I SA/Sz 932/15

WyrokWSA w Szczecinie2015-12-02

Skład orzekający: Alicja Polańska, Bolesław Stachura, Joanna Wojciechowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracyjne prawidłowo wznowiły postępowanie w sprawie podatku od nieruchomości na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, mimo że strona wnioskująca o zmianę decyzji ostatecznej nie wskazała tej podstawy prawnej ani nie uzasadniła jej wystąpienia?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy naruszyły przepisy postępowania. Strona wnioskująca o zmianę decyzji ostatecznej nie wskazała w swoim piśmie trybu wznowienia postępowania ani podstawy prawnej, a organy nie wezwały jej do uzupełnienia wniosku, lecz samodzielnie wszczęły postępowanie w trybie wznowienia. Jest to niedopuszczalne, gdyż inicjatywa w wyborze trybu zmiany decyzji ostatecznej należy do strony, a organ powinien umożliwić jej wypowiedzenie się co do charakteru wniosku.
Stan faktyczny
Skarżący złożyli pismo do Prezydenta Miasta z prośbą o korektę i zwrot nadpłaty podatku od nieruchomości za lata 2013 i 2014, wskazując na błędy w ustaleniu wymiaru podatku i dzierżawę lokali podmiotowi leczniczemu. Prezydent Miasta wznowił postępowanie na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, a następnie decyzją odmówił uchylenia poprzedniej decyzji ustalającej wysokość podatku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i dowolną ocenę dowodów.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 19 marca 2015 r. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi W. B. i Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za 2014 r., po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 19 marca 2015 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących W.B. i Z. B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W i Z B złożyli w dniu 26 stycznia 2015 r. pismo do Prezydenta Miasta K, w którym podali, że w związku z błędami w ustaleniu wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2013 i 2014 zwracają się z prośbą o ich korektę i zwrot dokonanej nadpłaty za lokale apartamentowe nr [...][...] przy ul. S w K. Podatnicy podali, że obowiązek podatkowy wobec nich powstał dopiero od 1 stycznia 2014 r. na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Ponadto wskazali, że od 2013 r. ww. apartamenty są wydzierżawiane C, który jest podmiotem udzielającym świadczeń zdrowotnych w rozumieniu ustawy o działalności leczniczej. Do pisma dołączyli dokumenty: kopię decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K z dnia [...]r. o pozwoleniu na użytkowanie, kopie korekty informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, kopie umowy dzierżawy z C. Prezydent Miasta K wydał w dniu 4 lutego 2015 r. postanowienie na podstawie art. 216, art. 240 § 1 pkt 5, art. 243 § 1 i art. 244 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej "o.p.", w którym wznowił na żądanie podatników postanowienie podatkowe w przedmiocie uchylenia(zmiany) wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2013-2014 w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi Prezydenta Miasta K. W uzasadnieniu postanowienia organ podatkowy podał, że istnieje podstawa do podjęcia postępowania, którego celem będzie weryfikacja przesłanek, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 o.p., tj. wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. Organ podatkowy wydał w dniu 19 marca 2015 r. decyzję nr [...] na podstawie art. 207 § 1 w zw. z art. 245 § 1 pkt 3 o.p., w której odmówił podatnikom uchylenia decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta K nr [...] z dnia 3 lutego 2014 r. ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy podał, że podatnicy złożyli wniosek o wznowienie postępowania i jako podstawę wskazali art. 240 § 1 pkt 5 o.p., że wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, które nie były znane organowi wydającemu decyzję. Wniosek ten organ uwzględnił. Organ podatkowy podał, że ww. lokale zostały przez podatników zakupione jako lokale niemieszkalne od spółki z o.o. C, dalej "spółka", a następnie wydzierżawione spółce przez podatników. Z umowy dzierżawy wynikało, że zawarta została w ramach programu "[...]", zaś na stronie internetowej spółki znajduje się oferta dla potencjalnych nabywców apartamentów umożliwiająca powierzenie spółce administrowania lokalami. Organ podatkowy wskazał, że spółka posiada status podmiotu leczniczego. Organ podatkowy wezwał spółkę do, m.in. złożenia oświadczenia czy ww. lokale są związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 618). W odpowiedzi spółka podała, że przedmiotowe lokale wykorzystywane są w jej działalności do celów świadczenia usług hotelowych, choć niewykluczona jest możliwość korzystania z gości hotelowych z bazy leczniczej spółki w postaci korzystania z zabiegów leczniczych, co może wyczerpywać znamiona pośredniego związku z działalnością leczniczą w świetle ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Organ podatkowy przywołał treść art. 5 ust. 1 pkt 2 lit.d ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 849 ze zm.), dalej "u.p.o.l." i wskazał, że aby skorzystać z preferencyjnej