I SA/Sz 954/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 21 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za listopad 2006 r. wraz z odsetkami postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. (dalej zwana: "Spółką", "skarżącą"), po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł, od skargi wniesionej na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Celnej w S., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku (złożonym na urzędowym formularzu PPPR) Spółka wskazała, że prowadzi działalność w zakresie handlu hurtowego i detalicznego paliwami płynnymi i produktami ropopochodnymi. Spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej z powodu wyegzekwowanych już przez Izbę Celną kwot pieniężnych, tytułem spornego podatku akcyzowego. Zajęcie na rachunku bankowym utrudnia skarżącej bieżące funkcjonowanie. Pomimo pozytywnego wyniku finansowego Spółka ma trudności w bieżącym realizowaniu zobowiązań i posiłkuje się kredytem bankowym. Wskazano również na okoliczność zatrudniania 6 pracowników na etatach oraz 4 osób jako ajentów na stacjach paliw, a także na okoliczność bieżącego regulowania zobowiązań budżetowych i wynagrodzeń. W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka podała wysokość kapitału zakładowego w kwocie [...] zł, wartość środków trwałych w kwocie [...] zł, wysokość zysku za ostatni rok obrotowy w kwocie [...] zł. Wykazano [...] w B. - w kwocie [...] zł; w W. Banku [...] - w kwocie ujemnej [...] zł. Spółka poniosła także, że głównym składnikiem jej majątku jest stacja paliw w S., pow. K., na której jest ustanowiona hipoteka przymusowa, a także inwestycje w majątku obcym – zmodernizowane zbiorniki na stacji paliw dzierżawionej od [...]. Spółka oświadczyła, że zysk za 2013 r. został w całości spożytkowany na niezbędne inwestycje modernizacyjne obu stacji paliw. Do wniosku zostały dołączone: kopia bilansu za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. oraz kopia rachunku zysków i strat za 2013 r. Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych Spółki oraz stanu majątkowego Spółki, wezwaniem referendarza sądowego z dnia 9 września 2014 r. zobowiązano Spółkę do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Powyższe zobowiązanie obejmowało: - bilans oraz rachunek zysków i strat skarżącej Spółki za pierwsze półrocze 2014 r.; - wyciąg z księgi rachunkowej Spółki zawierającej zestawienie przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodów (straty), wykaz aktywów i pasywów (inwentarz) za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe; - ewidencję stanu środków pieniężnych za ostatnie trzy miesiące prowadzonej działalności gospodarczej (stan środków pieniężnych w kasie przedsiębiorstwa); - kopie składanych deklaracji rozliczających podatek VAT, podatek akcyzowy za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe albo zaświadczenia z właściwych organów podatkowych potwierdzających nieskładanie takich deklaracji; - zestawienie należności i zobowiązań Spółki na dzień 9 września 2014 r.; - wyciągi ze wszystkich rachunków bankowych Spółki z ich stanem za okres od 9 czerwca 2014 r. do 9 września 2014 r. albo dokumenty potwierdzające ich zajęcie, czy likwidację w ww. okresie. Spółka, w zakreślonym niniejszym wezwaniem terminie dziesięciodniowym ani też dotychczas nie nadesłała żadnych dodatkowych dokumentów źródłowych, nie ustosunkowała się także w żaden sposób do zobowiązania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwana: "P.p.s.a.", może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od zasady ich uiszczania, mający zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy jest to konieczne dla zapewnienia stronie skarżącej prawa do sądu. Z tego powodu wspomniana strona musi nie tylko uprawdopodobnić, ale i wykazać, czyli udowodnić zaistnienie okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). Należy zauważyć także, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i sądu (referendarza sądowego). W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 P.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. Nie ulega wątpliwości, że zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 P.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Ponadto zaakcentować należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez osobę prawną, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 371/10, publ. LEX nr 743162). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a. (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, publ. LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy może, a nie musi, być bowiem przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10, publ. LEX nr 784373). Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że Spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie. Przede wszystkim, Spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych obrazujących jej aktualną sytuację finansową i zdolności płatnicze, o które została wezwana pismem z dnia 9 września 2014 r., gdyż dane podane w formularzu PPPR i wynikające z nadesłanych z wnioskiem dokumentów były zbyt ogólne i dotyczyły głównie okresu do 31 grudnia 2013 r. W ocenie referendarza sądowego, objęte tym wezwaniem, wyżej wskazane w postanowieniu, dokumenty, należy ocenić jako adekwatne do potrzeby ustalenia sytuacji majątkowej Spółki. W oparciu o doświadczenie życiowe można niewątpliwie stwierdzić, że bilanse, księgi podatkowe, ewidencje podatkowe, deklaracje podatkowe, wyciągi bankowe, są to dokumenty powszechnie prowadzone przez podmioty gospodarcze lub możliwe do uzyskania, zatem zarząd Spółki nie powinien napotkać żadnych poważniejszych trudności w przygotowaniu należytej dokumentacji i przedłożeniu jej do akt sprawy. Spółka miało na to wystarczający czas, gdyż okres dziesięciodniowy. Niewywiązanie się z tego obowiązku skutkować musiało odmową przyznania prawa pomocy. Odnosząc się zatem do twierdzeń i okoliczności dotyczących stanu majątkowego Spółki wykazanego we wniosku, uznać je należało za niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, gdyż w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy bada się aktualną sytuację wnioskodawcy na dzień złożenia wniosku. Dane te dopiero w zestawieniu z informacjami dotyczącymi bieżącej sytuacji skarżącej miałyby znaczenie dla jej zdolności do poniesienia kosztów sądowych. Tymczasem ani te informacje (dotyczące głównie roku 2013), jak i pozostałe oświadczenia strony co do braku środków pieniężnych, nie zostały poparte żadnymi dowodami, pozwalającymi je zweryfikować. Należy podkreślić, że samo oświadczenie strony skarżącej, że znajduje się w trudnej sytuacji, nie może stanowić podstawy do oceny sytuacji majątkowej i jest niewystarczające do przyznania prawa pomocy. Należało stwierdził zatem, że Spółka nie udowodniła, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka uniemożliwiła bowiem zapoznanie się z jej realnymi możliwościami finansowymi i stanem majątkowym. Niezależnie od powyższego, na podstawie informacji przedstawionych we wniosku można wyciągnąć wniosek, że Spółka pomimo przejściowych trudności finansowych posiada znaczny kapitał (w wysokości [...] zł), kontynuuje działalność, radzi sobie z bieżącymi wydatkami, posiada środki na rachunku bankowym w kwocie [...] zł. Posiada majątek (środki trwałe o wartości [...] zł). Za 2013 r. osiągnęła zysk, który jak oświadczyła przeznaczyła na inwestycje. Radzi sobie z bieżącą spłatą innych zobowiązań – podatków, wynagrodzeń i kredytów. Powyższe okoliczności, skądinąd nieudokumentowane, świadczą jednak o tym, że Spółka nie utraciła płynności finansowej, w każdym razie z pewnością nie znajduje się w stanie likwidacji. Majątek Spółki jest wielokrotnie wyższy od kwoty wpisu od skargi. W orzecznictwie natomiast podkreślano wyjątkowy charakter prawa pomocy, przyjmując że osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się – jak ujął to w swym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny – w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04, niepubl.). Wskazać także trzeba, że osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, publ. LEX nr 794951). W orzecznictwie podkreśla się wprost, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, powinno partycypować w kosztach postępowania, i to nawet w przypadku trudności finansowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, publ. LEX nr 477191). Reasumując, zdaniem referendarza sądowego, w rozpatrywanej sprawie strona skarżąca nie udowodniła braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.