I SA/Sz 955/18
WyrokWSA w Szczecinie2019-02-27
Skład orzekający: Kazimierz Maczewski, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Jolanta Kwiecińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budynki, które ze względów technicznych nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej, ale wymagają remontu, mogą być opodatkowane niższą stawką podatku od nieruchomości jako "budynki pozostałe", a nie "budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej"?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy podatkowe nieprawidłowo oceniły stan techniczny budynków i nie zbadały wystarczająco, czy istnieją "względy techniczne" uniemożliwiające prowadzenie działalności gospodarczej. Sąd podkreślił, że konieczność remontu lub modernizacji, która nie prowadzi do odbudowy budynku, może stanowić podstawę do zastosowania niższej stawki podatkowej. Ponadto, sąd wskazał na naruszenie przepisów postępowania dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego za rok 2010.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2010-2015, twierdząc, że trzy budynki i związany z nimi grunt nie mogły być wykorzystywane do działalności gospodarczej ze względów technicznych. Organy podatkowe utrzymały w mocy decyzję określającą wysokość zobowiązań podatkowych i odmawiającą stwierdzenia nadpłaty, uznając, że stan techniczny budynków nie stanowił trwałej przeszkody w prowadzeniu działalności gospodarczej. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym przedawnienie zobowiązania za rok 2010 oraz błędną wykładnię pojęcia "względów technicznych".Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 lutego 2019 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości oraz nadpłaty w tym podatku za lata 2010-2015 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej S. S. kwotę [...]([...]) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia 21.01.2016 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia 20.11.2015 r., znak: [...], którą określono [...] (dalej: "Strona"
lub "Skarżąca") wysokość zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości
za lata 2010-2015 (pkt 1), odmówiono stwierdzenia nadpłaty w podatku
od nieruchomości za lata 2010-2015 (pkt 2) oraz określono wysokość nadpłaty
w podatku od nieruchomości za lata 2010-2015 (pkt 3).
Powyższe decyzje wydane zostały wydane w następującym stanie faktycznym.
Pismem z dnia 17.08.2015 r. (data wpływu 21.08.2015 r.) Strona wniosła
o stwierdzenie nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2010-2015 oraz
o zwrot bądź zaliczenie powstałej nadpłaty na poczet bieżących i przyszłych zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości. Z uzasadnienia wniosku wynikało,
że Strona po przeprowadzeniu weryfikacji posiadanych środków trwałych pod względem prawidłowości opodatkowania podatkiem od nieruchomości oraz po analizie obowiązujących w latach 2010 - 2015 przepisów z zakresu opodatkowania
tym podatkiem uzyskała pełniejszą wiedzę w zakresie prawidłowego sposobu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, dlatego dokonała zmiany sposobu opodatkowania nieruchomości w ten sposób, że "Budynki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą", które ze względów technicznych nie były i nie mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej przeniosła do kategorii "Budynki pozostałe".
Do budynków powyższych Strona zaliczyła trzy budynki:
- nr inwentarzowym [...] pod nazwą "[...]";
- nr [...] pod nazwą "[...]";
- nr [...] pod nazwą "[...]" - z tym, że ten budynek nie był wykorzystywany na cele mieszkalne ani na działalność gospodarczą od roku 2015.
Na dowód stanu zużycia technicznego i funkcjonalnego budynków, które
ze względów technicznych nie mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej Strona przedłożyła opinię specjalisty architekta K. I..
Strona wskazała ponadto, że na skutek przeglądu dokumentacji oraz weryfikacji zapisów w ewidencji gruntów i budynków ze stanem faktycznym ustalono,
że w posiadaniu Strony znajdowała się działka, która omyłkowo w latach 2010 - 2014 była wykazywana jako związana z prowadzeniem działalności gospodarczej, choć na tej działce był posadowiony budynek mieszkalny i z tego względu powierzchnia gruntu pod zabudową mieszkalną powinna zostać wykazana w kat. "grunty pozostałe". Od roku 2015 działka ze względu na wystąpienie względów technicznych, powróciła do kat. "grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej".
Do wniosku załączono m.in. korekty deklaracji na podatek od nieruchomości
za lata 2010 - 2015, trzy opracowania sporządzone przez mgr inż. arch. K. I. pt.: "Określenie stanu technicznego" odnoszące się do każdego z trzech budynków (tj. [...], [...] i budynek administracyjno – mieszkalny) oraz "Inwentaryzację architektoniczną i bilans powierzchni obiektów budowlanych".
Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, w którego toku pracownicy organu dokonali oględzin nieruchomości, Burmistrz K. decyzją z dnia 20 listopada 2015 r. określił Stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku
od nieruchomości za lata 2010-2015 oraz odmówił stwierdzenia nadpłaty w żądanej wysokości.
W odniesieniu do spornych budynków podniósł, że ich poszczególne elementy konstrukcyjne zużyte są w niewielkim stopniu, od kilku do kilkunastu procent; w toku oględzin stwierdzono, że wszystkie uszkodzenia w istotnych dla organu częściach budynków powstały z woli podatnika - poprzez jego zaniedbanie i zaniechanie -
a nie z przyczyn zewnętrznych i fizykalnych. Analizowane budynki nadają się jednak
do dalszego użytkowania po przeprowadzeniu remontu lub adaptacji, a nie wyłącznie do rozbiórki. Sam architekt w każdym określeniu stanu technicznego zauważał,
że nakłady, które trzeba ponieść na zmianę sposobu użytkowania budynku będą porównywalne z budową nowego budynku o porównywalnej powierzchni lub będą
ją nawet przewyższały, a utrzymanie przedmiotowych części budynku po adaptacji przewyższy koszt utrzymania podobnych nieruchomości usytuowanych na danym terenie, co wskazuje jednoznacznie na istniejące tutaj względy ekonomicznie
i finansowe, a nie względy niezależne od woli Strony.
Ponadto organ podatkowy, przy ustalaniu wysokości zobowiązania podatkowego za grunt ustalił, że działka nr [...] położona w obrębie [...] miasta K.
ma powierzchnię [...] m˛ i nosi oznaczenie "Bi" (inne tereny zabudowane)
a nie "B" (tereny mieszkaniowe). Teren ten nie jest więc gruntem związanym
z budynkiem mieszkalnym, ponieważ nie nosi symbolu Bi. Budynek na nim położony
o nr ewide[...] również nie posiada funkcji budynku mieszkalnego, a funkcję "pozostały budynek niemieszkalny", co wyklucza możliwość zastosowania niższej stawki podatkowej. W latach 2010-2014 budynek ten opodatkowany był stawką jak dla budynków mieszkalnych i organ podatkowy niniejszą decyzją stawki nie zmienił określając wysokość podatku od nieruchomości, ponieważ dał wiarę wyjaśnieniom Strony zawartym w piśmie z dnia 10 września 2015 r. w którym podniesiono,
że budynek był faktycznie zajęty na cele mieszkalne.
Strona zaskarżyła ww. decyzję odwołaniem decyzji tej zarzucając naruszenie
art. 122, art. 187 §1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2018.800 j.t. ze zm.; dalej: "O.p."), art. 121 §1 i §2 O.p., art. 210 §1 pkt 6
w zw. z § 4 O.p., art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 i art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.2018.1445 j.t. ze zm.; dalej: "u.p.o.l.").
Decyzją z dnia 21 stycznia 2016 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Burmistrza K..
Organ ten wyjaśnił, że bezspornym jest, że Strona nie prowadziła
w spornych nieruchomościach działalności gospodarczej (faktyczne
ich niewykorzystywanie), co jednak zdaniem organu pozostawało bez wpływu
na wymiar podatku, biorąc pod uwagę, że Strona ujęła sporne budynki
w wykazie środków trwałych, nie planowała też z przyczyn technicznych spornych budynków rozebrać.