stawki podatku podatnik musi spełnić łącznie dwie przesłanki: budynek lub jego część muszą być związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych oraz budynek powinien być zajęty przez podmiot udzielający tych świadczeń. Organ podatkowy przywołał treść art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy o działalności leczniczej i art. 5 pkt 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164. Poz. 1027 ze zm.). Zdaniem organu podatkowego, przedmiotowe lokale nie były związane z prowadzoną przez spółkę działalnością w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych, lecz z działalnością hotelarską. Podatnicy złożyli odwołanie, w którym podnosili, że ww. lokale są związane z prowadzeniem działalności przez spółkę w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych. Podali, że w lokalach są zamontowane dzwonki alarmowe do dyżurującego w V personelu medycznego. Wskazali, że budynek posiada windy oraz klimatyzację i jest połączony z częścią leczniczą wewnętrznym łącznikiem. Podali, że spółka ma kontrakt z NFZ. Podatnicy wskazali również, że inni właściciele apartamentów w tym kompleksie płacą niższe podatki. Do pisma z dnia 21 kwietnia 2015 r. uzupełniającego odwołanie dołączyli karty informacyjne z leczenia, skierowanie na leczenie uzdrowiskowe, pisma NFZ z dnia 17 grudnia 2014 r. W piśmie z dnia 20 maja 2015 r. uzupełniającym odwołanie, podatnicy podali, że ww. budynek był realizowany w ramach inwestycji rozbudowy kompleksu sanatoryjnego V. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie wydało w dniu 11 czerwca 2015 r. decyzję nr [...], w której utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny i wskazał, że postępowanie toczy się w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania. Organ odwoławczy podał, że we wznowionym postępowaniu organy badają czy wystąpiła jedna z przesłanek do wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 o.p. W niniejszym postępowaniu wyjaśnienia wymagało, czy zachodzi korekta wymiaru podatku z powodu podnoszonej przez podatników okoliczności nieznanej organowi w chwili wydania decyzji ostatecznej, tj. wydzierżawienia lokali spółce jako podmiotowi leczniczemu, które związane są z udzielaniem świadczeń zdrowotnych. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji musiał wznowić postępowanie, ponieważ taka była intencja podatników, choć przesłanka wznowienia się nie potwierdziła. Organ odwoławczy przywołał treść art. 5 ust. 1 pkt 2 lit.d u.p.o.l. i art. 4 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej. Organ odwoławczy, dokonując analizy zebranego materiału dowodowego, stwierdził, że spółka nie zajęła przedmiotowych lokali jako podmiot leczniczy, aby udzielać w nich świadczeń zdrowotnych lub funkcjonalnie powiązać je ze świadczeniami zdrowotnymi, lecz jako przedsiębiorca, aby je wynajmować i pobierać z tego tytułu pożytki. Bliskość i dostępność bazy sanatoryjnej spółki, zdaniem organu odwoławczego, nie spełnia przesłanek z art. 5 ust.1 pkt 2 lit.d u.p.o.l. Podatnicy złożyli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zarzucili organowi naruszenie: - art. 122 i art. 187 o.p., przez niezebranie wszystkich dowodów w sprawie i oparcie się jedynie o pismo spółki w odpowiedzi na zapytanie organu pierwszej instancji; - art. 191 o.p. przez całkowicie dowolną ocenę dowodów; - wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2013 r., gdzie Trybunał określił, że podatki od nieruchomości powinny być interpretowane w oparciu o przesłankę podmiotowo-przedmiotową. Zadaniem skarżących, w stosunku do przedmiotowych lokali powinna być zastosowana preferencyjna stawka podatku od nieruchomości, wynikająca z art. 5 ust.1 pkt 2 lit.d u.p.o.l. Do skargi dołączyli korespondencję mejlową pomiędzy inną osobą fizyczną a spółką. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Do pisma procesowego z dnia 8 września 2015 r. skarżący dołączyli karty zabiegowe, mające potwierdzić, ze budynek pełni funkcję sanatorium. Do pisma procesowego z dnia 25 listopada 2015 r. skarżący dołączyli: kopię decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K z dnia 4 marca 2013 r. o pozwoleniu na użytkowanie; pismo Starosty Powiatowego w K z dnia 20 listopada 2015 r. o innym przeznaczeniu lokali niż mieszkalne; kopię aktu notarialnego z dnia 6 kwietnia 2013 r. rep. [...] dotyczącego zakupu tych lokali przez skarżących; wypis z księgi rejestrowej podmiotów leczniczych dotyczący spółki (jedna strona); kopię korespondencji mejlowej pomiędzy spółką a inną osobą fizyczną; oferty reklamowe spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, gdyż organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania. Wskazać należy, że zgodnie z art. 165 § 1 o.p., postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie do art. 168 § 2 o.p., podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. W niniejszej sprawie, bezsporne jest, że postępowanie podatkowe zainicjonowane zostało przez skarżących na skutek złożonego przez nich pisma w dniu 26 stycznia 2015 r. Zdaniem Sądu, z analizy złożonego przez skarżących ww. pisma wynikało, że żądają oni wszczęcia postępowania w sprawie