I SA/Sz 970/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 5 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący P. L., jednocześnie ze skargą na wyżej powołane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, gdyż płaci alimenty na rzecz syna B. L. (tytuł wykonawczy w postaci aktu notarialnego Rep A Nr [...] na kwotę [...] zł) oraz córki A. L. (akt notarialny Rep A Nr [...] na kwotę [...] zł) oraz płaci co miesiąc odszkodowanie w kwocie po [...] zł (wynikające z wyroku Sądu sygn. akt II Ks/08 na kwotę [...] zł). Skarżący nie wypełnił rubryki formularza dotyczącej stanu rodzinnego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. W oświadczeniu o majątku wpisał budynek magazynowo - biurowy w G. KW [...], wskazując, że wobec tej nieruchomości toczy się postępowanie komornicze (sprawa 1707/13). Skarżący nie wykazał żadnego innego majątku w postaci wartościowych rzeczy ruchomych, zasobów pieniężnych (oszczędności, papiery wartościowe itp.). W rubryce formularza dotyczącej dochodów skarżący podał, że otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł brutto. Skarżący, wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia 12 sierpnia 2014 r. do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących jego sytuację majątkową i stan rodzinny, przedłożył: 1. kopie zeznań podatkowych: za 2012 r. i za 2013 r., w którym zadeklarował: - za 2012 r. przychody ze stosunku pracy w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł, dochód w wysokości [...] zł; - za 2013 r. przychody ze stosunku pracy w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł, dochód w wysokości [...] zł, przychody z najmu w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł, dochód w wysokości [...] zł; 2. zaświadczenie pracodawcy: [...] Spółka z o.o. Spółka Komandytowa z 20.08.2014 r. o wysokości przeciętnego wynagrodzenia na stanowisku prezesa zarządu z sześciu miesięcy wynoszącego [...] zł brutto i [...] zł netto, a także oświadczenie skarżącego, że jest zatrudniony u jednego pracodawcy; 3. kopię protokołu opisu i oszacowania nieruchomości położonej w G., przy ul. [...] KW [...], z którego wynika m.in., że przedmiotowa nieruchomość jest obciążona hipotecznie z tytułu zobowiązań skarżącego na rzecz banków i z tytułu alimentów, obiekt jest dobrze utrzymany, jest wykorzystywany na cele magazynowe i biurowe przez najemców, wartość rynkowa nieruchomości wynosi [...] zł; a także oświadczenie skarżącego, że egzekucja nieruchomości jest na etapie oczekiwania na termin licytacji oraz, że skarżący otrzymuje dochód z najmu tej nieruchomości w kwocie [...] zł miesięcznie, który przeznacza na zaspokojenie zobowiązań alimentacyjnych; 4. dowody regulowania grzywny sądowej. Skarżący złożył także dodatkowe oświadczenia w zakresie: 1) wydatków na konieczne utrzymanie i miejsca zamieszkania, z których wynika, że nie posiada wykazu stałych wydatków na utrzymanie, nie jest stroną żadnych umów o świadczenie usług, nie posiada stałego miejsca zamieszkania ani nie zbiera rachunków z tytułu wydatków na bieżące utrzymanie. Ponadto, zdaniem skarżącego nie jest powszechnie przyjęte aby osoba prywatna przechowywała rachunki za żywność oraz artykuły higieniczne zwłaszcza, że nie posiadając rachunku reguluje te zobowiązania w formie gotówkowej; adres w G., pod którym odbiera korespondencję jest to adres siedziby pracodawcy; jedyny tytuł prawny do nieruchomości jaki strona posiada dotyczy nieruchomości ujawnionej w formularzu PPF. Skarżący nadto wskazał, że mieszka sam, lecz ze względu na brak stałego miejsca zamieszkania dochodzi do sytuacji, w których mieszka z innymi osobami, nie ponosi sformalizowanych kosztów utrzymania lokalu, w którym przebywa, partycypuje w nich w miarę swoich możliwości, nie są to stałe i powtarzalne kwoty, lokale użyczane są na zasadzie grzecznościowej, skarżący nie jest w stanie udokumentować wydatków mieszkaniowych; 2) stanu rodzinnego, z którego wynika, że jest żonaty z J. L.; nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego; między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa od 1995 r.; nie posiada majątku wspólnego z żoną ani umowy o podziale tego majątku, gdyż jest u żony; 3) zobowiązań alimentacyjnych, z którego wynika, że tytułem do ich spłaty są umowy zawarte z matką dzieci w dniu ich urodzin; ich spłata, odbywa się w ten sposób, iż kwoty należne z tytułu czynszu najmu nieruchomości ([...] zł) wpływają na rachunek bankowy żony skarżącego, która z kolei przelewa te środki pieniężne na rachunek bankowy syna B. L. ; powyższe potwierdzają bankowe dowody dokonania takich przelewów. Skarżący oświadczył także, że nie posiada rachunków bankowych ani kart płatniczych, debetowych oraz kredytowych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie, czy tego rodzaju przesłanki zachodzą wymaga zestawienia obciążających stronę kosztów postępowania z wykazaną sytuacją majątkową. Wskazać także należy, że zasadą wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest ponoszenie przez każdą ze stron kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Tym samym prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadniających szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik.). Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, iż skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy, nawet w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi. Skarżącego nie można uznać bowiem za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Ocena jego stanu majątkowego, dochodu i sytuacji życiowej dokonana w oparciu o treść złożonego formularza, dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, pozwala bowiem na ustalenie, iż wbrew jego stanowisku jest on w stanie ponieść koszty postępowania, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Z porównania sytuacji majątkowej skarżącego oraz kosztów postępowania w niniejszej sprawie, nie wynika zatem by poniesienie ich w pełnej wysokości mogło narazić skarżącego na uszczerbek utrzymania koniecznego. Skarżący wprawdzie nie ma oszczędności, lecz nie jest to okoliczność samoistnie rozstrzygająca o konieczności uwzględnienia jego wniosku. Skarżący uzyskuje, wprawdzie niewygórowane, lecz stałe dochody, nie wykazuje żadnych stałych wydatków na utrzymanie, w tym opłat mieszkaniowych, gdyż - jak twierdzi - nie posiada stałego miejsca zamieszkania. Wprawdzie płaci alimenty, ale spłata ta następuje bezpośrednio z dodatkowego źródła dochodów w postaci najmu nieruchomości. W tej sytuacji należało stwierdzić, że konieczne wydatki nie są na tyle znaczne by strona nie mogła zaoszczędzić kwoty [...] zł. Taka kwota znajduje pokrycie w dochodach skarżącego. W takiej kwocie skarżący wywiązuje się regularnie spłacając karę grzywny. Przy czym należy podkreślić, że koszty sądowe również mają charakter publicznoprawny i nie powinny być traktowane jako podlegające zaspokojeniu w ostatniej kolejności. Tym samym wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, jako pozbawiony usprawiedliwionych podstaw, nie mógł zostać uwzględniony. Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.