I SA/Sz 930/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. znak [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...] r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Skarżąca T. S. ([...] lat), w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca, powołując się na złożoną do organu podatkowego dokumentację dotyczącą sytuacji rodzinnej i finansowej, oświadczyła we wniosku, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności i nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami ([...] i [...] lat), którzy wymagają stałej opieki. Źródłem utrzymania rodziny jest emerytura ojca skarżącej w wysokości brutto [...] zł. Skarżąca oświadczyła, że prowadzoną uprzednio działalność gospodarczą zawiesiła od [...] r., a z dniem [...] r. zaprzestała jej prowadzenia. Od [...] r. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. T. S. wskazała na zaległości do urzędu skarbowego w wysokości około [...] zł oraz do ZUS w kwocie około [...] zł. Odnośnie do majątku oświadczyła, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m². Innych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, czy też zgromadzonych oszczędności, skarżąca nie wykazała. Do wniosku dołączyła przekaz pocztowy emerytury ojca (C. D.) w wysokości [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] r. do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń, skarżąca przedłożyła: - swoje zeznanie podatkowe PIT-36 za [...] r. (brak przychodów, dochodów, kosztów - "0" zł), - informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w [...] roku (PIT/B), z której wynika, że skarżąca prowadziła w [...] r. działalność gospodarczą w zakresie usług ogólnobudowlanych i nie zadeklarowała przychodów, dochodów, kosztów ( "0" zł), - wyciąg z rachunku bankowego skarżącej ([...] Konto) za okres od [...] r. do [...] r. z których wynika saldo ujemne -[...] zł, niewielkie wypłaty, wpłaty od K. S. ul. [...] w [...] w łącznej kwocie [...] zł tytułem: przelew środków), - zaświadczenie Prezydenta Miasta z [...] r. o zawieszeniu działalności gospodarczej z dniem [...] r., - potwierdzenie przyjęcia wniosku o zaprzestanie z dniem [...] r. prowadzenia działalności gospodarczej, -zaświadczenie powiatowego urzędu pracy potwierdzające, że skarżąca od [...] r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, - kopie umowy z dnia [...] r. zawartej pomiędzy skarżącą jako przedsiębiorcą prowadzącym działalność pod firmą "E." a A. G., na mocy której skarżąca zobowiązała się wykonać roboty budowlane w budynku przy ul. [...], a zamawiający zobowiązał się po wykonaniu robót "wydać Wykonawcy pomieszczenia mieszkalne o powierzchni [...] m², które "E." T. S. może użyczać albo oddawać w podnajem odpłatnie na czas nieoznaczony". Wbrew wezwaniu skarżąca nie przedłożyła dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i rodziców w okresie ostatnich trzech miesięcy. Oświadczyła jedynie, że potwierdzeniem wysokości wydatków na utrzymanie skarżącej i rodziców z okresu ostatnich trzech miesięcy jest kwota z emerytury jej ojca. Skarżąca nie wyjaśniła, wbrew wezwaniu, czy nieruchomość położna w [...] przy ul. [...] stanowi dla niej źródło dochodu. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ( art. 245 § 3 p.p.s.a.) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Aktualnie, skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego w dwóch zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie sprawach o sygn. akt I SA/Sz 930/12 i 931/12 w łącznej kwocie [...] zł. Należy podkreślić, że dokonywana przez referendarza sądowego ocena sytuacji finansowej strony obejmuje ustalenie, czy wnioskodawczyni jest w stanie ponieść koszty sądowe zarówno samodzielnie, przy pomocy osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, jak i innych osób (tj. członków najbliżej rodziny zobowiązanych do alimentacji), czy instytucji. Dopiero pełne zbadanie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, a także osób bliskich pozwala rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy z budżetu państwa. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że złożony w tej sprawie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym nie zasługuje na uwzględnienie, nie wykazała ona bowiem, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca przedłożyła dokumentację potwierdzającą brak deklarowania przychodów z działalności gospodarczej i jej ostateczne zakończenie. Z jej oświadczenia wynika, że utrzymuje się, wraz z rodzicami w wieku [...] i [...] lat jedynie z emerytury w wysokości netto [...] zł, przy czym nie przedstawiła, wbrew wezwaniu, dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów na utrzymanie siebie i rodziców. Podkreślić należy, że skarżąca nie wykonała należycie zobowiązania referendarza sądowego w zakresie ewentualnego przychodu w związku z posiadaniem nieruchomości w [...], przy ul. [...]. Okoliczność ta ma istotne znaczenie przy ustaleniu jej możliwości płatniczych, zwłaszcza, że, jak wynika z akt administracyjnych (k. [...]), skarżąca we [...] r. zawarła umowę najmu lokalu mieszkalnego w [...] przy ul. [...], składającego się z [...] pokoi, kuchni, łazienki o łącznej powierzchni [...]m² ustalając czynsz najmu na kwotę na kwotę [...] zł . Wskazać w tym miejscu należy, jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I FZ 621/06 niepubl., że celem podjęcia działań wynikających z art. 255 p.p.s.a. było możliwe najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy, ponieważ art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. formułuje nieostre kryteria ocenne. Stąd szczególnie istotne jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych w przepisie. Art. 255 p.p.s.a. jest w tym stanie prawnym nie tylko podstawą prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala ponadto ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.