nadpłaty podatku od nieruchomości za rok 2014. Do wniosku dołączyli korektę informacji IN-1. Mimo nie wskazania przez skarżących w ww. wniosku przepisów prawnych, organ podatkowy nie powinien mieć trudności z ich ustaleniem, bowiem postępowanie w sprawie nadpłaty uregulowane zostało w dziale III, rozdziale 9 w przepisach od art. 72 do art. 80. Organ podatkowy wszczął zaś postępowanie na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 o.p., podając, że nastąpiło to na skutek wniosku podatników. Ponadto organ podatkowy w wydanej przez siebie decyzji wskazał, że skarżący we wniosku wskazali jako podstawę wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną właśnie art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Organ odwoławczy zaakceptował zastosowany przez organ pierwszej instancji tryb postępowania i wskazał w zaskarżonej decyzji, że taka była intencja skarżących. Z powyższym nie sposób się zgodzić, gdyż w przedmiotowym wniosku skarżący nie wnosili o wznowienie postępowania ani nie wskazali przepisów prawnych, na podstawie których organ podatkowy miałby dokonać weryfikacji zobowiązania podatkowego. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie, iż inicjatorem postępowania byli skarżący i do nich należy wskazanie trybu w jakim miałoby się toczyć postępowanie w celu zmiany decyzji ostatecznej. Gdyby organ miał wątpliwości co do rozumienia żądania strony lub też przepis prawny uniemożliwiałby organowi zastosowanie trybu, wskazanego przez stronę co do zmiany ostatecznej decyzji, organ podatkowy winien był wezwać podatników do dokonania określonych czynności wyjaśniających, wskazując termin i odpowiedni rygor. W niniejszym postępowaniu, organ podatkowy nie powinien zastępować skarżących, lecz umożliwić im wypowiedzenie się co do charakteru tego wniosku i w przypadku gdyby skarżący potwierdziliby, że złożony przez nich wniosek faktycznie jest wnioskiem o wznowienie postępowania, skarżący powinni wskazać, na którą z przesłanek z art. 240 § 1 o.p. się powołują i ją uzasadnić. Powyższe ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i jest bezpośrednio związane z realizacją obowiązków organu wobec strony postępowania, wynikających z art. 120 i art. 121 o.p. Podkreślić należy również, że prowadzenie postępowania w trybie wznowienia jest instytucją procesową dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte wadą (przesłanki wznowienia) określoną w art. 240 o.p. Jeżeli jest przesłanka tą jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję. Powyższy zapis wskazuje, że aby można było mówić o zaistnieniu tej przesłanki, muszą łącznie wystąpić następujące okoliczności: 1) muszą wyjść na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, 2) musimy mieć do czynienia z nowymi okolicznościami lub nowymi dowodami, 3) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody powinny istnieć w dniu wydania decyzji, 4) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję. Organ podatkowy winien w decyzji w pierwszej kolejności uzasadnić istnienie lub niezaistnienie tej przesłanki. W orzeczeniu z dnia 19 stycznia 2010 r. NSA zauważył, że "granica postępowania w sprawie wznowienia jest wyznaczana zakresem sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną. Prowadząc postępowanie w sprawie wznowienia można rozstrzygać wyłącznie sprawę tożsamą, pod względem podmiotowym i przedmiotowym, co sprawa zakończona uprzednią decyzją ostateczną. Niedopuszczalne jest także wykorzystanie postępowania wznowieniowego do pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, bowiem nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego. Toczy się ono tylko w zakresie oceny czy zachodzą przesłanki określone w art. 240 § 1 o.p." (wyrok NSA, I FSK 1848/08, LEX nr 558849). Z uwagi na powyższe, zdaniem Sadu, na tym etapie postępowania, przedwczesne było ustosunkowanie się do zarzutów merytorycznych skargi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ powinien wezwać skarżących do podania w jakim trybie żądają zmiany decyzji ostatecznej, wskazania ewentualnej podstawy prawnej oraz jej uzasadnienia; jeżeli przepis prawny uniemożliwiałby zastosowanie wybranego trybu przez podatników, organ winien ich o tym pouczyć i wskazać możliwy tryb weryfikacji decyzji. Dopiero po ustaleniu trybu postępowania organ winien rozpoznać sprawę przy zastosowaniu odpowiednich przepisów prawnych. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżących kwotę poniesionego wpisu sądowego. Zgodnie z art. 210 § 1 p.p.s.a., strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. Realizując powyższy obowiązek, skarżącym w dniu 24 sierpnia 2015 r. nadesłano wraz z wezwaniem do uiszczenia wpisu, pouczenie o prawach i obowiązkach strony postępowania sądowego, w tym w pkt 4 ww. pouczenia skarżący zostali poinformowani o treści art. 210 § 1 p.p.s.a. Skarżący w skardze, ani w następnych pismach procesowych nie złożyli wniosku o zwrot poniesionych kosztów. Na rozprawie Przewodnicząca przypomniała skarżącemu o ww. prawie. Skarżący złożył taki wniosek, lecz bez wskazania wysokości kosztów i bez złożenia ich zestawienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło