I SA/Sz 934/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.),, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi R. U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę. Aktem notarialnym z dnia 4 kwietnia 2012 r. rep. A [...] C M zawarł z A B umowę przeniesienia wieczystego użytkowania i własności w celu zabezpieczenia wykonania zobowiązania. C. M oświadczył, że w celu zabezpieczenia wierzytelności z tytułu pożyczki w kwocie [...] zł przenosi na rzecz A. B prawo wieczystego użytkowania zabudowanej nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr [...], położonej w S przy ul. Gj wraz z prawem własności położonych na tej działce budynków i budowli. A. B zobowiązała się do nieobciążania nabytych nieruchomości oraz do powrotnego przeniesienia prawa wieczystego użytkowania gruntu wraz z prawem własności budynków i budowli po dokonaniu przez C. M zapłaty kwoty [...] zł wraz z odsetkami nie później niż w terminie do dnia 4 kwietnia 2014 r. strony oświadczyły, że zapłaty kwoty pożyczki może dokonać osoba trzecia wskazana prze C. M i wówczas ta osoba jest uprawniona do wystąpienia z żądaniem przeniesienia prawa wieczystego użytkowania gruntu i prawa własności budynków i budowli. Aktem notarialnym z dnia 5 września 2012 r. rep. A nr [...] A B i R S U zawarli umowę przeniesienia prawa wieczystego użytkowania i własności wraz z przejęciem długu. A. B oświadczyła, że wyraża zgodę na spłatę ww. pożyczki przez R. U. Notariusz stwierdził, że w dniu 5 września 2012 r. C. M złożył w jego Kancelarii Notarialnej oświadczenie o wyrażeniu zgody na nabycie prze R. U przedmiotowej nieruchomości, na przejęcie długu zabezpieczonego hipotecznie na ww. nieruchomości do kwoty [...] zł i wykreślenie z działu III. ww. księgi wieczystej roszczenia o powrotne przeniesienie prawa własności. Strony oświadczyły, że w dniu 4 września 2012 r. R. U dokonał zwrotu ww. pożyczki wraz z odsetkami, co potwierdziła A. B. A. B oświadczyła, że przenosi na R. U ww. prawo wieczystego użytkowania zabudowanej nieruchomości wraz z prawem własności położonych na gruncie budynków i budowli, zaś R. U wyraził na to zgodę. R. U oświadczył, że w zamian za przeniesienie własności ww. nieruchomości zobowiązuje się do przejęcia długu-zobowiązuje się do zapłaty na rzecz [...] Bank kredytów wraz z odsetkami i innymi kosztami zabezpieczonych hipotecznie na przedmiotowej nieruchomości w kwocie [...] zł. Strony podały wartość przedmiotu tego aktu notarialnego na kwotę [...] zł, w tym wartość przedmiotowej nieruchomości na kwotę [...]zł. Pismem z dnia 6 września 2012 r. R U wystąpił do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych pobranego przez płatnika z tytułu umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego i własności w dniu 5 września 2012 r. W uzasadnieniu wniosku, podatnik wskazał, że na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych notariusz jako płatnik naliczył i pobrał ten podatek w wysokości [...] zł. Zgodnie z art. 1 ww. ustawy katalog zdarzeń prawnych podlegających temu podatkowi jest zamknięty. Przedmiot umowy z dnia 5 września 2012 r. nie podlega ww. podatkowi, gdyż nie wyczerpał przesłanek z art. 1 ust. 1 pkt 1 pcc. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie wydał w dniu 14 stycznia 2013 r. decyzję, w której odmówił R. U nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...] zł, uiszczonego od zawartej w dniu 5 września 2012 r. umowy przeniesienia prawa wieczystego użytkowania i własności wraz z przejęciem długu. Organ podatkowy przedstawił stan faktyczny w sprawie i powołał się na treść art. 535, art. 509 § 1 i art. 510 Kc. Zdaniem organu podatkowego, przedmiotem umowy z dnia 5 września 2012 r. nie było przeniesienie wierzytelności, lecz sprzedaż nieruchomości. W tym zakresie organ podatkowy przywołał się na art. 1 ust. 1 pkt 1 lit.a, art. 3 ust. 1 pkt 1 , art. 4 pkt 1 i art. 7 ust. 1 pkt 1 lit.a, art. 10 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 101, poz. 649 ze zm.), dalej "pcc". Organ podatkowy na poparcie swoich twierdzeń przytoczył wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1788/10. Organ podatkowy omówił pojęcie nadpłaty zgodnie z art. 72 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej "op" i stwierdził, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych. R U złożył odwołanie od powyższej decyzji i wniósł o jej zmianę przez stwierdzenie nadpłaty lub o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił organowi naruszenie art. 1 pkt 1 lit.a pcc w zw. z art. 519 Kc i art. 72 §1 op. Zdaniem podatnika, błędnie opodatkowano podatkiem od czynności cywilnoprawnych czynność w postaci przejęcia długu. Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie wydał w dniu 20 czerwca 2013 r. decyzję, w której utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i wskazał, że w świetle art. 2 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r., Nr 189, poz. 1158 ze zm.), akt notarialny jest dokumentem urzędowo sporządzonym przez osobę zaufania publicznego - notariusza, zaś na podstawie art. 194 op, dokumenty urzędowe stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Organ odwoławczy podał, że podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają wyłącznie czynności cywilnoprawne enumeratywnie wyliczone w art. 1 pcc, zaś organy podatkowe dokonują oceny umów pod kątem skutków podatkowych z uwzględnieniem zamiaru stron i celu czynności w świetle art. 199a op. Organ odwoławczy stwierdził, że podatnik nabył w dniu 5 września 2012 r prawo wieczystego użytkowania przedmiotowych działek z prawem własności posadowionych tam budynków i budowli w zamian za spłatę zadłużenia C. M wobec banków kwocie [...] zł, odpowiadającej wartości przedmiotowej nieruchomości. W ww. umowie brak było obowiązku powrotnego przeniesienia własności na C. M. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 533, art. 155 § 1 i art. 519 § 1 Kc. Zdaniem organu odwoławczego, zawarcie tej umowy, której skutkiem było odpłatne zbycie nieruchomości w zamian za uregulowanie zadłużenia należy traktować dla celów podatkowych jak umowę sprzedaży nieruchomości, a wartość przejętego długu poczytuje się za cenę sprzedaży. Organ odwoławczy przywołał treść art. 1 ust. 1 pkt 1 lit.a, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1 pkt 1 lit.a, art. 10 ust. 1, ust. 2 i 3 pcc. Organ odwoławczy stwierdził, że zasadnie organ pierwszej instancji odmówił podatnikowi stwierdzenia nadpłaty. R U złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o jej uchylenie. Zarzucił organowi naruszenie art. 1 pkt 1 lit.a pcc w zw. z art. 519 Kc i art. 72 §1 op. Zdaniem skarżącego, błędnie opodatkowano podatkiem od czynności cywilnoprawnych czynność w postaci przejęcia długu, gdyż nie wyczerpała ona przesłanek z art. 1 ust. 1 pkt 1 pcc. Dyrektor Izby skarbowej w Szczecinie, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Sąd wskazał, co następuje: Skarga jest niezasadna. Istota sporu dotyczy zasadności opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych i pobrania przez płatnika podatku od czynności cywilnoprawnych od czynności dokonanej na mocy aktu notarialnego z dnia 5 września 2012 r. W świetle art. 72 § 1 pkt 2 op, za nadpłatę uważa się kwotę podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit.a pcc, podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej (art. 3 ust. 1 pkt 1 pcc) i ciąży przy umowie sprzedaży - na kupującym (art. 4 pkt 1 pcc). Podstawę opodatkowania stanowi przy umowie sprzedaży - wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego (art. 6 ust.1 pkt 1 pcc). Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit.a pcc, stawka podatku wynosi od umowy sprzedaży nieruchomości -2 %. Zgodnie z art. 10 ust.1 pcc, podatnicy są obowiązani, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, według ustalonego wzoru, oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, z wyłączeniem przypadków, gdy podatek jest pobierany przez płatnika. Notariusze są płatnikami podatku od czynności cywilnoprawnych dokonywanych w formie aktu notarialnego i obowiązani są uzależnić dokonanie czynności cywilnoprawnej od uprzedniego zapłacenia podatku (art. 10 ust. 2 i 3 pcc). W świetle art. 535 Kc przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Umowa sprzedaży przenosi na nabywcę własności rzeczy na podstawie art. 155 Kc. Umowa zwolnienia z długu określona została w art. 519 § 1 Kc i na jej podstawie osoba trzecia wstępuje w miejsce dotychczasowego dłużnika, który zostaje z długu zwolniony. Przejęcie długu oznacza przejęcie obowiązków dłużnika, których wykonanie ma na celu, min. zaspokojenie interesu wierzyciela oraz nie powoduje zmiany treści stosunku zobowiązaniowego. Taka umowa skutkuje zmianą podmiotu zobowiązanego do spełnienia świadczenia względem wierzyciela. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych podlegała umowa, którą dla celów podatkowych należało traktować jako umowę sprzedaży nieruchomości, której skutkiem było zbycie nieruchomości. Ceną tej umowy była wartość długu M wobec banku, który przejął skarżący. Sąd podzielił stanowisko organu podatkowego, że w sytuacji gdy umowa przyjmuje postać którejkolwiek z umów wskazanych w pcc, to skutkiem jest powstanie obowiązku zapłaty tego podatku. Ustawodawca nie uzależnił powstania obowiązku w tym podatku od subiektywnego nazwania przez strony czynności, ujętej w zawartej umowie, lecz od skutku jaki ta czynność wywołuje. Bezspornym jest, że na skarżącego w wyniku zawartej umowy przeszło prawo wieczystego użytkowania działek wraz z prawem własności budynków i budowli posadowionych na tych gruntach. Czynność objęta przedmiotową umową była odmienna niż czynność zawarta w akcie notarialnym z dnia z dnia 4 kwietnia 2012 r., którą była umowa przewłaszczenia własności nieruchomości na zabezpieczenie. Zdaniem Sądu, organ podatkowy prawidłowo zebrał materiał dowodowy i wywiódł z niego logiczne wnioski. Organy podatkowe przedstawiły stosowne przepisy i wyjaśniły ich treść, uzasadniając swoje rozstrzygnięcia. Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych. Mając na uwadze powyższe, wobec braku stwierdzenia w sprawie uchybień procesowych, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak i naruszeń przepisów prawa materialnego, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.