I SA/Sz 940/09

Dnia 20 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA – Anna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów p o s t a n a w i a odrzucić skargę. [...] w dniu 14 października 2009 r. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o wydanie uwierzytelnionych dokumentów z akt kontroli znak [...] w postaci kopii płyty CD ze zdjęciami oraz donosu i zeznania złożonego na nią przez osobę trzecią, wskazując, że dokumenty te są jej niezbędne do przedstawienia i obrony przed sądem, a także złożenia zgłoszenia do prokuratury o nękanie, prześladowanie i tworzenie fałszywych dowodów. Zakład Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z [...] r., Nr [...] odmówił D.D. wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów wskazanych w jej wniosku, stwierdzając, że płyty CD nie można uznać za dokument, wobec czego nie ma możliwości wydania jej uwierzytelnionego odpisu, oraz że strona nie wykazała istnienia ważnego interesu warunkującego zastosowanie art. 73 § 2 K.p.a. Ponadto organ pouczył stronę, że na podstawie art. 83b ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74), na postanowienie to zażalenie nie przysługuje, gdyż nie należy ono do postanowień kończących postępowanie w sprawie. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 w związku z art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), służy na nie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, którą wnosi się w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia, za pośrednictwem ZUS. [..] pismem z 30 listopada 2009 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., domagając się uchylenia zaskarżonego aktu. W odpowiedzi na skargę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, jako bezzasadnej. W uzasadnieniu organ ten na wstępie przedstawił swoje rozważania w kwestii trybu postępowania w rozpoznawanej sprawie. Podał on mianowicie, że zgodnie z art. 74 § 2 K.p.a., na postanowienie odmawiające wydania uwierzytelnionych odpisów z akt służy zażalenie. Jednakże treść art. 83b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który należy traktować jako przepis szczególny w stosunku do ogólnych norm wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazuje, że zażalenie na niniejsze postanowienie nie przysługuje, gdyż nie należy ono do grupy postanowień kończących postępowanie w sprawie. Jest ono jedynie orzeczeniem incydentalnym, wydawanym w trakcie postępowania administracyjnego, dotyczącym kwestii pobocznej w stosunku do tzw. "głównego nurtu" postępowania administracyjnego toczącego się przed organem rentowym. Uwzględniając jednak fakt, że rozstrzyga ono merytorycznie w przedmiocie wniosku [...] o wydanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt sprawy, należy uznać, że rozstrzyga ono o istocie sprawy określonej we wniosku (kwestii wydania lub odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów). Tym samym, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, służy na nie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skuteczność uruchomienia procesu oceny przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej uwarunkowana jest dopuszczalnością skargi. Jedną z przesłanek dopuszczalności skargi jest to, aby przedmiotem skargi był akt lub czynność wymieniona w katalogu zawartym w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a. Niespełnienie tej przesłanki skutkuje natomiast odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn jej wniesienie jest niedopuszczalne. Stosownie do treści art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest, wydane na podstawie art. 74 § 2 w związku z art. 73 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), określanej dalej jako K.p.a., postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r., którym odmówiono stronie wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów znajdujących się w aktach kontroli organu rentowego znak [...]. Stosownie do treści art. 73 § 2 K.p.a., strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Zgodnie zaś z art. 74 § 2 K.p.a., odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Jednakże z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy istotny jest również art. 83b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), stanowiący - jak zasadnie wskazał Zakład w odpowiedzi na skargę - przepis szczególny w stosunku do ogólnych norm wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Stosownie zaś do ust. 2, od wydanych w trakcie postępowania innych postanowień Zakładu zażalenie nie przysługuje. Postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, z punktu widzenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, należy zatem traktować jako wydane przez organ pierwszej instancji i niekończące postępowanie w sprawie. Gdyby przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego były stosowane wprost, wówczas na postanowienie to przysługiwałoby stronie zażalenie. Jednakże, na gruncie powołanego wyżej art. 83b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, od omawianego postanowienia wydanego przez Zakład nie przysługuje zażalenie ani inny środek zaskarżenia (vide: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 491/09; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądowych). Ponadto, wbrew stanowisku skarżonego organu, postanowienie Zakładu nie stanowi również postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, gdyż zawiera ono jedynie rozstrzygnięcie kwestii wpadkowej. W przypadku zaś, gdy dane postanowienie rozstrzyga jedynie określoną kwestię, wynikającą w toku postępowania i ustawodawca przesądza o braku możliwości jego kwestionowania w drodze odrębnego środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, to w tej sytuacji nie zachodzi tym samym możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego. Reasumując, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie należy do kategorii postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., a zatem niedopuszczalne jest przeprowadzenie kontroli jego legalności przez sąd administracyjny na zasadach i w trybie przewidzianym ustawą - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., postanowiono jak na wstępie.