I SA/Sz 933/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi P. Sz. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata A. L. kwotę [...] ([...]) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w S. decyzją z dnia 09.01.2014 r. nr [...] , po rozpoznaniu wniosku o umorzenie należności, złożonego przez P. S. odmówił odstąpienia od żądania zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego w łącznej kwocie [...] zł. Od decyzji tej P. S. złożył odwołanie do Sądu Okręgowego w S.. Pismem z 30.04.2014 r. P. S. złożył wniosek o zawieszenie wszelkich czynności egzekucyjnych przez ZUS. Postanowieniem z dnia 19.05.2014 r. nr [...] Dyrektor Oddziału ZUS w S. (organ egzekucyjny) umorzył postępowanie w sprawie wywołanej tym wnioskiem. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ egzekucyjny wyjaśnił, że wobec Wnioskodawcy nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, zatem postępowanie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego jest bezprzedmiotowe. W zażaleniu na to postanowienie P. S. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Wskazując na zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z dnia 23.05.2014 r. nr [...] , oświadczył, że organ egzekucyjny nadal prowadzi wobec niego postępowanie egzekucyjne. Wobec tego, jego zdaniem, zasadne jest uchylenie zaskarżonego postanowienia i nakazanie rozpoznania jego wniosku w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 07.07.2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie uchylił w całości zaskarżone postanowienie i orzekł o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ podkreślił, że w dniu wydania przez Dyrektora Oddziału ZUS w S. postanowienia w sprawie umorzenia postępowania, tj. 19.05.2014 r., nie było wobec P. S. prowadzone postępowanie egzekucyjne. Zatem jego wniosek o zawieszenie takiego postępowania był bezprzedmiotowy, bo nie było wówczas prowadzone postępowanie, które mogłoby być zawieszone. Tytuły wykonawcze wystawione zostały dopiero w dniu 23.05.2014 r., a egzekucja wobec dłużnika została wszczęta w dniu 26.05.2014 r. Niezależnie od tego organ II instancji merytorycznie rozpoznał żądanie Strony, stwierdzając brak podstaw do zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Z materiału dowodowego nie wynikało bowiem, aby w jego toku wystąpiła którakolwiek z przesłanek zawieszenia wymieniona w art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powadzenie postępowania w sprawie udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości pozostaje bowiem bez związku z postępowaniem egzekucyjnym, w którym ta zaległość jest dochodzona. Dopiero wydanie decyzji o umorzeniu zaległości spowoduje konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie rozpatrując zażalenie rozważył przy tym, czy merytoryczne rozpatrzenie żądania zawieszenia postępowania egzekucyjnego dopiero na etapie II instancji nie jest naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Organ zauważył jednak, że treść art. 138 § 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego wyraźnie zastrzega, że koniecznym warunkiem uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, jest wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem przepisów postępowania. W stanie faktycznym i prawnym rozpatrywanej sprawy na dzień wydania postanowienia przez organ I instancji, w ocenie organu II instancji, nie naruszało ono przepisów postępowania - nie było więc podstaw do jego uchylenia. Ponadto uchylenie postanowienia do ponownego rozpoznania, tylko po to, by organ I instancji merytorycznie odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego spowodowałoby, że wniosek Strony w dalszym ciągu nie byłby uwzględniony. Postępowanie takie, w ocenie organu II instancji, stałoby w sprzeczności z wyrażonymi w art. 8 i art. 12 § 1 K.p.a. zasadami zaufania oraz szybkości i prostoty postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie P. S. zaskarżył postanowienie organu II instancji i wniósł o jego uchylenie w części orzekającej o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wniósł też o dopuszczenie dowodów z akt ZUS na okoliczność prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ ZUS. W uzasadnieniu Skarżący podkreślił, że wielokrotnie zwracał się do ZUS w sprawie umorzenia dochodzonej obecnie należności. Pomimo toczących się postępowań administracyjnych organ egzekucyjny wszczął egzekucję wobec niego. Skarżący zarzucił też, że organ egzekucyjny błędnie wydał postanowienie umarzające postępowanie w sprawie twierdząc, że nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Jego zdaniem, jest to fikcja - co potwierdzają tytuły wykonawcze. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie pełnomocnik Skarżącego ustanowiony z urzędu podniósł, że organ II instancji nie był uprawniony rozstrzygać sprawę merytorycznie lecz powinien potraktować zażalenie Strony jako nowy wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i taki wniosek powinien rozpoznać organ egzekucyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po dokonanej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skargę należy uwzględnić, bowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodzić się należy z organem II instancji, że stosownie do art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zasadnie więc w związku z tym organ stwierdził, że w stanie faktycznym i prawnym rozpatrywanej sprawy, na dzień wydania postanowienia przez organ I instancji nie naruszało ono przepisów postępowania - nie było zatem podstaw do jego uchylenia. Wbrew temu stwierdzeniu, organ II instancji uchylił postanowienie organu I instancji – mimo braku ku temu podstaw prawnych i faktycznych. Prawidłowo bowiem organ I instancji uznał, że postępowanie wywołane wnioskiem Skarżącego o zawieszenie egzekucji było bezprzedmiotowe, skoro nie toczyło się w tym czasie postępowanie egzekucyjne. Uchylenie tego prawidłowego postanowienia organu I instancji nastąpiło więc z naruszeniem ww. przepisów postępowania, zatem w tej części zaskarżone postanowienie należało uchylić. W ocenie Sądu, należało więc podzielić stanowisko pełnomocnika Skarżącego, iż w zaistniałych okolicznościach faktycznych sprawy organ odwoławczy nie powinien uchylać postanowienia organu I instancji i rozpoznać sprawy merytorycznie. Nie można bowiem uznać (jak w istocie uczynił organ II instancji), że postępowanie w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego rozpoczęło się na etapie postępowania odwoławczego (zażaleniowego). W takiej sytuacji organ II instancji powinien zatem uznać, że zażalenie stanowi zarazem nowy wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji, równocześnie powinien kopię zażalenia przekazać temu organowi do rozpoznania wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W razie wątpliwości co do zamiaru Skarżącego, organ II instancji mógł też wezwać go do zajęcia stanowiska w tej kwestii (w tym np. co do cofnięcia zażalenia). Uznać więc należy, że zaskarżone postanowienie również w części rozstrzygającej merytorycznie w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Organ II instancji naruszył bowiem w ten sposób jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 127 § 1 w zw. z art. 144 K.p.a.). Z tych powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. W ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni powyższą ocenę prawną i wskazania Sądu. O niewykonywaniu zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 wymienionej ustawy, a o wynagrodzeniu pełnomocnika za zastępstwo prawne udzielone na zasadzie prawa pomocy – na podstawie art. 242 w zw. z art. 252 § 1 tejże ustawy oraz § 4 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).