W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, tj. m.in. oględziny nieruchomości z 2015 r. oraz załączoną do akt sprawy opinię rzeczoznawcy z 2015 r. organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka "względów technicznych", uniemożliwiająca prowadzenie działalności gospodarczej, a istniejący stan faktyczny nie miał charakteru trwałego. Jak podkreślił organ, nie ulegało wątpliwości, że w ocenianych budynkach niezbędne było praktycznie wykonanie generalnego remontu, napraw i adaptacji umożliwiających prowadzenie w nich działalności gospodarczej. Organ odwoławczy zauważył także, że powołany przez Stronę ekspert nie wykluczył w stosunku do żadnego budynku, iż może on zostać wyremontowany i wykorzystywany w działalności gospodarczej, jakkolwiek wskazywał na nieopłacalność takiego przedsięwzięcia z uwagi na wielkość nakładów, które trzeba ponieść na zmianę sposobu użytkowania budynku (nakłady porównywalne z budową nowego budynku a utrzymanie przedmiotowych części budynku po adaptacji przewyższy koszt utrzymania podobnych nowo wybudowanych nieruchomości).
Organ wskazał, że powołany ekspert wskazując na łączne zużycie każdego
z budynków przynajmniej w 60% wartość zużycia niezasadnie zawyżył, np. w wyniku złego stanu (a wręcz całkowitego zużycia) branych w opinii pod uwagę elementów
w postaci elewacji i tynków czy też instalacji wewnętrznych, które nie należą
do elementów konstrukcyjnych budynków w rozumieniu przepisów u.p.o.l. Co więcej, elementy te mogą być wyremontowane czy wymienione bez wpływu na strukturę budynku, rozumianą jako ściany nośne, dach i fundamenty.
Organ odwoławczy podkreślił, że sporne budynki ze względu na znaczny stopień zdewastowania wymagały co najmniej częściowego remontu w celu doprowadzenia
ich do stanu zdatnego do wykorzystania w działalności gospodarczej (wymiana stolarki okiennej, wymiana posadzek, brak ogrzewania, niedostateczna izolacja termiczna ścian i dachu, wymiana instalacji). Jednocześnie wskazano, że budynki miały pełne ściany
i dach, jak też posiadały możliwość ponownego podłączenia do mediów (co wynikało
z dokumentacji zdjęciowej).
Reasumując – w odniesieniu do spornych budynków - organ odwoławczy przyjął, że mimo przejściowego ich niewykorzystywania z różnych przyczyn, nie przestały
być one nieruchomościami związanymi z prowadzoną przez Stronę działalnością gospodarczą. Nieruchomości te wymagały poniesienia nakładów inwestycyjnych
w postaci gruntownego remontu i modernizacji budynków, co jednak nie powoduje,
że zaszły trwałe przeszkody do prowadzenia w nich działalności gospodarczej.
Odnosząc się z kolei do działki nr [...], którą Strona - z uwagi na związek
z budynkiem mieszkalnym w latach 2010 – 2014 – przyjęła do opodatkowania według preferencyjnej stawki właściwej dla gruntów pozostałych, organ odwoławczy wskazał na rozbieżność w aktach sprawy w tym zakresie.
Organ I instancji przyjął bowiem, zgodnie z oświadczeniem Strony, że budynek administracyjno-mieszkalny w latach 2010-2014 był wykorzystywany wyłącznie
na potrzeby mieszkaniowe. Jakkolwiek od Strony pochodził również dowód w postaci opinii mgr [...], gdzie wskazano, że ten budynek nie był w ogóle użytkowany od 2010 r. W ocenie Kolegium więc, nawet jeśli Strona okresowo wykorzystywała ww. budynek, któremu nadała funkcję administracyjno-mieszkalny, wyłącznie do celów mieszkaniowych, to faktycznie i tak nie był on użytkowany
od 2010 r.
Ponadto organ wskazał, że bezspornym w sprawie było, że działka gruntu nr [...] oznaczona była w ewidencji gruntów i budynków symbolem Bi (inne tereny zabudowane) i Strona nie poczyniła żadnych działań w celu zmiany powyższej klasyfikacji. Organ podkreslił, że nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów
i budynków. Odstępstwa zaś od bezwzględnego związania organu podatkowego wpisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków mogą mieć miejsce w sytuacji,
gdy informacje zawarte w tej ewidencji pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej).
Kolegium stwierdziło zatem, że organ podatkowy przy wymiarze podatku
od nieruchomości związany jest zawartymi w ewidencji gruntów i budynków informacjami o przeznaczeniu gruntów i danych tych nie może korygować w toku prowadzonego postępowania podatkowego, bez stosownej zmiany zapisów ewidencyjnych w odrębnym trybie. Skoro zaś Strona takiego postępowania
nie przeprowadziła, organ podatkowy I instancji prawidłowo zakwalifikował działkę gruntu [...] o symbolu Bi jako związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Strona zaskarżyła decyzję organu odwoławczego skargą wniesioną
do tutejszego Sądu, wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 208 § 1 w zw. z art. 70 § 1 O.p. przez niewłaściwe zastosowanie i brak umorzenia postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r. jako bezprzedmiotowego, z uwagi
na przedawnienie zobowiązania podatkowego za 2010 r. w trwania postępowania odwoławczego;
2. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. przez:
a) uznanie, iż w toku postępowania Skarżąca nie wykazała, że w latach
2010-2015 [...] o nr inw. [...] [...]) oraz [...] nr inw. [...] ([...]), a w 2015 r. [...] o nr inw. [...] ([...]), w zakresie wskazanym
we wniosku o stwierdzenie nadpłaty z dnia 17 sierpnia 2015 r., nie mogły być wykorzystane w prowadzonej przez Skarżącej działalności gospodarczej z uwagi
na względy techniczne;
b) dokonanie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, wyprowadzanie z dowodów wniosków z nich niewynikających, przyjęcie,
iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia tezy, iż w sprawie zachodzą względy techniczne uniemożliwiające wykorzystywanie budynków
do prowadzenia działalności gospodarczej, podczas gdy z całości materiału dowodowego wynika, iż przedmiotowe budynki w latach 2010 - 2015 znajdowały
się i znajdują się w złym stanie technicznym, były nieużytkowane, zniszczone, zdewastowane, z licznymi uszkodzeniami, a w szczególności:
- na podstawie dokonanych przez organ oględzin ustalono, iż przedmiotowe budynki nie są wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej,
są zniszczone i zdewastowane, z licznymi ubytkami, pozbawione instalacji,
z brakiem stolarki okiennej i drzwiowej, a wejście do niektórych pomieszczeń jest niemożliwe ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa, co potwierdza dokumentacja fotograficzna sporządzona podczas oględzin, stanowiąca załącznik do protokołu oględzin;
- z przedłożonych przez Skarżącą opinii w przedmiocie określenia stanu technicznego przedmiotowych budynków, autorstwa mgr inż. arch. K. I., wynika, iż obiekty wykazują duży stopień zniszczenia, który został spowodowany m. in. wiekiem obiektów, adaptacja obiektów dla celów użytkowych niestwarzających zagrożenia pożarowego oraz zdrowia
i bezpieczeństwa jest nieopłacalna ze względu na aktualny stan techniczny obiektów, złą funkcjonalność do innych celów niż te, dla których je wybudowano, zużycie środowiskowe i funkcjonalne obiektów wyrażone w procentach wynosi 100%, obiekty są zdegradowane, a stan techniczny jest niezadowalający i zły, obiekty nie spełniają warunków technicznych i funkcjonalnych dla prowadzenia za ich pomocą działalności gospodarczej; jak również nie odpowiadają wymogom ustawy z dnia 7 lipca 1997 r. Prawo budowlane (Dz.U.2018.1202 j.t. ze zm.; dalej: "u.p.b.") oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia
12 kwietnia 2002 r. o warunkach technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U.2015.1422, ze zm.; dalej" "Rozporządzenie"), nie był oraz nie jest w nich dopuszczalny stały bądź czasowy pobyt ludzi
w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, co potwierdza również dokumentacja fotograficzna załączona do opinii; co jednoznacznie potwierdza, że w niniejszej sprawie zachodzą względy techniczne uniemożliwiające wykorzystywanie przedmiotowych obiektów do prowadzenia działalności gospodarczej, a co nie zostało przez organ uwzględnione;
c) błędną ocenę materiału dowodowego, wyprowadzanie z dowodów wniosków
z nich niewynikających, a nadto pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów i okoliczności, i w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego, przejawiające się w uznaniu, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał
dowodowy, że:
