I SA/Sz 936/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 marca 2019 r. sprawy ze skargi M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 23 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia [...] r. o nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz od [...] do [...] z dnia [...] r. wystawionych przez Z. S.. Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. (organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec M. K. (dalej: "Strona", "Zobowiązany", "Skarżący"), na podstawie tytułów wykonawczych oznaczonych numerami [...] oraz od [...] do [...] z dnia [...] r., wystawionych przez Z. S. (wierzyciela), obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...] do [...], za okres od [...] do [...]. Odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę z dnia [...] r. (zawiadomienie nr [...]) wysłano za pośrednictwem placówki pocztowej do Zobowiązanego. Pismem z dnia [...] r. zatytułowanym "skarga" Strona wniosła zarzuty na postępowanie egzekucyjne, w których podniosła przedawnienie wszystkich należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne z dniem [...] r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. postanowieniem znak [...] z dnia [...] r., po analizie materiału dowodowego oraz obowiązującego stanu prawnego, uznał zarzut przedawnienia obowiązku za nieuzasadniony. Zdaniem organu egzekucyjnego przedawnienie należności nastąpi w dniu [...] r. licząc wg starych przepisów tj. 10-cio letni okres przedawnienia bądź dnia [...] r. licząc wg nowych przepisów tj. stosując 5-cio letni okres przedawnienia. Na długość terminu przedawnienia wpływ miała okoliczność zawieszenia terminu przedawnienia wskutek wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie określenia wysokości należności tj. na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. tj. 2308 dni. Na powyższe postanowienie Strona w piśmie z dnia [...] r. wniosła zażalenie, w uzasadnieniu wskazując, że w związku z brakiem skutecznego doręczenia korespondencji z ZUS, nie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Podniesiono także, że Zakład posiadał aktualny adres zamieszkania Zobowiązanego tj. ul. [...] oraz że dane dotyczące adresu były aktualizowane. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił stanowisko organu egzekucyjnego w zakresie braku przedawnienia egzekwowanych należności składkowych w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a także co do skutecznego wszczęcia postępowania i prawidłowego kierowania korespondencji do Strony na adres wynikający z rejestru [...]. W skardze wywiedzionej na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, którego mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie: a) art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej zwanej: "K.p.a.", poprzez uznanie, iż doręczenie zastępcze zawiadomienia o wszczęciu postępowania z [...] r. było skuteczne, podczas gdy należało uznać, że nie zostały wypełnione przesłanki wyartykułowane w ww. przepisie, a tym samym, że Stronie nie zostało skutecznie doręczone ww. zawiadomienie; b) art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niedokonanie wyczerpujących ustaleń odnośnie wszystkich kwestii wymaganych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, w tym w szczególności do ustalenia, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania z [...] r. zostało wysłane na adres zameldowania Skarżącego, a nie na adres jego zamieszkiwania, co było decydujące dla ustalenia kwestii skutecznego doręczenia rzeczonego wezwania, a tym samym uznania, że bieg terminu przedawnienia roszczeń nie uległ zawieszeniu; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: a) art. 24 ust. 5b i 5f ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.) poprzez uznanie, że doszło do zawieszenia postępowania wobec Skarżącego podczas, gdy do takiego zawieszenia nie doszło, a tym samym zarzut przedawnienia roszczeń wywiedziony przez Skarżącego należało uwzględnić. Dodatkowo Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów wskazanych w treści uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), a jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.)– zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badanie legalności obejmuje kontrolę prawidłowości zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego i ich wykładni, jak również przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia – ich uchyleniem, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, - albo skutkujące stwierdzeniem nieważności takiej decyzji lub postanowienia, jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd dostrzegł istotne naruszenia przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Zaskarżone postanowienie zapadło na skutek wniesionego zażalenia od postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia [...] r. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Nie ulega wątpliwości, że zażalenie jest rodzajem podania (pisma procesowego). Ustawa K.p.a. (stosowana w postępowaniu egzekucyjnym na mocy art. 18 u.p.e.a.) dla podań (pism procesowych), w tym środków zaskarżenia, przewiduje zasadę ograniczonego formalizmu. Aby spełnić warunki formalne zażalenia, podobnie jak każdego pisma procesowego, należy: wskazać osobę, od której pochodzi, jej adres, sformułować żądanie i uczynić zadość wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych (art. 63 § 2 K.p.a.). Jak stanowi art. 63 § 3 K.p.a., podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Tak więc, jednym z koniecznych wymogów, stawianych wszystkim pismom procesowym, w tym także zażaleniom, jest podpisanie podania przez wnoszącego, co wynika wprost z ww. art. 63 § 3 K.p.a. Wymóg podpisu podania (środka zaskarżenia) jest istotny ze względu na to, że bez podpisu nie można dokonać indywidualizacji osoby, która złożyła podanie (środek zaskarżenia). Podpis wskazuje osobę wnoszącego i pozwala zidentyfikować czy podanie pochodzi od podmiotu uprawnionego. Takie same zasady dotyczą podpisu pełnomocnika strony, jeśli został on ustanowiony w sprawie. Brak podpisu strony na podaniu czy braku podpisu osoby przez nią umocowanej, powoduje uchybienie uniemożliwiające wywołanie skutku prawnego wniesionego podania czyli uznanie czynności strony. Tym samym środek odwoławczy, który nie został podpisany, nie wywołuje żadnych skutków prawnych związanych z jego wniesieniem, przede wszystkim zaś nie daje możliwości jego merytorycznego rozpatrzenia (por. np. wyrok w sprawie III SA/Lu [...] z dnia [...] r., dostępne na stronie [...]). W konsekwencji, nie można uznać za prawidłowy formalnie środek zaskarżenia nie podpisany własnoręcznie i nie można go rozpoznać. W aktach administracyjnych kontrolowanej sprawy znajduje się pismo z dnia [...] r. zatytułowane "zażalenie na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w S. z dnia [...] r. o nr [...] doręczonego stronie w dniu [...] r.", które nie zostało podpisane ani przez wnoszącego ani przez inną osobę (pełnomocnika). W aktach brak jest drugiego egzemplarza przedmiotowego zażalenia (odpisu dla organu) jak też jakiejkolwiek informacji wskazującej, że odpis zażalenia dla organu opatrzony jest podpisem. Kwestia ta nie została wyjaśniona, a ma zasadnicze znaczenie dla rozpoznania środka odwoławczego. Brak podpisu wnoszącego pod treścią zażalenia nie pozbawia jednak pisma charakteru środka odwoławczego, lecz stanowi brak formalny, który powinien zostać usunięty we właściwym trybie. Jeżeli bowiem podanie nie czyni zadość temu wymaganiu, zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a. należy wezwać wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że ich nieusunięcie spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Jeśli zatem zażalenie w niniejszej sprawie nie zostało podpisane, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej powinien był wezwać Stronę o jego podpisanie. Tymczasem, organ odwoławczy takich czynności w niniejszej sprawie nie podjął, tylko przedwcześnie rozpoznał przedmiotowe zażalenie. Powyższe uchybienie stanowi naruszenie art. 7 w zw. z art. 63 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzając z urzędu wskazane uchybienia przepisów postępowania, Sąd zobligowany był uchylić zaskarżone postanowienie. Jednocześnie charakter stwierdzonych naruszeń prawa uniemożliwił Sądowi odniesienie się do merytorycznych zarzutów skargi. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy powinien wyeliminować opisane wyżej uchybienie poprzez wezwanie Strony do usunięcia braku zażalenia zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a. Z wszystkich tych przyczyn Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.