I SA/Sz 931/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku T S o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a: 1.przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych 2.odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, T S złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami którzy wymagają stałej opieki. Źródłem utrzymania rodziny jest emerytura ojca skarżącej w wysokości brutto [...]zł. Nadto, skarżąca oświadczyła, że prowadzoną uprzednio działalność gospodarczą zawiesiła od 15 października 2011 r., a z dniem 4 grudnia 2012 r. zaprzestała jej prowadzenia. Od 28 grudnia 2012 r. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Odnośnie do majątku oświadczyła, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m². Innych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, czy też zgromadzonych oszczędności, skarżąca nie wykazała. T S wskazała także na zaległości do urzędu skarbowego w wysokości około [...]zł oraz do ZUS w kwocie około [...]zł. Do wniosku dołączyła przekaz pocztowy emerytury ojca ([...]) w wysokości [...]zł. W wyniku wstępnej analizy treści wniosku referendarz sądowy podjął decyzję o wezwaniu T S do uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty źródłowe. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2013 r., skarżąca przedłożyła: - swoje zeznanie podatkowe PIT-36 za 2011 r. (brak przychodów, dochodów, kosztów - "0" zł), - informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w 2011 roku (PIT/B), z której wynika, że skarżąca prowadziła w 2011 r. działalność gospodarczą w zakresie usług ogólnobudowlanych i nie zadeklarowała przychodów, dochodów, kosztów ( "0" zł), - wyciąg z rachunku bankowego skarżącej ([...]) za okres od 1 grudnia 2012 r. do 31 stycznia 2013 r. z których wynika saldo ujemne -[...]zł, niewielkie wypłaty, wpłaty od K S ul. S w S w łącznej kwocie [...] zł tytułem: przelew środków), - zaświadczenie Prezydenta Miasta z 17 października 2011 r. o zawieszeniu działalności gospodarczej z dniem 15 października 2011 r., - potwierdzenie przyjęcia wniosku o zaprzestanie z dniem 4 grudnia 2012 r. prowadzenia działalności gospodarczej, -zaświadczenie powiatowego urzędu pracy potwierdzające, że skarżąca od 28 grudnia 2012 r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, - kopie umowy z dnia 4 kwietnia 2008 r. zawartej pomiędzy skarżącą jako przedsiębiorcą prowadzącym działalność pod firmą "E" a A G, na mocy której skarżąca zobowiązała się wykonać roboty budowlane w budynku przy ul. B, a zamawiający zobowiązał się po wykonaniu robót "wydać Wykonawcy pomieszczenia mieszkalne o powierzchni [...] m², które "E" T S może użyczać albo oddawać w podnajem odpłatnie na czas nieoznaczony". Wbrew wezwaniu skarżąca nie przedłożyła dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i rodziców w okresie ostatnich trzech miesięcy. Oświadczyła jedynie, że potwierdzeniem wysokości wydatków na utrzymanie skarżącej i rodziców z okresu ostatnich trzech miesięcy jest kwota z emerytury jej ojca. Skarżąca nie wyjaśniła, wbrew wezwaniu, czy nieruchomość położna w S przy ul. B stanowi dla niej źródło dochodu. Postanowieniem z dnia 13 marca 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw, w którym rozszerzyła zakres żądanego prawa pomocy poprzez ustanowienie pomocy prawnej ( adwokata lub radcy prawnego) z urzędu. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca ponownie wskazała, że źródłem utrzymania rodziny jest emerytura ojca skarżącej w wys. [...] (netto). Comiesięczne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego to: [...] zł czynsz, [...]zł gaz, [...] zł energia, [...] zł multimedia. Po ich poniesieniu skarżącej pozostaje [...] zł, co w przeliczeniu na 3 osoby ( pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym) daje kwotę [...] zł na osobę. Odnośnie wpłaty K S skarżąca wskazała, że jest On jej [...], mieszkającym z [...]pod innym adresem. Skarżąca nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa a wpłata [...] zł była okazjonalna. Końcowo skarżąca wskazała, że nieruchomość przy ul. B nie stanowi dla niej źródła dochodu. W załączeniu skarżąca przesłała odcinek opłaty za użytkowanie lokalu w miesiąc styczniu 2013 r., faktury za gaz, energię, mulimedia oraz wniosek w sprawie odwołania Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego do Dyrektora Izby Skarbowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż ył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 -powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje tylko i wyłącznie, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Sąd przyznaje osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zdaniem Sądu wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo ..., s. 320). W myśl art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą bowiem koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Skarżąca złożyła wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie na jej rzecz adwokata lub radcy prawnego. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego w dwóch zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie sprawach o sygn. akt I SA/Sz 930/12 i 931/12 w łącznej kwocie [...] zł. Z przedstawionego w toku postępowania w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy formularza PPF wynika, że skarżąca nie uzyskuje żadnych dochodów i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami którzy wymagają stałej opieki. Źródłem utrzymania rodziny jest emerytura ojca skarżącej w wysokości brutto [...]zł. Po uiszczeniu comiesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w budżecie domowym rodziny pozostaje [...] zł ,co w przeliczeniu na 3 osoby daje kwotę [...] zł na osobę. Nadto, skarżąca oświadczyła, że z dniem 4 grudnia 2012 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Od 28 grudnia 2012 r. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Odnośnie do majątku oświadczyła, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m². Innych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, czy też zgromadzonych oszczędności, skarżąca nie wykazała. W ocenie Sądu, sytuacja finansowa skarżącej, a w szczególności fakt nieosiągania żadnych dochodów oraz pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami, uzyskującymi niewielki dochód, uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych. Zdaniem Sądu brak jest, na obecnym etapie postępowania, konieczności ustanawiania dla skarżącej profesjonalnego pełnomocnika. Sama bowiem konstrukcja postępowania sądowo-administracyjnego i wyznaczona w niej rola Sądu, stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień skarżącej. Zgodnie z art. 6 P.p.s.a sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Ponadto, jak stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza, to że kontrola sądowo-administracyjna obejmuje całokształt działań organów administracji, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez strony zarzutów. Zauważyć należy, iż odmowa ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie zamyka skarżącej drogi do wystąpienia z ewentualnym wnioskiem o jego ustanowienie w dalszym jego stadium, gdy pojawi się konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (przymus adwokacko-radcowski). Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawie art. 243, art. 245 § 3 i § 4, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 259 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.