- zły stan techniczny budynków miał i ma charakter wyłącznie przejściowy, zależny od Skarżącej, bowiem uszkodzenia w istotnych dla organu częściach budynku powstały z woli Skarżącej przez jego zaniedbanie i zaniechanie, a zatem
z przyczyn zależnych od Skarżącej i dlatego w sprawie nie występują "względy techniczne" uniemożliwiające wykorzystanie obiektów w prowadzonej działalności gospodarczej;
- stan techniczny obiektów pozwala na dokonanie remontów i przystosowanie
ich do prowadzenia określonego rodzaju działalności gospodarczej, przedmiotowe budynki nadają się do dalszego użytkowania po przeprowadzeniu remontu lub adaptacji;
podczas gdy z opinii mgr inż. arch. K. I. wynika, że:
- adaptacja obiektów dla celów użytkowych, nie stwarzających zagrożenia pożarowego oraz dla zdrowia i bezpieczeństwa ludzi, jest nieopłacalna
ze względu na aktualny stan techniczny obiektów, ich złą funkcjonalność
do innych celów, niż te dla których je wybudowano;
- nakłady, które trzeba ponieść na zmianę sposobu użytkowania budynków, będą porównywalne z budową nowego budynku o porównywalnej powierzchni
lub będą ją nawet przewyższały, a utrzymanie przedmiotowych części budynku po adaptacji przewyższy koszt utrzymania podobnych nieruchomości usytuowanych na danym terenie, w związku z tym jakiekolwiek prace remontowe byłyby dla Skarżącej nieopłacalne oraz niecelowe z uwagi na stopień zaawansowania zużycia technicznego przedmiotowych obiektów; obecna technologia budowlana pozwala na przeprowadzenie remontu nawet najbardziej zdewastowanego obiektu, a analiza możliwości wykonania remontu nie może prowadzić do założenia, że działania takie mogą być nieograniczone
co do swojego zakresu, możliwość przeprowadzenia prac remontowych musi
być analizowana z uwzględnieniem ich opłacalności oraz celowości;
d) błędną ocenę materiału dowodowego i w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego, przejawiające się w uznaniu, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdzał zaistnienia względów technicznych, bowiem przedłożone opinie, jak również ustalenia poczynione podczas oględzin wskazują w ocenie organu na niski stopień zniszczenia konstytutywnych elementów budynków, tj. dach, konstrukcja budynku i fundamenty, a wszelkie uszkodzenia w tych istotnych dla organu częściach budynku wynikają z zaniedbań Skarżącej z uwagi na brak prowadzenia prac remontowych, a zatem z przyczyn zależnych od Skarżącej i dlatego w sprawie
nie występują "względy techniczne" uniemożliwiające wykorzystanie obiektów
do prowadzonej działalności gospodarczej, podczas gdy:
- z opinii mgr inż. arch. K. I. wynikał zły stan techniczny budynków stanowiący zagrożenie dla zdrowia i życia i nawet przy prawidłowej gospodarce remontowej zużycie obiektów wyniosłoby ok. 48% - 66%, a ponadto koszty prac remontowych przewyższyłyby koszty budowy nowego budynku (tak samo koszty utrzymania przedmiotowych obiektów przewyższałyby koszty utrzymania nowego budynku tego rodzaju], w związku z tym jakiekolwiek prace remontowe byłyby
dla Skarżącej nieopłacalne oraz niecelowe z uwagi na stopień zaawansowania zużycia technicznego przedmiotowych budynków;
- przy dokonywaniu oceny zużycia budynku należy brać pod uwagę zużycie wszystkich elementów budynku, a nie tylko wybranych przez organ, bowiem wybiórcze traktowanie poszczególnych elementów i porównywanie ich zużycia do zużycia całego budynku jest niemiarodajne i nie oddaje zużycia budynku jako całości;
- elementy budynków, tj. dach, konstrukcja budynku, fundamenty, wbrew twierdzeniom organu, nie są zużyte w stopniu niewielkim, ale zużycie ich
w odniesieniu do zużycia całego budynku, należy ocenić jako znaczne, biorąc zwłaszcza pod uwagę stopień zniszczenia tych elementów wskazany w opiniach na poziomie 40%-80%, co zostało przez organ zupełnie pominięte;
e) pominięcie ustaleń dokonanych na podstawie oględzin budynków, które jednoznacznie potwierdziły zły stan techniczny budynków, ich niewykorzystywanie do prowadzenia działalności gospodarczej, daleko posuniętą dewastację i uszkodzenia elementów konstrukcyjnych oraz występowanie stanu zagrożenia życia i bezpieczeństwa ludzi uniemożliwiło obecnym na oględzinach wejście do niektórych pomieszczeń;
f) błędną ocenę materiału dowodowego, wyprowadzenie z dowodów wniosków
z nich nie wynikających i w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego, przejawiające się w uznaniu że grunty działki nr [...] nie są związane z budynkiem mieszkalnym, podczas gdy na gruntach działki posadowiony jest [...], wykorzystywany w latach 2010-2014 na cele mieszkaniowe, co potwierdził sam organ, co niewątpliwie stanowi o związaniu tych gruntów w budynkiem mieszkaniowym, a w konsekwencji prawidłowość zastosowania wobec gruntów działki nr [...] stawki podatku właściwiej dla gruntów pozostałych;
II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., przez błędną wykładnię pojęcia "względów technicznych", jakie musiałyby spełniać przedmiotowe obiekty, aby nie były uznawane za związane z działalnością gospodarczą, polegającą na przyjęciu, że:
a) przedmiotowe obiekty mogą być opodatkowane stawką podatku
od nieruchomości według stawki dla budynków pozostałych, tylko wtedy gdy względy techniczne wystąpiły w wyniku zdarzeń niezależnych od Skarżącej, a ponadto mają charakter nieprzemijający, trwały, przez co organ rozumie stan nieodwracalny, tj. brak możliwości przeprowadzenia remontu obiektu, taki aby poprawić jego stan techniczny
w stopniu umożliwiającym prowadzenie działalności, podczas gdy przepis
ten nie wskazuje, aby "względy techniczne" uniemożliwiające wykorzystanie nieruchomości do prowadzenia działalności musiały mieć charakter trwały oraz były niezależne od podatnika, ustawodawca nie wprowadził - kryterium przyczynienia
się (lub braku przyczynienia się) podatnika do powstania względów technicznych,
a zatem ww. przesłanek nie można z tego przepisu wywodzić;
b) za "względy techniczne" nie mogą być uznane przemijające przeszkody w prowadzeniu działalności gospodarczej, np. konieczność remontu lub modernizacji obiektu, podczas gdy, jeżeli obiekt wymaga remontu, powyższe oznacza, że właśnie nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności, i skoro to następuje,
to w dalszej kolejności oznacza to także, że nie jest on wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych;
c) zły stan techniczny przedmiotowych obiektów zależny jest od Skarżącej,
gdyż wynikał on z zaniedbań Skarżącej i jej decyzji gospodarczych, podczas gdy
z opinii mgr inż. arch. K. I. wynika, iż prace remontowe obiektów
i ich utrzymanie byłyby niecelowe i nieopłacalne dla Skarżącej, a nawet przy prawidłowej gospodarce remontowej zużycie obiektów wynosiłoby ok. 48 % - 66 %,
a ich stan techniczny zagrażał życiu i zdrowiu ludzi, wobec tego obiekty nie były
i nie mogły być wykorzystywane do działalności gospodarczej z uwagi na stan techniczny, który z powyższych względów istniał obiektywnie i miał charakter trwały
w danym roku podatkowym; obecna technologia budowlana pozwala
na przeprowadzenie remontu nawet najbardziej zdewastowanego budynku, a analiza możliwości wykonania remontu nie może prowadzić do założenia, że działania takie mogą być nieograniczone co do swojego zakresu, możliwość przeprowadzenia prac remontowych musi być analizowana z uwzględnieniem ich opłacalności oraz celowości;
d) nie każda obiektywna przyczyna złego stanu technicznego budynku uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej, lecz tylko taka, która prowadzi
do wniosku, iż jest on w stanie katastrofalnym, grożącym jego zawaleniem, podczas gdy "względów technicznych" uniemożliwiających wykorzystywane obiektu na prowadzenie działalności gospodarczej, nie można utożsamiać ze stanem katastrofy budowlanej;
e) badając stan techniczny, od którego uzależniona jest ocena, czy wyklucza
on możliwość wykorzystywania budynku do działalności gospodarczej należy wziąć pod uwagę stan techniczny tych elementów budynku, o których wprost mówi art. 1a ust. 1 u.p.o.l., czy fundamentów, przegród budowlanych i dachu, a brak możliwości wykorzystywania budynków do działalności gospodarczej ze względów technicznych musi dotyczyć konstrukcji budynku, podczas gdy względy techniczne mają uniemożliwiać korzystanie z przedmiotu opodatkowania, a przy dokonywaniu oceny zaistnienia względów technicznych należy brać pod uwagę wszystkie elementy budynku, a nie tylko wybrane, a zwłaszcza względy techniczne wcale nie muszą tkwić
