I SA/Sz 957/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA – Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S, odrzucił skargę M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia[...] . nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. W dniu [...] r.( data nadania przesyłki na poczcie) M. K. złożyła na urzędowym formularzu ( PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, celem wniesienia kasacji od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu swojego wniosku skarżąca wskazała, że złożona formalnie skarga była wraz z wnioskiem do zaskarżonego organu -Samorządowego Kolegium Odwoławczego- o ponowne rozpatrzenie sprawy, z przywołaniem w uzasadnieniu nieważności uchwał Rady Miasta stanowiących podstawę dochodzonego przez Prezydenta Miasta S. a będącego przedmiotem postępowania roszczenia. Zdaniem skarżącej, organ winien najpierw odrzucić ww. wniosek bądź wydać postanowienie ponownie. Pozostawił jednak ten wniosek bez rozpoznania przesyłając skargę bezpośrednio do Sądu z intencją jak wskazała skarżąca, że skarga ta ze względu na uchybienie jednodniowe zostanie odrzucona. W opisanej sytuacji, zdaniem skarżącej jest możliwa skuteczna kasacja od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, do której jednak z powodu przymusu adwokackiego konieczny jest profesjonalny pełnomocnik, którego strona nie jest z przyczyn finansowych ustanowić z wyboru. W oświadczeniu rodzinnym skarżąca wpisała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką która ma przyznane alimenty. Skarżąca wskazała również, że trwa proces sądowy o alimenty i na czas trwania procesu ma zabezpieczenie w kwocie[...] zł. Wnioskodawczyni nie wykazała posiadania przez siebie nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych ani zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). W rubryce formularza dotyczącej dochodów wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, skarżąca wpisała brak dochodu. Nadto M. K. wskazała, że korzysta z pomocy MOPR oraz Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie przy ul. [...] w S.. Ponieważ oświadczenie skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny jej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, Sąd stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej zwanej w skrócie p.p.s.a.) wezwaniem z dnia 12 stycznia 2011 r. zobowiązał skarżącą do nadesłania, w terminie 14 dni od doręczenia wezwania, dodatkowych oświadczeń i dokumentów tj: zaświadczenia z urzędu pracy o tym, czy wnioskodawczyni posiada status osoby bezrobotnej z prawem bądź bez prawa do zasiłku, zaświadczenia z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o korzystaniu bądź nie w 2010 r. z pomocy społecznej bądź innych form wsparcia państwowego oraz wysokości otrzymywanego ewentualnie zasiłku, dowodów potwierdzających wysokość miesięcznych kosztów ponoszonych na konieczne utrzymanie siebie i rodziny (czynsz, energia, woda, gaz itp.) za okres 3 ostatnich miesięcy, odpisu zeznania podatkowego za 2009 r., dokumentu potwierdzającego, że toczy się proces sądowy o ustalenie alimentów na rzecz córki, wykazu posiadanych rachunków i lokat bankowych, dodatkowego oświadczenia dotyczącego sytuacji rodzinnej skarżącej, wyjaśniającego czy skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, czy zamieszkuje z innymi członkami rodziny, czy ponoszone są jakiekolwiek wspólne koszty utrzymania mieszkania z tymi osobami (wskazania co jest źródłem utrzymania skarżącej). Skarżąca w zakreślonym terminie, ani też dotychczas nie wykonała powyższego zobowiązania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych dotyczy osób, które z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, a odmowa udzielenia im pomocy doprowadziłaby do zamknięcia przed nimi możliwości dochodzenia praw przed sądem. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Powinno zatem dotyczyć osób bezrobotnych, samotnych, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne, bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialno-bytowej jest jedynym, na podstawie którego oceniana jest zdolność osoby fizycznej do poniesienia związanych ze sprawą kosztów, przy czym to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Ocena zaś spełnienia tych przesłanek została pozostawiona uznaniu Sądu rozpoznającemu wniosek. Ponieważ informacje przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do jednoznacznej oceny jej sytuacji finansowej, możliwości płatniczych i zdolności zarobkowych, Sąd skierował do skarżącej wyżej wskazane wezwanie z dnia [...] r., do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, którego skarżąca nie wykonała. Podkreślenia wymaga, iż uprawnienie Sądu do żądania ujawnienia informacji majątkowych i o stanie rodzinnym wynika wprost z przepisów prawa – art. 255 p.p.s.a. oraz przepisu § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (DZ. U. Nr 227, poz. 2245). Konieczność przedstawienia konkretnych danych, dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy podyktowane jest wyjątkowym charakterem instytucji, wynikającym z zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania, związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, musi zatem liczyć się z określoną, prawnie uregulowaną, ingerencją w sferę jego prywatności. Nieustosunkowanie się do wezwania, powoduje, że brak jest uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, iż wnioskodawca wykazał, że spełnił warunki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tej sytuacji, wniosek nie może zostać załatwiony pozytywnie, gdyż mogłoby to prowadzić do nadużycia omawianej instytucji. Wobec powyższego, uznając że M. K. nie wykazała, aby spełniała ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania ze zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.