaniem dokumentów obrazujących aktualne możliwości płatnicze, niemniej jednak jego sytuacja materialna oraz osobista jest znana z urzędu, gdyż skarżący składał wnioski o przyznanie prawa pomocy w sprawach toczących się przed tutejszym Sądem i otrzymał w tych sprawach zwolnienie od kosztów sądowych, na co się powołuje. Z analizy oświadczeń i dokumentów wynika, że sytuacja skarżącego jest nadal trudna, nie uległa poprawie. Skarżący w dalszym ciągu utrzymuje się z dochodów z czynszu dzierżawy (ok. [...] zł rocznie, [...] zł miesięcznie), dochody z gospodarstwa rolnego przeznacza na jego utrzymanie, korzysta z pomocy finansowej rodziny. Nie została zakończona sprawa podziału majątku pomiędzy skarżącym, a jego była żoną. Skarżący z uwagi na trwający konflikt z [...] nadal samodzielnie ponosi wszelkie nakłady na posiadane grunty rolne. Za wiarygodne przyjęto także oświadczenia skarżącego w zakresie niewykorzystywania w pełnym zakresie gospodarstwa rolnego. Środki pieniężne jakimi dysponuje skarżący są zatem ograniczone ze względu na obecną jego sytuację życiową, co pozwala przyjąć, że skarżący nie ma realnych możliwości aby zaoszczędzić kwotę [..] zł należną na tym etapie sprawy tytułem wpisu od skargi, a także środki pieniężne na pozostałe koszty niniejszego postępowania. Wobec trudnej sytuacji rodzinnej, mającej wpływ na sytuację finansową, a także braku oszczędności, cennych ruchomości, wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych jest zasadny. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.