w jego konstrukcji; ustawodawca bowiem nie opisuje jakie muszą to być względy techniczne, a zatem mogą to być wszystkie tego rodzaju względy, które powodują określony w ustawie skutek, zwłaszcza że ustawodawca posługuje się sformułowaniem, że przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystywany "ze względów technicznych", a nie z uwagi na zły stan techniczny, co oznacza, że nie można
ich utożsamiać z niesprawnością techniczną tylko i wyłącznie;
2. art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 i art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l., przez niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w nieuzasadnionym przyjęciu,
iż przedmiotowe obiekty mogły być w latach 2010-2015 związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i mogły być w tym okresie opodatkowane stawką przewidzianą dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, a nie stawką dla budynków pozostałych zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e) u.p.o.l., pomimo że z uwagi na względy techniczne, nie były i nie mogły być w tym okresie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej;
3. art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e) w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. przez
ich niezastosowanie, skutkujące opodatkowaniem przedmiotowych budynków niewłaściwą stawką, tj. według stawki dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, zamiast stawki właściwej, tj. dla budynków pozostałych;
4. art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu,
iż grunty związane z budynkami mieszkalnymi to tylko takie grunty, które zostały oznaczone w ewidencji gruntów i budynków symbolem "B", co oznacza,
iż w niniejszej sprawie grunty działki nr [...], jako oznaczone symbolem "Bi" - tereny zabudowane, nie mogą korzystać z preferencyjnej stawki podatku przewidzianej
dla gruntów pozostałych, a winny zostać opodatkowane jako grunty związane z działalnością gospodarczą, podczas gdy:
- o związaniu gruntów z budynkami mieszkalnymi nie stanowi odpowiednie oznaczenie w ewidencji gruntów i budynków, ale rzeczywisty związek z takim budynkiem, co w niniejszej sprawie miało miejsce, na gruntach przedmiotowej działki posadowiony jest [...], wykorzystywany w latach 2010 - 2014 na cele mieszkaniowe, co stanowi o związaniu
tych gruntów z budynkami mieszkalnymi, a w konsekwencji o opodatkowaniu
ich według stawki właściwej dla gruntów pozostałych;
- w art. 1a ust. 3 u.p.o.l. ustawodawca wyczerpująco wskazał, w jakich sytuacjach sformułowania odnoszące się do poszczególnych gruntów należy rozumieć
w taki sposób, w jaki są one sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków,
nie wskazując przy tym, aby przy klasyfikacji gruntów związanych z budynkami mieszkaniowymi konieczne było odesłanie do ewidencji gruntów i budynków,
a wobec tego oznaczenie przedmiotowych gruntów w ewidencji nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy;
5. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. przez
ich niezastosowanie, skutkujące opodatkowaniem przedmiotowych gruntów niewłaściwą stawką, tj. według stawki dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, zamiast stawki właściwej, tj. dla gruntów pozostałych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 18 maja 2016 r., I SA/Sz 297/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił ww. skargę, zaś wyrokiem z dnia 4 października
2018 r., II FSK 2709/16 Naczelny Sąd Administracyjny – w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Skarżącej - uchylił ww. wyrok WSA w Szczecinie i przekazał sprawę
do ponownego rozpoznania tutejszemu Sądowi.
W uzasadnieniu ww. wyroku NSA uznał za istotny zarzut skargi w zakresie naruszenia art. 208 § 1 w zw. z art. 70 § 1 O.p., które to przepisy zdaniem Skarżącej miały zostać naruszone z uwagi na brak umorzenia postępowania w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego za 2010 r., w sytuacji, gdy organ odwoławczy orzekał już po okresie przedawnienia tego zobowiązania. Uznanie tego zarzutu
za zasadny, prowadziłoby bowiem do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania w tym zakresie przez Kolegium i tym samym skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Jak wskazał NSA do zarzutu tego nie odniósł się jednak Sąd
I instancji, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
Za zasadny uznano zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 1 oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") w zw. z art. 122,
art. 187 § 1 i art. 191 O.p.
W ocenie NSA, Sąd I instancji nie dokonał prawidłowej kontroli przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego.
NSA wskazał, że dowodami, na podstawie których ustalony został stan faktyczny sprawy, były m.in. oględziny spornych nieruchomości przeprowadzone przez organ
I instancji oraz prywatna opinia przedłożona przez Skarżącą. Opinia ta wskazywała stopień zużycia spornych budynków i zawierała wnioski, co do ewentualnej możliwości odtworzenia substancji budynków.
NSA wskazał ponadto, że z części historycznej uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikało, że organ I instancji zakwestionował wnioski płynące z ww. opinii,
co do stopnia zużycia, czy też możliwości dokonania remontu spornych budynków,
co zostało zaakceptowane w decyzji organu odwoławczego.
Sąd I instancji, przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia ustalony stan faktyczny, nie poddał jednak analizie oceny poszczególnych dowodów. W szczególności
nie wyjaśnił, na jakiej podstawie organy podatkowe ustaliły stopień zużycia przedmiotowych budynków, dokonując w konsekwencji ustaleń, co do możliwości przywrócenia budynkom funkcji użytkowej. Sąd I instancji nie wyjaśnił również, czy organy w sposób prawidłowy odniosły się do argumentacji Skarżącej, popartej przedłożoną opinią i oceniły tę opinię, biorąc pod uwagę zasadę swobodnej oceny dowodów. Jak uznał NSA, nie jest wystarczające dla takiej oceny stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że "Nie budzi również wątpliwości, że sporna nieruchomość jest w złym stanie technicznym". NSA podkreślił, że jak wynikało
z przedstawionego przez sąd I instancji przebiegu postępowania podatkowego, doszło do rozbieżności pomiędzy Skarżącą a organami podatkowymi, w kwestii stopnia zużycia oraz możliwości dokonania prac remontowych. Brak podjęcia takich rozważań, prowadzi, w ocenie NSA, do uznania, że Sąd I instancji, nie dokonał prawidłowej kontroli przeprowadzonego postępowania dowodowego. Poza tym sąd I instancji
nie wyjaśnił, w jaki sposób organ podatkowy, na podstawie dowodu z oględzin nieruchomości, zawarł wnioski, co do ich stanu z okresu obejmującego kilka wcześniejszych lat.
Na marginesie NSA wskazał, że nie powinno ulegać wątpliwości, iż określenie stopnia zużycia budynku, konieczności podjęcia odpowiednich prac, mających na celu przywrócenie budynkowi poprzednich funkcji oraz ich zakresu, wymaga wiadomości specjalnych. Wypowiadanie się przez organ (bez uzyskania dowodu z opinii biegłego) co do kwestii wymagających posiadania wiadomości specjalnych, prowadzić może
do niedopuszczalnego połączenia funkcji biegłego i organu orzekającego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 1985 r., I CR 331/331/75, LEX nr 7729, postanowienie SN z dnia 9 maja 2000 r., IV CKN 1209/00, LEX nr 52621). NSA uznał, że rozpoznając ponownie sprawę, WSA w Szczecinie powinien również mieć
to na uwadze.
W ocenie NSA, na uwzględnienie zasługiwał również zarzut naruszenia
art. 133 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy
na podstawie akt sprawy. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza zakaz wyjścia przez sąd poza materiał znajdujący się w tych aktach
(por. wyroki NSA z dnia: 27 sierpnia 2010 r., II FSK 558/09; 24 czerwca 2009 r.,
II FSK 287/08; 9 grudnia 2011 r., II OSK 807/11; 7 marca 2013 r., II GSK 2374/11;
5 września 2018r.,I FSK 1126/18). Naruszeniem obowiązku określonego w art. 133 § 1 P.p.s.a. jest więc takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, które doprowadza do przedstawienia przez sąd
I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego
w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I GSK 1749/11).
NSA stwierdził, że prawidłowo w ramach tego zarzutu wskazano, iż przyjęcie przez Sąd I instancji, że dokonywane są odpisy amortyzacyjne od spornych budynków, jak również, że koszty opłat za użytkowanie wieczyste gruntów zaliczane
są przez Skarżącą do kosztów uzyskania przychodów, nie wynikało ze zgromadzonego materiału dowodowego. Słusznie także podniosła Skarżąca, że wbrew materiałowi dowodowemu zgromadzonemu w aktach sprawy, przyjęto w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż Skarżąca nie wykazała, że budynek administracyjno-mieszkalny był wykorzystywany na cele mieszkaniowe, podczas gdy sam organ
I instancji potwierdził taką kwalifikację budynku.
NSA zalecił, aby Sąd I instancji, na podstawie akt sprawy, wziął pod uwagę stawki zastosowane do opodatkowania budynku administracyjno-mieszkalnego
i przedstawił w uzasadnieniu wyroku, czy faktycznie, jak twierdzi Skarżąca,
w opodatkowaniu tego budynku w latach 2010-2014 organ podatkowy zastosował stawki przewidziane dla budynków mieszkalnych. Nie wynika to bowiem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, zaś Naczelny Sąd Administracyjny nie może na etapie rozpoznawania skargi kasacyjnej, czynić takich ustaleń. Okoliczność ta ma przy tym istotne znaczenie, z uwagi na treść przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3, który za grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie uznaje gruntów związanych
z budynkami mieszkalnymi.
NSA wskazał dalej, że wprawdzie uznanie za zasadne przepisów naruszenia przepisów postępowania, uniemożliwia NSA wydanie merytorycznego orzeczenia, niemniej jednak istnieje możliwość odniesienia się do części zarzutów, opartych
na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a.
NSA wyjaśnił zatem, że zasadniczy spór w rozpoznawanej sprawie związany
był z przyjęciem właściwej stawki podatkowej w stosunku do spornych budynków.
Zdaniem Skarżącej, powinna zostać przyjęta stawka, jak dla "budynków pozostałych". W ocenie zaś organów podatkowych, która została zaakceptowana
w zaskarżonym orzeczeniu, w sprawie nie wystąpiły "względy techniczne"
i w konsekwencji zastosowana powinna zostać stawka, jak dla budynków związanych
z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Kwestią sporną była wobec powyższego wykładnia pojęcia, zawartego
w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Jak wynika z treści tego przepisu (w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie) grunty, budynki i budowle związane
z prowadzeniem działalności gospodarczej to grunty, budynki i budowle będące
w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b), chyba
że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.
NSA zwróciło uwagę, że dokonując wykładni wyżej wskazanego sformułowania
o niemożności wykorzystywania przedmiotu opodatkowania ze względów technicznych, przyznać należy rację WSA w Szczecinie, że przejściowe niewykorzystywanie nieruchomości dla celów działalności gospodarczej, nie prowadzi do niemożliwości
jej wykorzystania z tych względów. Ustawodawca miał bowiem na myśli trwałe niewykorzystywanie, a nie jedynie przejściowe (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2018 r.,
II FSK 1731/16). Możliwość zastosowania niższej stawki podatkowej z uwagi
na względy techniczne, może znaleźć zastosowanie tylko w przypadku zaistnienia obiektywnych okoliczności natury technicznej, całkowicie uniemożliwiających wykorzystanie przedmiotu opodatkowania do celów działalności gospodarczej prowadzonej przez dany podmiot i to zarówno obecnie, jak i w przyszłości (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2018 r., II FSK 3566/15). Ponadto względy natury technicznej,
o których mowa w omawianym przepisie, muszą mieć charakter obiektywny
i jednocześnie nieusuwalny. Nie chodzi zatem o aktualny stan obiektu, ale o jego stan potencjalny, mieszczący się w ramach technicznych możliwości. Stąd wskazuje
się np., że brak podłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej nie stanowi względów technicznych, o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. (por. wyrok NSA
z dnia 24 stycznia 2018r., II FSK 117/16). Wskazał dalej NSA, że w szczególności
w szeregu orzeczeń podnosi się, iż konieczność przeprowadzenia napraw i remontów nie stanowi i nie może stanowić o występowaniu tak rozumianych "względów technicznych", gdyż są to czynniki o charakterze ekonomicznym i organizacyjnym,
a nie technicznym. Przeszkoda w postaci konieczności wykonania remontu, poprawy stanu technicznego obiektu ma charakter przemijający, usuwalny. Zły stan techniczny nieruchomości musi mieć charakter trwały, aby przedsiębiorca mógł płacić od niej podatek według niższej stawki. Warunek ten nie jest spełniony, gdy można przeprowadzić remont (por. wyroki NSA z dnia: 14 czerwca 2017r., II FSK 1474/15;
z dnia 6 czerwca 2017r., II FSK 1300/15; z dnia: 17 marca 2017r., II FSK 327/15;
24 lutego 2016 r., II FSK 2398/14; 21 lipca 2015 r., II FSK 1157/15;
4 marca 2015 r., II FSK 3116/14; 20 maja 2014 r., II FSK 638/13;
3 kwietnia 2014 r., II FSK 821/12). Budynki, które w danym momencie mogą
być wykorzystywane do działalności gospodarczej traktowane są tak samo, jak budynki, które da się tak wykorzystać w przyszłości, po przeprowadzeniu stosownych prac. Zaakcentował dalej NSA, że brak możliwości wykorzystania budynków do prowadzenia działalności gospodarczej i w konsekwencji uznanie, że zachodzą "względy techniczne", może mieć miejsce wówczas, gdyby stan techniczny obiektów wykluczał ich wyremontowanie, w takim znaczeniu, że zakres niezbędnych prac prowadziłby
w istocie nie tyle do wyremontowania istniejącego budynku, ale do powstania nowego (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2016 r., II FSK 2085/14). Ma to istotne znaczenie
w świetle twierdzeń Skarżącej, która przedstawiła argumentację zmierzającą
do wykazania, że sporne budynki wykazują tak duży stopień zniszczenia, spowodowanego m.in. wiekiem budynków, iż w konsekwencji ich adaptacja dla celów użytkowych niestwarzających zagrożenia pożarowego oraz zdrowia i bezpieczeństwa jest nieopłacalna ze względu na aktualny stan techniczny budynków. Budynki
te nie spełniają przy tym warunków technicznych i funkcjonalnych dla prowadzenia
za ich pomocą działalności gospodarczej, jak również nie odpowiadają wymogom u.p.b. oraz Rozporządzenia i w konsekwencji nie był oraz nie jest w nich dopuszczalny stały bądź czasowy pobyt ludzi w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
W kontekście powyższych twierdzeń Skarżącej, sąd II instancji zwrócił uwagę
na stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 10 stycznia 2018 r.,
II FSK 3197/15, w którym wyrażono pogląd, że przy badaniu istnienia przesłanki "względy techniczne", nie jest wystarczające poprzestanie na ustaleniu, że remont
lub modernizacja w odniesieniu do konkretnego budynku jest możliwy pod względem technicznym, lecz należy również zbadać zakres prac, których wykonanie pozwoli
na umożliwienie korzystania z budynku w celu prowadzenia w nim działalności gospodarczej. Jeżeli prace takie obejmują swoim zakresem odbudowę zniszczonego budynku, to ich efektem będzie powstanie nowego budynku. Nie będzie to zatem wykonanie koniecznych napraw wynikających z bieżącej eksploatacji budynku
i utrzymania go w należytym stanie technicznym, czy też wykonanie prac przystosowujących budynek do zmienianego zakresu prowadzonej działalności gospodarczej. Odtworzenie substancji budynku, uznać należy jako odbudowę zniszczonego budynku, co z kolei prowadzi do przyjęcia, że w sprawie wystąpiły "względy techniczne" uniemożliwiające opodatkowanie budynku stawkami,
jak dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wskazać również należy, że podobne wnioski można wyciągnąć z wyroku NSA z dnia
10 września 2015 r., II FSK 1972/13.
NSA w wyroku wydanym w rozpoznawanej sprawie podzielił powyższe poglądy wskazując, że w ponownie prowadzonym postępowaniu, powinny one zostać również przyjęte przez Sąd I instancji.
NSA zwrócił uwagę, że okoliczności takie nie były przedmiotem badania przez sąd I instancji, którego argumentacja sprowadziła się w istocie do stwierdzenia,
że skoro sporne budynki należą do przedsiębiorcy, są wpisane do ewidencji środków trwałych, Skarżąca nie planuje ich likwidacji, jak również ponosi winę za obecny stan techniczny w jakim znajdują się budynki, to w sprawie nie zachodzą "względy techniczne". NSA stwierdził, że ww. wykładnia - wobec argumentacji przedstawionej powyżej, jest oczywiście błędna. Zaznaczył również, że ewentualne zawinienie podatnika w doprowadzeniu budynków do złego stanu technicznego, nie może mieć znaczenia dla ustalenia, czy w sprawie zachodzą "względy techniczne". Stanowią one bowiem obiektywne okoliczności, które należy wziąć pod uwagę, zaś ustawodawca
nie wprowadził warunku, że dla zastosowania niższej stawki opodatkowania
ze "względów technicznych", jest ich powstanie bez winy podatnika.
Pomimo braku podzielenia dokonanej przez sąd I instancji wykładni pojęcia "względów technicznych", NSA stwierdził, że nie ma możliwości odniesienia
się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i tym samym wydania rozstrzygnięcia merytorycznego, gdyż będzie to możliwe dopiero po należytym ustaleniu stanu faktycznego. Dokonana powyżej wykładnia pojęcia "względy techniczne", miała na celu ukierunkowanie WSA w Szczecinie na zbadanie prawidłowości przeprowadzonego postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Zakres takich ustaleń, uwarunkowany jest bowiem prawidłowym odczytaniem normy prawa materialnego.
NSA wskazał, że WSA w Szczecinie, w ponownie prowadzonym postępowaniu, będzie zobowiązany do odniesienia się do istotnych zarzutów skargi, dokonania prawidłowej oceny przeprowadzonego postępowania dowodowego, przy właściwym odkodowaniu pojęcia "względów technicznych" oraz wydaniu orzeczenia na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy.
Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Przedmiotem kontroli Sądu była opisana wyżej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 stycznia 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia 20 listopada 2015 r. określającą Skarżącej wysokość zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2010-2015 (pkt 1), odmawiająca stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2010-2015
(pkt 2) oraz określająca wysokość nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2010-2015 (pkt 3).
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że rozpoznawana sprawa była
już przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który opisanym wyżej wyrokiem z dnia 4 października 2018 r., II FSK 2709/16 uchylił wyrok WSA
w Szczecinie z dnia 18 maja 2016 r., I SA/Sz 297/16 oddalający skargę Strony
na opisaną wyżej decyzję.
Wyjaśnić należy zatem, że zgodnie z art. 190 P.p.s.a. sąd rozpoznający sprawę związany jest wykładnią prawa dokonaną przez orzekający w tej samej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną,
o jakiej mowa w powołanym przepisie oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym we wcześniejszym orzeczeniu NSA poglądem, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Użyte w art. 190 P.p.s.a. pojęcie "wykładni prawa" należy rozumieć jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa.
Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie przyjmuje się, że "związanie wykładnią prawa" oznacza wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie,
zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie
dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2012 r.,
VI SA/Wa 967/12).
W stanie faktycznym sprawy Sąd przytoczył argumentację prawną zawartą
w ww. wyroku NSA z dnia 4 października 2018 r., II FSK 2709/16.
Przypomnienia wymaga, że stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy
z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2018.2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ
na wynik sprawy. Przy czym, zgodnie z art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy
nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga okazała się zasadna.
Rozważania w rozpoznawanej sprawie należy rozpocząć od najdalej idącego zarzutu skargi, tj. zarzutu przedawnienia.
Sąd stwierdził, że zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 208 § 1
w zw. z art. 70 §1 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie. W konsekwencji bezpodstawnym okazał się brak umorzenia postępowania w sprawie określenia Skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości
za 2010 r. z uwagi na przedawnienie zobowiązania za 2010 r. w trakcie trwania postępowania podatkowego.
Jak stanowi art. 59 § 1 pkt 9 O.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości
lub w części wskutek przedawnienia. Co do zasady - zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Sposób liczenia terminu przedawnienia jest uzależniony zasadniczo od sposobu powstania zobowiązań podatkowych, które mogą powstać albo na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawy podatkowe wiążą powstanie zobowiązań podatkowych (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.), albo na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.).
Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 9 pkt 3 u.p.o.l. osoby prawne, jednostki organizacyjne oraz spółki niemające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne [...], a także jednostki organizacyjne [...] są obowiązane: wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy powyższe oznacza, że w razie ustalenia, że w sprawie nie zaistniały żadne okoliczności skutkujące zawieszeniem
lub przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2010 r., którego wysokość określono decyzją będącą przedmiotem skargi, powinno ulec przedawnieniu z dniem
31 grudnia 2015 r. Decyzja organu I instancji z dnia 20 listopada 2015 r. określająca
w pkt 1 zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2010 – 2015 r. została wydana i doręczona Skarżącej przed jego upływem (doręczenie nastąpiło
w dniu 27 listopada 2015 r.). Z kolei decyzja organu odwoławczego została wydana
już po upływie ww. terminu przedawnienia, tj. w dniu 21 stycznia 2016 r. (doręczona
29 stycznia 2016 r.).
W rozpoznawanej sprawie bez wątpienia decyzja organu odwoławczego została wydana po upływie terminu określonego w art. 70 § 1 O.p. Tym samym organ
był zobowiązany do uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania
w zakresie określenia Skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku
od nieruchomości za 2010 r. na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, przed wydaniem decyzji, oceni upływ terminu przedawnienia w odniesieniu do kolejnych okresów i podejmie odpowiednie czynności procesowe.
Ponadto, mając na uwadze wpływ wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku
od nieruchomości za lata 2010-2015 w dniu 21 sierpnia 2015 r.
(a zatem przed upływem 5-letniego terminu przedawnienia określonego
w art. 70 § 1 O.p., który upływał, w przypadku zobowiązania w podatku
od nieruchomości za 2010 r., z dniem 31 grudnia 2015 r.), należy uznać,
iż spełniony został wymóg wynikający z art. 79 § 2 O.p., zgodnie z którym prawo
do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów skargi, Sąd stwierdził zasadność podniesionego w skardze zarzutu naruszenia zasady prawdy obiektywnej i zasady swobodnej oceny dowodów, uregulowanych w art. 122, 187 i 191 O.p.
Sąd przypomina, że przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie były de facto dwa zagadnienia, tj.:
- opodatkowanie w latach 2010-2015 podatkiem od nieruchomości trzech budynków Skarżącej: budynku kotłowni o nr inw. [...] (nr ewid. [...]), budynku przemysłowego dwukondygnacyjnego nr inw. [...] ([...]), oraz – w 2015 roku - budynku administracyjno - mieszkalnego o nr inw. [...] [...]),
- opodatkowanie gruntu (działka nr [...]) pod budynkiem administracyjno- - mieszkalnym o nr inw. [...] ([...]).
W pierwszym przypadku sporna w sprawie pozostaje ocena stanu technicznego dwóch budynków w okresie 2010-2015 oraz jednego budynku w 2015 r. Skarżąca, wnosząc o stwierdzenie nadpłaty, powołując się na art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. wskazała, że nie były i nie mogły być one wykorzystywane w spornym okresie do prowadzenia działalności gospodarczej. Z kolei organy obu instancji, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy przyjęły, że jeżeli chodzi o sporne nieruchomości, nie wystąpiła przesłanka "względów technicznych" uniemożliwiająca prowadzenie Skarżącej działalności gospodarczej, a istniejący stan faktyczny nie ma charakteru trwałego. Organ odwoławczy stwierdził powyższe w oparciu o oględziny nieruchomości z 2015 r. oraz opinię rzeczoznawcy dołączoną przez Skarżącą do akt sprawy.
Sąd wskazuje, że dowodami, na podstawie których ustalony został stan faktyczny sprawy, była prywatna opinia przedłożona przez Skarżącą, wskazująca
m.in. stopień zużycia spornych budynków i wnioski co do ewentualnej możliwości odtworzenia substancji budynków oraz oględziny przeprowadzone przez organ.
Z akt sprawy wynika, że organ I instancji zakwestionował wnioski płynące
z ww. opinii, co do stopnia zużycia, czy też możliwości dokonania remontu spornych budynków, co zostało zaakceptowane w decyzji Kolegium. Organy I instancji poddał analizie poszczególne dowody, przedstawiając w odniesieniu do poszczególnych nieruchomości fragmenty sporządzonych w lipcu 2015 r. przez mgr. inż. architekta K. I. ocen stanu technicznego budynków (budynek administracyjno – mieszkalny, [...], [...] oraz wnioski zawarte w protokole z oględzin spornych nieruchomości z dnia 25 września 2015 r. (nieruchomości budynkowe oraz budowle położone na działce gruntu [...] i [...]
oraz działki gruntu nr [...] i [...], położone w K. przy ul. [...]). Organ
I instancji, pomimo stwierdzenia w opinii architekta, w odniesieniu do każdego z trzech ww. budynków, że "obiekt nie kwalifikuje się do użytkowania ze względów technicznych" stwierdził następnie w uzasadnieniu decyzji, że analizowane budynki nadają
się do dalszego użytkowania po przeprowadzeniu remontu lub adaptacji,
a nie wyłącznie do rozbiórki. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu
I instancji, nie wyjaśnił, na jakiej podstawie organy podatkowe ustaliły stopień zużycia przedmiotowych budynków, dokonując w konsekwencji ustaleń co do możliwości przywrócenia budynkom funkcji użytkowej. Jak wynika z przebiegu postępowania podatkowego, w sprawie doszło do rozbieżności pomiędzy Skarżącą a organami podatkowymi, w kwestii stopnia zużycia oraz możliwości dokonania prac remontowych oraz ich koniecznego zakresu w odniesieniu do spornych budynków.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że obowiązująca w postępowaniu podatkowym zasada swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.) oznacza,
że w przypadku dowodów przeciwstawnych organy podatkowe mogą jednym z nich dać wiarę, a innym tej wiarygodności odmówić. Za sprzeczną z tak rozumianą zasadą swobodnej oceny dowodów uznać należy konstrukcję oceny materiału dowodowego, która opiera się na podkreślaniu istotności jednych dowodów przy pomijaniu
lub pomniejszaniu wagi innych, gdyż tego rodzaju ocena będzie oderwana od oceny całokształtu materiału dowodowego, który dopiero daje obraz stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z 3.02.2017 r., II FSK 3128/14). Sąd uznał ponadto, że organy podatkowe nie wyjaśniły, w jaki sposób na podstawie dowodu z oględzin nieruchomości, zawarły wnioski, co do ich stanu z okresu obejmującego kilka wcześniejszych lat.
Rozpoznając sprawę ponownie, realizując przewidzianą w art. 122 O.p. zasadę prawdy obiektywnej, organ powinien mieć na uwadze (zgodnie ze wskazaniami NSA zawartymi w wydanym w rozpoznawanej sprawie wyroku), że nie powinno ulegać wątpliwości, iż określenie stopnia zużycia budynku, konieczności podjęcia odpowiednich prac, mających na celu przywrócenie budynkowi poprzednich funkcji oraz ich zakresu, wymaga wiadomości specjalnych. Wypowiadanie się przez organ
(bez uzyskania dowodu z opinii biegłego), co do kwestii wymagających posiadania wiadomości specjalnych, prowadzić może do niedopuszczalnego połączenia funkcji biegłego i organu orzekającego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 1985 r.,
I CR 331/331/75, LEX nr 7729, postanowienie SN z dnia 9 maja 2000 r., IV CKN 1209/00, LEX nr 52621).
Sąd wskazuje również (zgodnie z wyrokiem NSA wydanym w rozpoznawanej sprawie, który uznał, że zasadniczy spór powstały w trakcie niniejszego postępowania, związany był z przyjęciem właściwej stawki podatkowej w stosunku do spornych budynków), że jak wynika z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą,
z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami,
a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.
Dokonując wykładni wyżej wskazanego sformułowania o niemożności wykorzystywania przedmiotu opodatkowania ze względów technicznych, należy mieć na uwadze, że przejściowe niewykorzystywanie nieruchomości dla celów działalności gospodarczej, nie prowadzi do niemożliwości jej wykorzystania z tych względów. Ustawodawca miał bowiem na myśli trwałe niewykorzystywanie, a nie jedynie przejściowe (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2018r., II FSK 1731/16). Możliwość zastosowania niższej stawki podatkowej z uwagi na względy techniczne, może znaleźć zastosowanie tylko w przypadku zaistnienia obiektywnych okoliczności natury technicznej, całkowicie uniemożliwiających wykorzystanie przedmiotu opodatkowania do celów działalności gospodarczej prowadzonej przez dany podmiot i to zarówno obecnie, jak i w przyszłości (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2018 r., II FSK 3566/15).
Ponadto względy natury technicznej, o których mowa w omawianym przepisie, muszą mieć charakter obiektywny i jednocześnie nieusuwalny. Nie chodzi zatem
o aktualny stan obiektu, ale o jego stan potencjalny, mieszczący się w ramach technicznych możliwości. Stąd wskazuje się np., że brak podłączenia nieruchomości
do sieci wodociągowej nie stanowi względów technicznych, o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018r., II FSK 117/16).
W szczególności w szeregu orzeczeń podnosi się, że konieczność przeprowadzenia napraw i remontów nie stanowi i nie może stanowić o występowaniu tak rozumianych "względów technicznych", bowiem są to czynniki o charakterze ekonomicznym
i organizacyjnym, a nie technicznym. Przeszkoda w postaci konieczności wykonania remontu, poprawy stanu technicznego obiektu ma charakter przemijający, usuwalny. Zły stan techniczny nieruchomości musi mieć charakter trwały, aby przedsiębiorca mógł płacić od niej podatek według niższej stawki. Warunek ten nie jest spełniony,
gdy można przeprowadzić remont (por. wyroki NSA z dnia: 14 czerwca 2017 r.,
II FSK 1474/15; 6 czerwca 2017 r., II FSK 1300/15; 17 marca 2017r., II FSK 327/15;
24 lutego 2016 r., II FSK 2398/14; 21 lipca 2015 r., II FSK 1157/15; 4 marca 2015 r.,
II FSK 3116/14; 20 maja 2014 r., II FSK 638/13; 3 kwietnia 2014 r., II FSK 821/12). Budynki, które w danym momencie mogą być wykorzystywane do działalności gospodarczej traktowane są tak samo, jak budynki, które da się tak wykorzystać
w przyszłości, po przeprowadzeniu stosownych prac.
Niemniej jednak, co wymaga zaakcentowania na tle rozpoznawanej sprawy, brak możliwości wykorzystania budynków do prowadzenia działalności gospodarczej
i w konsekwencji uznanie, że zachodzą "względy techniczne", może mieć miejsce wówczas, gdyby stan techniczny obiektów wykluczał ich wyremontowanie, w takim znaczeniu, że zakres niezbędnych prac prowadziłby w istocie nie tyle
do wyremontowania istniejącego budynku, ale do powstania nowego (por. wyrok NSA
z dnia 8 września 2016 r., II FSK 2085/14). Ma to istotne znaczenie w świetle twierdzeń Skarżącej, która przedstawiła argumentację zmierzającą do wykazania,
że sporne budynki wykazują tak duży stopień zniszczenia (spowodowanego
m.in. wiekiem), że ich adaptacja dla celów użytkowych niestwarzających zagrożenia pożarowego oraz zdrowia i bezpieczeństwa jest nieopłacalna ze względu na aktualny stan techniczny budynków. Budynki te nie spełniają przy tym warunków technicznych
i funkcjonalnych dla prowadzenia za ich pomocą działalności gospodarczej, jak również nie odpowiadają wymogom u.p.b. oraz Rozporządzenia i w konsekwencji nie był oraz nie jest w nich dopuszczalny stały bądź czasowy pobyt ludzi w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
W kontekście powyższych twierdzeń Skarżącej, należy zwrócić uwagę
na stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 10 stycznia 2018 r., II FSK 3197/15, w którym wyrażono pogląd, że przy badaniu istnienia przesłanki "względy techniczne", nie jest wystarczające poprzestanie na ustaleniu, że remont
lub modernizacja w odniesieniu do konkretnego budynku jest możliwy pod względem technicznym, lecz należy również zbadać zakres prac, których wykonanie pozwoli
na umożliwienie korzystania z budynku w celu prowadzenia w nim działalności gospodarczej. Jeżeli prace takie obejmują swoim zakresem odbudowę zniszczonego budynku, to ich efektem będzie powstanie nowego budynku. Nie będzie to zatem wykonanie koniecznych napraw wynikających z bieżącej eksploatacji budynku
i utrzymania go w należytym stanie technicznym, czy też wykonanie prac przystosowujących budynek do zmienianego zakresu prowadzonej działalności gospodarczej. Odtworzenie substancji budynku, uznać należy jako odbudowę zniszczonego budynku, co z kolei prowadzi do przyjęcia, że w sprawie wystąpiły "względy techniczne" uniemożliwiające opodatkowanie budynku stawkami,
jak dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wskazać również należy, że podobne wnioski można wyciągnąć z wyroku NSA z dnia
10 września 2015r., II FSK 1972/13.
Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotowa sprawę podziela powyższe poglądy i uznaje je za własne. W ponownie prowadzonym postępowaniu, powinny one zostać również przyjęte przez organy orzekające w sprawie.
Sąd wskazuje ponadto, że wobec ww. argumentacji, błędna jest wykładnia sprowadzająca się w istocie do stwierdzenia, że skoro sporne budynki należą
do przedsiębiorcy, są wpisane do ewidencji środków trwałych, Skarżąca nie planuje
ich likwidacji, jak również ponosi winę za obecny stan techniczny w jakim znajdują
się budynki, to w sprawie nie zachodzą "względy techniczne". Zaznaczenia jedynie wymaga, że ewentualne zawinienie podatnika w doprowadzeniu budynków do złego stanu technicznego, nie może mieć znaczenia dla ustalenia, czy w sprawie zachodzą "względy techniczne". Stanowią one bowiem obiektywne okoliczności, które należy wziąć pod uwagę, zaś ustawodawca nie wprowadził warunku, że dla zastosowania niższej stawki opodatkowania ze "względów technicznych", jest ich powstanie bez winy podatnika.
Pomimo braku podzielenia dokonanej przez organy wykładni pojęcia "względów technicznych", Sąd nie ma możliwości odniesienia się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i tym samym wydania rozstrzygnięcia merytorycznego, gdyż będzie to możliwe dopiero po należytym ustaleniu stanu faktycznego.
Odnosząc się z kolei do prawidłowości opodatkowania gruntu pod budynkiem administracyjno – mieszkalnym, tj. budynkiem nr ewidencyjnym [...] na działce nr [...], Sąd stwierdził, że przy rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nadpłaty w tym zakresie również doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej.
Sąd wskazuje, że stosownie do art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. użyte w ustawie pojęcie grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oznacza grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa
w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.
Jak wynika z akt sprawy Skarżąca we wniosku o stwierdzenie nadpłaty wskazała, że działka gruntu [...] w latach 2010-2015 omyłkowo wykazywana była jako związana
z prowadzeniem działalności gospodarczej, w latach 2010 – 2014 na tej działce
był posadowiony budynek mieszkalny, deklarowany do podatku od nieruchomości
w kat. "[...]". Z tego względu powierzchnia gruntu pod zabudową mieszkalną powinna zostać wykazana w kat. "grunty pozostałe". W piśmie z dnia
10 września 2015 r. Skarżąca wskazała, że budynek administracyjno – mieszkalny
o nr [...] w latach 2010-2014 był faktycznie zajęty na cele mieszkalne i dlatego
w ww. okresie był deklarowany do opodatkowania podatkiem od nieruchomości
w kategorii "budynki mieszkalne", od 2015 r. budynek ten winien być deklarowany
do opodatkowania podatkiem od nieruchomości w kategorii "budynki pozostałe".
Organ I instancji, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stwierdził, że według danych z ewidencji gruntów i budynków działka nr [...] położona w obrębie [...] miasta K. ma powierzchnię [...] m˛ i nosi oznaczenie Bi; teren ten nie jest więc gruntem związanym z budynkiem mieszkalnym, ponieważ nie nosi symbolu Bi. Budynek na nim posadowiony o nr ewide[...] również nie posiada funkcji budynku mieszkalnego, a funkcje "pozostały budynek niemieszkalny", co wyklucza możliwość zastosowania niższej stawki podatkowej. W latach 2010-2014 budynek ten opodatkowany był stawką jak dla budynków mieszkalnych i organ podatkowy niniejszą decyzją stawki nie zmienił określając wysokość podatku od nieruchomości, ponieważ dał wiarę wyjaśnieniom Strony zawartym w piśmie z dnia 10 września 2015 r. w którym podniesiono,
że budynek był faktycznie zajęty na cele mieszkalne.
Z kolei organ odwoławczy wskazał na rozbieżność w aktach sprawy podnosząc, że organ podatkowy I instancji przyjął, zgodnie z oświadczeniem Skarżącej, iż budynek administracyjno-mieszkalny w latach 2010-2014 był wykorzystywany wyłącznie
na potrzeby mieszkaniowe. Jakkolwiek od Skarżącej pochodził również dowód
w postaci opinii architekta mgr [...], gdzie wskazano, że budynek
ten nie był w ogóle użytkowany od 2010 r. W ocenie Kolegium więc, nawet jeśli Skarżąca okresowo wykorzystywała ten budynek, któremu nadała funkcję administracyjno-mieszkalny, wyłącznie do celów mieszkalnych, to faktycznie
i tak nie był on użytkowany od 2010 r. Bezspornym w sprawie było, że działka gruntu
nr [...] oznaczona była w ewidencji gruntów i budynków symbolem Bi (inne tereny zabudowane) i Skarżąca nie poczyniła żadnych działań w celu zmiany powyższej klasyfikacji.
Sąd, stosownie do zaleceń zawartych w wyroku Sądu II instancji, uznał
że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, iż organ I instancji decyzją z dnia 20 listopada 2015 r. [...] za lata 2010-2014 opodatkował budynek mieszkalny o powierzchni [...] m˛ z zastosowaniem stawki odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, tj. stawki od budynków mieszkalnych. Zwrócenia uwagi wymaga, że rozstrzygnięcie organu w tym zakresie wynikało z poczynionych ustaleń
co do zakwalifikowania tego budynku już w deklaracjach Skarżącej na podatek
od nieruchomości za lata 2010-2014 (tj. w pierwotnych deklaracjach poprzedzających złożone korekty) do opodatkowania stawką podatku jak dla budynków mieszkalnych. Sąd orzekający ponownie w sprawie stwierdził, że z uwagi na brak w aktach sprawy deklaracji Skarżącej na podatek od nieruchomości za lata 2010-2015, ocena zgodności
z prawem wydanych w tym zakresie rozstrzygnięć jest niemożliwa. Zatem, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ uzupełni akta sprawy o pierwotne deklaracje Skarżacej w zakresie podatku od nieruchomości na lata 2010-2015 i rozpozna wniosek
o stwierdzenie nadpłaty, w tym w odniesieniu do gruntu po budynkiem na działce nr [...], z uwzględnieniem oświadczeń tam zawartych, co szczegółowo uzasadni w podjętym rozstrzygnięciu. Podkreślenia wymaga, że przy ocenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty dotyczącego gruntu pod tym budynkiem administracyjno – mieszkalnym nr [...], organ uwzględni dokonane jednoznaczne ustalenia dotyczące opodatkowania tego budynku, jako że, jak wskazał NSA w wydanym w sprawie wyroku, okoliczność
ta ma istotne znaczenie "z uwagi na treść przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., który
za grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie uznaje gruntów związanych z budynkami mieszkalnymi."
Mając na uwadze powyższe, Sąd – na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku
z art. 135 P.p.s.a. oraz art. 153 P.p.s.a.– uchylił zaskarżoną decyzję
oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 P.p.s.a.
w związku z art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a.
Wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło